ҚҚС - ҚҚС қайтару, ТБЖ қолдануға байланысты бұзушылықтарға байланысты

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: ҚҚС, ҚҚС қайтару, ТБЖ қолдануға байланысты бұзушылықтар.

ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) «А» компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) қайтаруға жатпайтын, расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы бюджетке төлеу; бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.

Іс материалдарынан келіп шығатыны, салық органы 01.07.2020 жылдан бастап қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша «А» компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2022 ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша 3 441 883,0 мың теңге мөлшерінде бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтарылуға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы туралы, бюджеттен қайтарылған және қайтарылуға расталмаған ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды 2 891 333,4 мың теңге.

«А» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.

152 жылғы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 25.12.2017-бабының нормаларын бұзу шағым жасалған салық сомаларын есептеу үшін негіз болып табылады. (Салық кодексі) және 19.03.2018ж. қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау мақсатында қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының 46, 47-тармақтары. № 391 (бұдан әрі - Ереже) қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасын айқындау кезінде 3 007 812,2 мың теңге мөлшерінде, бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасын айқындау кезінде 2 891 333,4 мың теңге.

Салық органының осы қорытындысымен «А» компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша тексеру актісінде көрсетілген негіздер бойынша 3 007 812,2 мың теңге мөлшерінде ҚҚС сомасының асып кетуі қайтаруға негізсіз расталмағандықтан келіспейді.

«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Министрлік шағым бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында Салық кодексінің 186-бабына сәйкес 01.07.2020ж. бастап 31.12.2022ж. дейін қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша «А» компаниясына тақырыптық тексеру тағайындады.

Осы хатты орындау үшін Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті (бұдан әрі - Комитет) «А» компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі - тақырыптық тексеру актісі) жасалды.

Тақырыптық тексеру актісінен келіп шығады.

Шағым жасалған тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылды. есепке жатқызылатын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан бюджетке төлеуге жатпайтын 3 441 883,0 мың теңге сомасында және ҚҚС-ның асып кеткен сомасы туралы, бюджеттен қайтарылған және қайтарылуға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын салық сомасы 2 891 333,4 мың теңге, өсімпұл сомасы 720 357,0 мың теңге.

ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тартуға мыналар негіз болды:

1. Салық органының алынған жауаптары негізінде мониторингке жататын қарсы салықтық тексерулер және салық төлеушілердің сұрау салулары бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы (оның ішінде тоқтатылған сұрау салулар бойынша) 3 007 812,2 мың теңге;

2. ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 2 891 333,4 мың теңге;

3. Салық төлеуші артық ұсынған ҚҚС сомасы - 42 311,6 мың теңге.

«А» компаниясы ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талапта 01.07.2020 ж. бастап 31.12.2022ж. дейін ҚҚС жөніндегі декларацияда 2022 жылғы 4-тоқсанда ҚҚС асып кету 3 441 883,0 мың теңгені сомасы көрсеткен.    

1. 3 007 812,2 мың теңге сомаға «Пирамида» талдамалық есебінде анықталған бұзушылықтарға байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты

Тақырыптық тексеру актісінен келіп шығатыны, Қағидалардың 45-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есебі салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ басқа да құжаттарды зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады және (немесе) салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтерді қамтиды.

«Пирамида» талдамалық есебі салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі және Қағидалардың 47-тармағында көрсетілген тәуекел, оның ішінде жалған (ыдыссыз) операцияларды пайдалана отырып қалыптастырылады.

Қағидалардың 47-тармағына сәйкес көрсетілетін қызметті алушының салық пайдасын алу (салық үнемдеу) және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз іс-әрекеттерінен пайда табу тәуекелі болып мыналар танылады:

1. салықтарды төлеуден жалтару схемаларын қолдану, оның ішінде тауарларды іс жүзінде жеткізбей, жұмыстарды орындамай, қызметтер көрсетусіз ҚҚС сомаларын есепке жатқызу құқығын алу мақсатында мәмілелер жасасу және (немесе) тауардың қосылған құнын ұлғайту, тиісінше ҚҚС асып кетуін өсіру мақсатында мәмілелер жасасу;
2. 2) ақшалай қаражатты көлеңкелі экономикаға шығаруға және ақшалай қаражатты қолма-қол ақшаға айналдыруға бағытталған ic-әрекеттер;
3. 3) басқа мәмілені жасыру мақсатында жасалған жалған мәмілелер (мәмілелер бағасын едәуір төмендету немесе жоғарылату).

