Даудын түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - Мемлекеттік кірістер органы) салық сомасын есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «Т» компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, Мемлекеттік кірістер органы 01.01.2021 жылдан бастап 31.12.2023ж. дейін салық және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің барлық түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын (КТС) 9 745,4 мың теңге сомасында, өсімпұл 3 005,4 мың теңге сомасында, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы (ҚҚС) 5 351,1 мың теңге сомасында, өсімпұл 2 589,1 мың теңге сомасында, көлік құралдары салығы 8,3 мың теңге сомасында, өсімпұл 0,1 мың теңге сомасында есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«Т» компаниясы Мемлекеттік кірістер органының (МКО) қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда «Г» компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша есептен ҚҚС алып тастау, автомобиль бойынша салық салынатын айналымды ұлғайту және тауар-материалдық қалдықтар (ТМҚ) бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау бөлігінде тексеру нәтижелері туралы хабарламаны алып тастауды сұрайды.
- «Г» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша есептен ҚҚС алып тастауға қатысты
Салықтарды есептеу үшін «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 25.12.2017 жылғы Кодексінің (Салық кодексі) 403-бабының 3-тармағын бұзу негіз болды, оған сәйкес «Г» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 3 617,6 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызылды.
«Т» компаниясы МКО-ның осы қорытындысымен келіспейді, себебі тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылыққа компания жол бермеген. «Г» компаниясынан сатып алынған ТМҚ бойынша 3 617,7 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызылды, ол бойынша ТМҚ сату салық салынатын айналымға енгізілді және ҚҚС есептелді.
Салық тексеруінің нәтижелері бойынша ҚҚС ЭШФ жазып берілген күні «Г» компаниясы ҚҚС төлеуші болып табылмағандықтан есептен шығарылды.
«Т» компаниясы оны бақылаушы орган болып табылмайды, заңмен уәкілеттік берілмеген және өнім берушінің (контрагенттің) тауардың құнына ҚҚС енгізуінің негізділігін тексеруге міндетті емес және өнім беруші үшін жауапты емес деп есептейді. Бұл ретте «Т» компаниясы жеткізушіге 3 617,7 мың теңге сомасында ҚҚС төледі.
«Т» компаниясының дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының сомасы, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын, алынған тауарлар үшін төлеуге жататын қосылған құн салығының сомасы танылады, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болса және Салық кодексінің осы бабының 1) -4) тармақшаларында көрсетілген жұмыстар мен қызметтер.
Салық кодексінің 401-бабына сәйкес есепке жатқызылатын ҚҚС мынадай күндердің неғұрлым кейінгісі келетін салық кезеңінде есепке алынады:
1) тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алған күн;
2) Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығын есепке жатқызу үшін негіз болып табылатын шот-фактураның немесе өзге де құжаттың жазып берілген күні.
Қаралып отырған жағдайда, «Т» компаниясы ЭШФ-ға сәйкес «Г» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 26.11.2021ж. 30 147,4 мың теңге сомасында ТМҚ (СИП-3 1х50-20, СИП-4 2х16 0,6/1,0, СИП-4 4х70 0,6/1,0), 3 617,3 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алынды, ол бойынша ҚҚС 2021 жылғы 4-тоқсанда есепке жатқызылды.
Сонымен қатар, Мемлекеттік кірістер басқармасының 25.11.2021ж. «Г» компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылды.
Осылайша, шот-фактураны жазып беру күніне (26.11.2021ж.) мемлекеттік кірістер органының 25.11.2021ж. «Г» компаниясы ҚҚС төлеуші болып табылмайды, тиісінше 3 617,3 мың теңге сомасындағы есептен ҚҚС алып тастау бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
- 2021 жылғы 4-тоқсанда өткізу бойынша айналымның ұлғаюына қатысты
Салық кодексінің 369-бабы 1-тармағының 1) тармақшасын бұзу салық салынатын айналымға жеке тұлғаға өткізілген 33 541,7 мың теңге сомасындағы Mercedes-Benz S500 L маркалы автомобильдің құны қосылған құн салығы бойынша салық салынатын айналымға енгізілмеді.
МКО-ның осы қорытындысымен «Т» компаниясы салық тексеруінің нәтижелері бойынша салық салынатын айналым ұлғайғандықтан және Mercedes-Benz S500 L маркалы автомобильді сатуға байланысты мәміле бойынша ҚҚС есептелгендіктен келіспейді. Бұл ретте «Т» компаниясының осы операцияның салық есептілігінде тауарларды сату бойынша айналым ретінде көрсетуі негіз болып табылады ҚҚС-дан босатылған жұмыстар, қызметтер.
