Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Тауарлардың жіктелуі
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «R» компаниясынан кедендік әкелу баждарын және қосылған құн салығын есептеу бойынша аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымы келіп түсті.
Іс материалдарынан анықталғандай, кеден органы әртүрлі ассортименттегі тауарлардың (шаш күтіміне арналған аппараттар, балаларға арналған ойыншықтар, ас үй және кеңсе керек-жарақтары, спорттық жабдықтар және т.б.) кедендік құны және жіктелуі туралы мәліметтердің дұрыстығына кедендік тексеру жүргізді, нәтижесінде жалпы сомасы 7 919,95 мың теңгені құрайтын хабарлама берілді.
«R» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Мәселен, шағымнан кеден органының құжатталған құнын растамау туралы дәлелдері негізсіз болып табылады және нақты мән-жайларға қайшы келеді.
«R» компаниясы тарапынан 1-әдіс бойынша сатып алынған тауарлардың бағасын, мәлімделген кедендік құн бойынша мәміле жасау фактісін құжаттайтын барлық келісімшарттар, тауарлар үшін төлемдер, прайс-парақтар ұсынылды.
Тауарлар прайс-парақтар мен бағаларға сәйкес сатып алынды, тараптардың ерік-жігеріне сәйкес келеді.
Тауарларды жеткізу бойынша, төлем мерзімдерін ұзарту бойынша екінші деңгейдегі банктерде (бұдан әрі – ЕДБ), Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінде тіркелген қосымша келісімдер жасалды. Барлық қосымша келісімдер бақылаушы органдарда тіркелді.
Кеден органы тиісті талдаусыз (бір ғана декларацияны көрсетеді, бұл ретте сол сападағы тауар, сол өндіруші онда көрсетілген бе), әкелінетін тауарлардың құнын растайтын нақты құжаттарды қабылдамай, өндірушінің бағасы туралы сұрау салусыз Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қайшы келетін тауарлардың құнын қайта есептеуді жүргізеді.
Бұдан басқа, кеден органы ЕАЭО сыртқы экономикалық қызметінің тауар номенклатурасының (бұдан әрі – СЭҚ ТН) қате коды негізінде ойыншықтың әкелінген тауары бойынша қайта есептеуді жүргізді.
Мәселен, кеден органы «R» компаниясы «ослик резиновый» әкелінген тауарға СЭҚ ТН 9503 00 990 9 кодын қолданғанын, бұл ретте СЭҚ ТН 9503 00 490 0 кодын қолданғанын және ұлғаю жағына қарай қайта есептеу жүргізілгенін көрсетеді.
«R» компаниясы қолданатын СЭҚ ТН 9503 00 990 9 коды ойын-сауық үшін азайтылған түрдегі өзге де ойыншықтарға қолданылады, бұл ретте СЭҚ ТН 9503 00 490 0 коды үш дөңгелекті велосипедтерге, арбаларға және т.б. жатады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде «R» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 396-бабының 1-тармағында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылауды жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындаудың және мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қаралып отырған жағдайда ҚХР-дан «R» компаниясы ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсіміне орналастырумен және сыртқы экономикалық келісімшарттар мен жалпы құны 277,8 мың АҚШ долларын құрайтын инвойстар негізінде әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдісті (1-әдіс) мәлімдей отырып, 53 ТД-дан түрлі ассортименттегі тауарларды (шаш күтіміне арналған аппараттар, балаларға арналған ойыншықтар, ас үй және кеңсе керек-жарақтары, спорттық мүкәммал және т. б.) әкелуді жүзеге асырды.
Кодекстің 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміле құны, яғни оларды ЕАЭО кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.
1 ТД бойынша тауарларды әкелу «T» компаниясымен (ҚХР) жасалған 01.09.2020ж. келісімшарт шеңберінде жүзеге асырылды.
46 ТД бойынша тауарларды әкелу «X» компаниясымен (ҚХР) жасалған 01.11.2020ж. келісімшарт шеңберінде жүзеге асырылды.
5 ТД бойынша тауарларды әкелу сондай-ақ «X» компаниясымен (ҚХР) жасалған 05.01.2021ж. келісімшарт шеңберінде жүзеге асырылды.
Жоғарыда аталған барлық келісімшарттардың құрылымы мен тауарларды жеткізу шарттары бірдей.