Осы тәуекелдерді белгілеу бөлігінде «Пирамида» есебі Қағидалардың 46-тармағының 4), 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген өнім берушілерді қоспағанда, өнім берушінің санатына және (немесе) мәртебесіне қарамастан қалыптастырылады.

Осы тәуекелдерді белгілеу кезінде тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын МКО Қағидалардың 4-тарауының 2-параграфына сәйкес өнім берушіге қарсы тексеру тағайындайды.

Қағидалардың 53-тармағына сәйкес растауға жататын ҚҚС асып кеткен сомасы мынадай тәртіппен айқындалады:

1. Қағидалардың 52-тармағында көрсетілген фактілерді ескере отырып, салық заңнамасын бұзу сомасы шегінде әрбір салық төлеушіден бастап, ҚҚС қайтару туралы талапты және (немесе) салықтық өтінішті ұсынған көрсетілетін қызметті алушыға дейін тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілер есепке жатқызған ҚҚС сомасының ең азы белгіленеді;

2) жиынтығында мынадай сомалардың ең азы белгіленеді:

осы тармақтың 1) тармақшасына сәйкес айқындалған ҚҚС сомасынан жиынтық қалыптасқан ҚҚС сомасы;

тікелей өнім берушіден ҚҚС қайтару туралы талапты немесе салықтық өтінішті ұсынған көрсетілетін қызметті алушы есепке жатқызған ҚҚС сомасы;

3) ҚҚС қайтару туралы талапта немесе салықтық өтініште көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасынан осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген тәртіппен айқындалған ҚҚС сомасы шегеріледі.

Қаралатын жағдайда, тақырыптық тексеру барысында салық органының алынған жауаптары негізінде қарсы салықтық тексерулер бойынша және мониторингке жататын салық төлеушілердің сұрау салулары бойынша 3 007 812,2 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі шағым жасалған тексеру актісімен қайтаруға расталмағаны анықталды аяқталған сұраулар)

Сонымен қатар, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша «А» компаниясының жеткізушілері анықталды, олар шағым жасалған салықтық тексеру аяқталғанға дейін ҚҚС бойынша салық есептілігінің қосымша нысандарын (ф.300.00) ұсынды, нәтижесінде 794 786,4 мың теңге сомасындағы айырмашылықтар жойылды.

Осылайша, «А» компаниясы шағым жасаған 3 007 812,2 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС сомасынан 2 213 025,8 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту тақырыптық тексерумен расталды, 794 786,4 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту расталған жоқ.

2. 2 891 333,4 мың теңге сомаға «Пирамида» талдамалық есебінде анықталған бұзушылықтарға байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты

Тақырыптық тексеру барысында Қағидалардың 47-тармағында көрсетілген өнім берушілерде тәуекелдердің әртүрлі деңгейлерінің болмауына байланысты 3 жағдайда 7 391,2 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі расталған жоқ.

Қазақстан Республикасы Қаржы мониторингі агенттігінің Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216, 245-баптарында көрсетілген құқық бұзушылықтар бойынша қозғалған қылмыстық істердің бар-жоғы туралы ақпарат беру туралы алған жауабына сәйкес (ҚР ҚК), Сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркелген (СДТБТ, АЕК көрсете отырып) Компанияның төменде көрсетілген өнім берушілері бойынша контрагенттердің басшыларына, құрылтайшыларына қатысты тақырыптық тексерумен 5 деңгейдегі 4 өнім беруші бойынша 26 411,2 мың теңге мөлшерінде расталмаған сома белгіленді.

Сондай-ақ, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша «Пирамида» есебін одан әрі қалыптастыру жалпы сомасы 998 526,7 мың теңгеге электр және жылу энергиясын, суды, байланыс қызметтерін жеткізуді жүзеге асыратын 13 жеткізуші бойынша тоқтатылды.

Бұл ретте, Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес тақырыптық тексеру актісінде Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптары бұзылған тиісті ережелері көрсетіле отырып, анықталған алшақтықтар егжей-тегжейлі сипатталған (тақырыптық тексеру актісінің 2.10-тармағы).