«Т» компаниясы Mercedes-Benz S500 L маркалы автокөлікті 02.09.2021ж. жеке тұлғадан Ж. 35 000,0 мың теңге ҚҚС-сыз сатып алынған. Бұл ретте, 24.12.2021ж. осы автокөлік құралы жеке тұлғаға 33 541,7 мың теңгеге сатылды, тиісінше сату мен сатып алу сомасы 1 458,3 мың теңге арасында теріс айырма туындайды.
Салық кодексінің 381-бабы 15-тармағының 1) тармақшасында заңды тұлға жеке тұлғалардан сатып алған автомобильдерді жеке тұлғаға өткізу кезінде өткізу бойынша айналым мөлшері сату құны мен автомобильдерді сатып алу құны арасындағы оң айырма ретінде айқындалатыны белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда, «Т» компаниясы 02.09.2021ж. жеке тұлғадан Ж. Mercedes-Benz S500L 2014 ж. маркалы автокөлігін 35 000,0 мың теңгеге сатып алды. Төлем қолма-қол жолмен жүргізілді (шығыс-кассалық ордер 02.09.2021ж).
04.12.2021ж. және ЭШФ 30.12.2021ж. көрсетілген автомобиль М. жеке тұлғаға 33 541,7 мың теңге сомасына сатылды. Төлем қолма-қол жолмен жүргізілді (24.12.2021ж. кіріс-кассалық ордер, 24.12.2021ж. бақылау-кассалық машинаның чегі).
Әкімшілік полиция басқармасының 05.06.2024ж. ақпаратына сәйкес Mercedes-Benz S500L 2014 ж. маркалы автокөлігі, 02.09.2021ж. есепке қойылған, 27.12.2021ж. шығарылған.
Осылайша, Салық кодексінің 1-бабы 15-тармағының 381) тармақшасына сәйкес Mercedes-Benz (S500L) маркалы автомобильді өткізу және сатып алу құны арасында оң айырма туындамайды (33 541,7 - 35 000,0) тиісінше, автомобильді өткізу бойынша салық салынатын айналымның ұлғаюы негізсіз болып табылады.
- ТМҚ қалдықтары құнының ұлғаюына қатысты
Салықтарды есептеу үшін бухгалтерлік есеп пен салық есептілігінің деректері бойынша ТМҚ қалдықтары бойынша анықталған айырмашылықтар негіз болды, нәтижесінде өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша 2022 жылға 2 900,0 мың теңге сомасына, 2023 жылға 10 798,2 мың теңге сомасына шығыстар азайды.
МКО-ның осы қорытындысымен «Т» компаниясы объективті емес тексеру нәтижесінде ТМҚ қалдықтары бойынша КТС заңсыз есептеу жүргізілгендіктен келіспейді.
«Т» компаниясының дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, осы бапта және Салық кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
Салық кодексінің 192-бабының 5-тармағында қорларды есепке алу халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылатыны белгіленген. Бұл ретте салық салу мақсатында қорлардың құны оны сатудың таза ықтимал бағасына дейін есептен шығару және сатудың таза ықтимал бағасының ұлғаюынан туындаған қорларды бұрын жүргізілген есептен шығаруға қатысты қалпына келтіру жолымен қорлар құнының өзгеруі ескерілмей айқындалады.
Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы 28.02.2007ж. Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) 1-бабының 6-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабы 3-тармағының 1) тармақшасында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні көзделген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайту және барлық операциялар мен оқиғаларды бухгалтерлік жазбаларда көрсету қамтамасыз етілуге тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағында бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтитыны айқындалған. Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 1-бабының 2-тармағымен бастапқы есепке алу құжаттары (бұдан әрі - бастапқы құжаттар) - негізінде бухгалтерлік есеп жүргізілетін операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісінің және оны жасау құқығының қағаз және электрондық жеткізгіштегі құжаттық куәлігі.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.12.2020ж. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің м.а. 20.01.2020 ж. N 1214 бұйрығымен бекітілген №39 «Корпоративтік табыс салығы бойынша декларация » (100.00-нысан) салық есептілігін жасау қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) бекітілді, олар Салық кодексіне сәйкес әзірленген және КТС есептеуге арналған «Корпоративтік табыс салығы бойынша декларация» салық есептілігі нысанын (бұдан әрі - декларация) жасау тәртібін айқындайды.