Келісімшарттардың талаптарына сәйкес жалпы құны:
- 01.09.2020ж. келісімшарт бойынша 2 000 000 АҚШ доллары.;
- 01.11.2020ж. келісімшарт бойынша 10 000 000 АҚШ доллары;
- 05.01.2021ж. келісімшарт бойынша 2 000 000 АҚШ доллары.
Жоғарыда көрсетілген барлық келісімшарттар бойынша Тауарлар үшін төлем мынадай тәртіппен жүргізіледі: 100% алдын ала төлем тауардың жөнелтуге дайындығы туралы хабарланған сәттен бастап 20 күнтізбелік күн ішінде не тауарлар жеткізілген сәттен бастап төлемді 180 күнтізбелік күнге кейінге қалдыра отырып.
Бұдан басқа, 05.01.2021ж. және 01.11.2020ж. келісімшарттарға қосымша келісімдерге сәйкес төлем үшінші тұлғаның пайдасына рұқсат етіледі.
Тауарларды шығарғаннан кейін кедендік құнға бақылау жүргізу барысында кеден органы ЕДБ-ге сұрау салуды жолдады, оған жауап ретінде ЕДБ «R» компаниясының шоттар мен шоттары бойынша ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ақпарат, сондай-ақ төлем жасауға негіз болған сыртқы экономикалық келісімшарттардың көшірмелері берілді.
ЕДБ берген ақпаратқа сәйкес «R»компаниясы:
1. 01.09.2020ж. келісімшарт бойынша төлем жасалмады. «R» компаниясы осы келісімшарт шеңберінде 30.11.2020-21.03.2021жж. кезеңінде жалпы құны 650,6 мың АҚШ долларын құрайтын 17 ТД бойынша тауарларды декларациялады.
2. 01.11.2020ж. келісімшарт бойынша жалпы сомасы 2 951,9 мың АҚШ долларына төлем жүргізілді. «R» компаниясы осы келісімшарт шеңберінде 03.01-22.10.2021ж. кезеңінде жалпы құны 4 484,5 мың АҚШ долларын құрайтын 106 ТД бойынша тауарларды декларациялады, осыған байланысты «R» компаниясының 1 532,5 мың АҚШ доллары сомасына берешегі қалыптасты.
Сондай-ақ, осы келісімшартқа қосымша келісімдерге сәйкес «R» компаниясы және сатушымен үшінші тұлғалардың (ҚХР компаниялары) қатысуымен «R» компаниясының берешегі бойынша жалпы сомасы 3 755,9 мың АҚШ долларына өзара есеп айырысулар жүргізді.
Осылайша, өзара есеп айырысу деректерін, сондай-ақ ЕДБ мәліметтері бойынша төлемді ескере отырып, «R» компаниясында 2 223,4 мың АҚШ доллары мөлшерінде артық төлем қалыптасты.
Бұл ретте «R» компаниясы алдында үшінші тұлғалардың берешегі қалай пайда болғаны туралы мәліметтер жоқ. «R» компаниясы 01.11.2020ж. келісімшартқа қосымша келісімдерде көрсетілген үшінші тұлғалардан тауарларды әкелуді жүзеге асырмады.
ЕДБ мәліметтерінде жоғарыда көрсетілген өзара есептер де жоқ.
3. 05.01.2021ж. келісімшарт бойынша жалпы сомасы 400,0 мың АҚШ долларына төлем жүргізілді. «R» компаниясы осы келісімшарт шеңберінде 11.06-02.12.2021ж. кезеңінде жалпы құны 826,5 мың АҚШ долларын құрайтын 20 ТД бойынша тауарларды декларациялады, осыған байланысты «R» компаниясының 426,5 мың АҚШ доллары сомасына берешегі қалыптасты.
Сонымен қатар, соңғы декларация жасалған күннен бастап «R» компаниясында жоғарыда аталған келісімшарттардың талаптарымен белгіленген төлем мерзімдері аяқталды.
Осылайша, ЕДБ ұсынған тауарлар үшін ақы төлеу жөніндегі мәліметтердің мәлімделген кедендік құнмен сәйкес келмеуіне байланысты (01.09.2020ж. келісімшарт бойынша төлемнің болмауы, 01.11.2020ж. келісімшарт бойынша артық төлем, 05.01.2021ж. келісімшарт бойынша толық емес төлем) «R» компаниясы тауар үшін кедендік декларацияда мәлімделген құны бойынша төлем туралы растайтын құжаттарды ұсынбаған.
Бұдан басқа, «R» компаниясы жүргізілген кедендік тексеру барысында және шағым беру кезінде тауарларды жеткізушілермен өзара есеп айырысу бойынша салыстырып тексеру актілерін ұсынбаған.