Жоғарыда айтылғандарға байланысты, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша 1 032 329,1 мың теңге сомасына 20 өнім беруші бойынша ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау бөлігінде шағым жасалған тексеру нәтижелері расталған жоқ.

Осылайша, тақырыптық тексерудің нәтижелерін ескере отырып, шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері бойынша Қағидалардың 46-тармағының 4) және 5) тармақшаларында және 47-тармағында көрсетілген өнім берушілердің болуына байланысты 1 032 329,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізсіз болып табылады.

Тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балл шегінің жоқтығы туралы «А» компаниясының дәлелдеріне қатысты Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып жүргізілетінін атап өткен жөн. (ТБЖ) қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап ұсынған салық төлеушіге қатысты.

Қағидалардың 41-тармағына сәйкес талапты ұсынған көрсетілетін қызметті алушының қызмет көрсеткіштері және (немесе) Салық кодексінің 432-бабы 2-тармағын қолдануына байланысты Салық кодексінің 145-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына сәйкес ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау бойынша салық төлеушінің салықтық өтініші (салықтық өтініш) тақырыптық тексеру басталған күннен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде тәуекел дәрежесінің критерийлері пайдаланыла отырып бағаланады.

Бұл ретте Қағидалардың 43-тармағында егер тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы Комитет белгілеген балл шегінен асып кетсе, осындай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылмайды деп белгіленген. Егер тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы Комитет белгілеген балл шегінен аспаса, онда осындай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.

«Тәуекел дәрежесінің критерийлерін есептеудің кейбір мәселелері туралы» Комитет Төрағасының 25.11.2022ж. № 693 бұйрығымен бекітілген тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша 350 (үш жүз елу) балл мөлшерінде балл шегі белгіленді.

Жүргізілген баллдар есебіне сәйкес «А» компаниясы баллдарының жиынтық қорытындысы 147,5 баллды құрады.

Осылайша, тақырыптық тексерумен бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық жиынтығы Қағидалардың 43-тармағында белгіленген шектен аспағаны анықталды, тиісінше Пирамида есебі талдамалық қалыптастырылуы шағым жасалған тексеру барысында Қағидалардың 43-тармағының талаптарына сәйкес расталады.

Өз өндірісінің тауарларын өндіруші, оның ішінде ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші салық төлеуші болып табылатын жеткізушілер бойынша ҚҚС расталмауына қатысты (ірі қара және ұсақ мал терісін өндірушілерді және түсті және қара металл сынықтарын өңдейтін тұлғаларды қоспағанда) Ереженің 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде ҚҚС-ның асып кеткен сомасының дұрыстығын растау талапта көрсетілген сомалар шегінде жүргізілетінін атап өткен жөн. (немесе) мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерге келетін ҚҚС асып кеткен сомасына азайтылған салықтық өтініште:

1) жеткізушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) электрондық шот-фактуралар АЖ (ЭШФ) және МКО басқа да АЖ мәліметтері арасындағы алшақтық;

2) өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер мен сатып алушының сатып алған тауарлары, жұмыстары, көрсетілетін қызметтері бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы алшақтықтар;

3) ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылған, оның ішінде таратылған, әрекетсіз, банкрот тұлғамен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомасын есепке жатқызу - Салық кодексінің 85-бабына сәйкес мұндай тұлға ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылған күннен бастап;

4) заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;

5) ақталатын негіздер бойынша тоқтатылғандарды қоспағанда, қызметі бойынша басшыға (құрылтайшыға) қатысты Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216 және 245-баптарында көрсетілген құқық бұзушылықтар бойынша қылмыстық істі сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркеу фактісі бар өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;

6) осы Қағидалардың 47-тармағында көзделген тәуекелдер анықталған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;

7) есептелген ҚҚС сомаларын төлеу бойынша салық міндеттемесін орындамаған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу.