Қағидалардың 17-тармағына сәйкес КТС бойынша Декларацияда (100.00-нысан) «Шегерімдер» бөлімінде 100.00.019 І жолы салық кезеңінің басына қорлардың баланстық құны көрсетіледі. Көрсетілген жол салық кезеңінің басына бухгалтерлік баланс бойынша айқындалған деректерге сәйкес толтырылады. 100.00.019 II жолы салық кезеңінің соңына бухгалтерлік теңгерме деректеріне сәйкес толтырылады.
Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру барысында ұсынылған 1310 «Қорлар» шоты бойынша 2022 жылғы айналым-сальдо ведомосының деректеріне сәйкес ТМҚ құны кезең басында 0 теңгені құрайды, ТМҚ құны кезең соңында 11 690,2 мың теңгені құрайды.
Бұл ретте 2022ж. үшін КТС бойынша Декларацияда (н. 100.00.019 II жолы) бойынша салық кезеңінің соңына 8 790,2 мың теңге сомасында ТМҚ құны 0 теңгені құрайды.
Баяндалғанды ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылдың соңындағы ТМҚ құны бойынша бухгалтерлік есеп пен салық есептілігі деректерінің арасында 2 900,0 мың теңге сомасында (11 690,2-8 790,2) алшақтық анықталды.
Демек, тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылдың аяғындағы ТМҚ құнын көрсету нәтижесінде 2 900,0 мың теңге сомасында шегерімге жатқызылуы тиіс өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар сомасы 2 900,0 мың теңгеге азайтылды.
Бұдан басқа, айналым-сальдо ведомосының деректері бойынша 2023 ж. салықтық тексеру барысында ұсынылған 1310 «Қорлар» шоты бойынша ТМҚ құны кезең басында 11 690,2 теңге сомасын құрайды, ТМҚ құны кезең аяғында 10 798,2 мың теңге сомасын құрайды.
Бұл ретте 2023 үшін КТС бойынша Декларацияда (н. 100.00.019 I жолы) Салық кезеңінің басына ТМҚ құны 11 690,2 мың теңге сомасын құрайды, салық кезеңінің соңына (100.00.019 II жолы) сомалық мәндер жоқ, тиісінше, 2023 жылдың соңына ТМҚ құны бойынша бухгалтерлік есеп пен салық есептілігі деректері арасында 10 798,2 мың теңге сомасында алшақтық белгіленген.
Осылайша, тексеру нәтижелері бойынша 2023 жылдың аяғындағы ТМҚ құнын көрсету нәтижесінде сомасы 10 798,2 мың теңге, 2023 жылға шегерімге жатқызылуы тиіс өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар 10 798,2 мың теңгеге сомасы азайтылды.
Салық кодексінің 211-бабы 5-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық кезеңінің тиісті салық есептілігіне салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің түрлері, салықтық тексеру жүргізуге арналған нұсқамада көрсетілген әлеуметтік төлемдер бойынша кешенді және тақырыптық тексерулер жүргізу кезеңінде (ұзартуды және тоқтата тұруды ескере отырып) өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол берілмейтінін атап өту қажет.
Қаралып отырған жағдайда, салық тексеруін жүргізуге нұсқама «Т» компаниясына 03.06.2024ж. табысталды, ал салық тексеруін жүргізу кезеңінде «Т» компаниясы 22.07.2024ж. 2022 үшін КТС бойынша қосымша Декларация 2 900,0 мың теңге сомасында салық кезеңінің соңына ТМҚ қалдығын көрсете отырып анықталды.
Осылайша, 2022 жылғы КТС бойынша декларация 22.07.2024ж. (қосымша) Салық кодексінің 211-бабы 5-тармағының 1) тармақшасын бұза отырып берілген, демек, көрсетілген салық есептілігі салық тексеруімен ескерілмеген.
Баяндалғанның негізінде, Салық кодексінің 242-бабының, Бухгалтерлік есеп туралы заңның нормаларын ескере отырып, 2022-2023 жылдардағы шегерімге жатқызылатын сатылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстардың азаюы ТМҚ қалдықтары бойынша анықталған айырмашылықтар себебінен негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша сатылған автомобиль бойынша 2021 жылғы 4-тоқсандағы салық салынатын айналымды ұлғайту бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігі ысқылаусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