Сондай-ақ ұсынылған прайс-параққа сәйкес тауарлардың құнында да сәйкессіздіктер бар.
Мысалы, «pedal: bicycle spare part» (педаль: велосипедке арналған қосалқы бөлік) тауары бойынша прайс-параққа сәйкес құны 1 бірлік үшін 3,85 долларды құрайды, ал ТД-да жарияланған №2 «велосипед бөлігі: педаль» тауары бойынша құны 1 бірлік үшін 0,92 долларды құрайды, бұл прайс-парақта көрсетілген 2,93 доллар аз құны.
Сатушылар алдында берешектің болуын, сондай-ақ 01.11.2020ж. келісімшарт бойынша сомалар бойынша сәйкессіздіктерді және тауарлардың мәлімделген құнының прайс-парақта көрсетілген құнға сәйкессіздігін ескере отырып, кеден органы қолда бар мәліметтер негізінде біртекті тауарлармен мәміле құны бойынша әдісті (3-әдіс) және резервтік әдісті (6-әдіс) заңды түрде қолданды.
Анықталған дәйексіз жіктеуге қатысты Кодекстің 40-бабына сәйкес тауарларды сыныптау деп қарастырылатын тауарларды Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы бойынша нақты тауарлық позицияларға, қосалқы позицияларға және кіші қосалқы позицияларға кезең-кезеңмен жатқызу түсініледі.
Тауарларды сыныптау мына негізгі өлшемшарттар:
1) тауар орындайтын функция;
2) тауар жасалған материал негізге алына отырып жүзеге асырылады.
Бұл ретте, тауарлардың өңделу дәрежесі ескеріле отырып, оларды СЭҚ ТН түсініктеме берудің негізгі қағидаларын (бұдан әрі – ТНҚ) (алғашқы төрт белгі деңгейінде кодты анықтау 1-5 ТНҚ, тауарды алты-он белгі деңгейінде жіктеуге арналған 6 ТНҚ) және бөлімдерге, топтарға ескертпелерді (оның ішінде тауарлық позицияларға, қосалқы позицияларға ескертпелерді), сондай-ақ өзіндік ерекшелігі бар сыныптау мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертпелерді қолдану негізінде тауарлық кіші қосалқы позицияларға түбегейлі жатқызу қағидаты сақталады.
Қарастырылып отырған жағдайда ҚХР–дан «R» компаниясы 1 ТД-дан «3 жастан асқан балаларға арналған ойыншықтар: резеңке есек» тауарын әкелуді жүзеге асырды.
Кедендік декларациялау тауарларды «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастырумен және 7,5% кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі, СЭҚ ТН 9503 00 990 9 «үш дөңгелекті велосипедтер, скутерлер, педальды Автомобильдер және дөңгелектердегі ұқсас ойыншықтар; қуыршақтарға арналған арбалар; қуыршақтар; өзге де ойыншықтар; кішірейтілген мөлшердегі («масштабта») және ұқсас модельдер қолданыстағы немесе жұмыс істемейтін ойын-сауық үлгілері; барлық түрдегі басқатырғыштар: – өзгелері: – – өзгелері: – – – өзгелері: – – – – өзгелері» кодын мәлімдеумен жүргізілді.
Техникалық сипаттамаға сәйкес - секіргіш ойыншық баланың белсенді, ашық ойындарына арналған, тығыз резеңкеден жасалған. Секіргіш құлақтары оларды ұстауға арналған. Электр сорғымен оңай үрленеді. Суретте есек тәрізді үрлемелі ойыншық бейнеленген.
Жоғарыда айтылғандарды назарға ала отырып, «3 жастан асқан балаларға арналған ойыншықтар: резеңке есек» әкелінген тауарды СЭҚ ТН 9503 00 490 0 «үш дөңгелекті велосипедтер, скутерлер, педальды Автомобильдер және дөңгелектердегі ұқсас ойыншықтар; қуыршақтарға арналған арбалар; қуыршақтар; өзге де ойыншықтар; кішірейтілген мөлшердегі модельдер («в немесе жұмыс істемейтін ойын – сауыққа арналған ұқсас модельдер; барлық түрдегі басқатырғыштар: – адамдардан басқа жануарларды немесе басқа тіршілік иелерін бейнелейтін ойыншықтар: – - басқалар». подсубпозициясына жатқызу керек.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажы мен салықтар есептеу заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.