Қағидалардың 53-тармағына сәйкес растауға жататын ҚҚС асып кету сомасы мынадай тәртіппен айқындалады:

1) осы Қағидалардың 52-тармағында көрсетілген фактілерді ескере отырып, салық заңнамасын бұзу сомасы шегінде әрбір салық төлеушіден бастап, ҚҚС қайтару туралы талапты және (немесе) салықтық өтінішті ұсынған көрсетілетін қызметті алушыға дейін тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілер есепке жатқызған ҚҚС сомасының ең азы белгіленеді;

2) жиынтығында мынадай сомалардың ең азы белгіленеді:

осы тармақтың 1) тармақшасына сәйкес айқындалған ҚҚС сомасынан жиынтық қалыптасқан ҚҚС сомасы;

тікелей өнім берушіден ҚҚС қайтару туралы талапты немесе салықтық өтінішті ұсынған көрсетілетін қызметті алушы есепке жатқызған ҚҚС сомасы;

          3) ҚҚС қайтару туралы талапта немесе салықтық өтініште көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасынан осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген тәртіппен айқындалған ҚҚС сомасы шегеріледі.

Қағидалардың 54-тармағына сәйкес осы Қағидалардың 52-тармағының ережелері тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының тікелей өнім берушілері «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша:

- оңайлатылған тәртіпті қолдануға құқығы бар (осы құқықты пайдалануға қарамастан);

- Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 4) тармақшасына сәйкес құны кемінде 150 000 000 АЕК құрайтын, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін республикалық индустрияландыру картасы шеңберінде инвестициялық жобаны іске асыратын;

- Қазақстан Республикасының жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасына сәйкес жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт шеңберінде қызметін жүзеге асыратын және соңғы кезеңге есептелген салықтық жүктеменің кемінде 20 (жиырма) пайызы орташа коэффициенті бар

ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап қойылған салық кезеңінің алдындағы 5 (бес) жыл;

- Салық кодексінің 722-бабының 1-тармағында көрсетілген өнімді бөлу туралы келісім шеңберінде теңізде көмірсутектерін барлауды және (немесе) өндіруді жүзеге асыратын;

- Салық кодексінің 388-бабына сәйкес халықаралық ұшуларды, халықаралық әуе тасымалдарын орындайтын шетелдік авиакомпаниялардың әуе кемелеріне жанар-жағармай құю кезінде әуежайлар жүзеге асыратын жанар-жағармай материалдарын сатушыларға.

Осы тармақтың мақсатында:

- тікелей немесе делдалдар арқылы жеткізушілер

тексерілетін көрсетілетін қызметті алушыға тауарларды жеткізген, жұмыстарды орындаған немесе қызметтер көрсеткен (агенттердің, комиссионерлердің немесе сенім білдірілген өкілдердің);

- тікелей немесе делдалдар арқылы жеткізушілер

өзара байланысты тараптар және (немесе) тексерілетін көрсетілетін қызметті алушыға қатысты бақылауда тұрған тұлғалар арқылы тауарларды жеткізген, жұмыстарды орындаған немесе қызметтерді көрсеткен (агенттер, комиссионерлер немесе сенім білдірілген өкілдер).

«Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша анықталған тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының тікелей өнім берушілерінің бұзушылықтары:

- осы Қағидалардың 46-тармағында көрсетілген тікелей өнім беруші жол берген бұзушылықтар;

- тікелей өнім берушімен өзара есеп айырысқан өнім берушілер осы Қағидалардың 47-тармағында көрсетілген бұзушылықтар.

Қағидалардың 47-тармағына сәйкес, көрсетілетін қызметті алушының салық пайдасын алу (салық үнемдеу) және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз іс-әрекеттерінен пайда табу тәуекелі болып мыналар танылады:

1) салықтарды төлеуден жалтару схемаларын қолдану, оның ішінде тауарларды іс жүзінде жеткізбей, жұмыстарды орындамай, қызметтер көрсетусіз ҚҚС сомаларын есепке жатқызу құқығын алу мақсатында мәмілелер жасасу және (немесе) тауардың қосылған құнын ұлғайту, тиісінше ҚҚС асып кетуін өсіру мақсатында мәмілелер жасасу;

2) ақшалай қаражатты көлеңкелі экономикаға шығаруға және ақшалай қаражатты қолма-қол ақшаға айналдыруға бағытталған ic-әрекеттер;

3) басқа мәмілені жасыру мақсатында жасалған жалған мәмілелер (мәмілелер бағасын едәуір төмендету немесе жоғарылату).

Осы тәуекелдерді белгілеу бөлігінде «Пирамида» есебі осы Қағидалардың 46-тармағының 4), 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген өнім берушілерді қоспағанда, өнім берушінің санатына және (немесе) мәртебесіне қарамастан қалыптастырылады.

Осы тәуекелдерді белгілеу кезінде тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын МКО осы Қағидалардың 4-тарауының 2-параграфына сәйкес өнім берушіге қарсы тексеру тағайындайды.

Қағидалардың 47-тармағына сәйкес, осы Қағидалардың 46-тармағының 4), 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген өнім берушілерді қоспағанда, өнім берушінің санатына және (немесе) мәртебесіне қарамастан, салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша өнім берушілер бойынша «Пирамида» есебін одан әрі қалыптастыру тоқтатылмайды. Егер тiкелей берушiлер өз өндiрiсiнiң тауарларын өндiрушi болып табылса, оның iшiнде өз өндiрiсiнiң тауарларын өндiрушiлер тiзбесiне енгiзiлген салық төлеушi-ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушi (iрi және ұсақ қара малдың терiсiн өндiрушiлердi және түстi және қара металл сынықтарын қайта өңдейтiн тұлғаларды қоспағанда).

Қаралатын жағдайда, шағым жасалған тексеру актісімен қызметі бойынша басшыға қатысты жеткізушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС есепке жатқызылған «В» компаниясының 1-деңгейдегі жеткізушісі бойынша 37 760,2 мың теңге сомасында ҚҚС расталмаған. ақталатын негіздер бойынша қысқартылғандарды қоспағанда, ҚР ҚК 216 және 245-баптарында көрсетілген құқық бұзушылықтар бойынша қылмыстық істі сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркеу фактісі бар, сондай-ақ осы Кодекстің 47-тармағында көзделген тәуекелдер анықталған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомасын есепке жатқызылған осы Ережеге сәйкес жүзеге асырылады

Жоғарыда баяндалғанның негізінде «В» компаниясының жеткізушісі бойынша ҚҚС қайтаруға расталмау бөлігінде 37 760,2 мың теңге сомасында шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша Қағидалардың 46, 47, 52-тармақтарына сәйкес расталады.

«С» компаниясының 1-деңгейдегі жеткізушісіне қатысты «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша тәуекелдер анықталған жеткізушімен өзара есеп айырысулардың болуы себебінен (ЭШФ үзіндісін шектеу) шағым жасалған тексеру актісімен 2 663,1 мың теңге сомасында ҚҚС қайтару расталмағанын атап өтеміз.

Жоғарыда баяндалғанның негізінде «С» компаниясының жеткізушісі бойынша ҚҚС қайтаруға расталмауы бөлігінде 2 663,1 мың теңге сомасында шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша Қағидалардың 46, 47, 52-тармақтарына сәйкес расталады.

«T» компаниясының 5-деңгейдегі жеткізушісі бойынша 4 463,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты электрондық шот-фактуралардың деректерін талдауға негізделген тәуекелдерді басқару жүйесінің, атап айтқанда сатып алынған және өткізілген тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша мәліметтердің негізінде ЭШФ-да қаржылық тұрғыдан көрсетілетіндігі айқындалғанын атап өткен жөн шаруашылық операциялардың оларды жүзеге асыру ықтималдығы төмен (орындалмаған). Өнім беруші пилоттық жоба шеңберінде ЭШФ үзіндісін шектеу жүргізілген салық төлеушілер тізбесіне кіреді

Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша Қағидалардың 47-тармағына және Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3-тармақшасына сәйкес Қағидалардың 47-тармағында белгіленген тәуекелдердің болуына байланысты 4 463,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі қайтаруға расталған жоқ.

Бұл ретте, Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес тақырыптық тексеру актісінде Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптары бұзылған тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған алшақтықтар егжей-тегжейлі сипатталғанын көрсету қажет (тақырыптық тексеру актісінің 2.10-тармағы).

33 326,2 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау үшін негіздердің жоқтығы туралы «А» компаниясының дәлелдеріне қатысты тақырыптық тексеру барысында салық төлеуші 42 311,6 мың теңге мөлшерінде артық ұсынған ҚҚС сомасы салық кезеңдері бойынша белгіленгенін атап өтеміз:

- 2020 жылғы 4-тоқсан - 4 150,3 мың теңге (асып кеткен сома 275 894,1 мың теңге, талап етудегі сома 280 044,5 мың теңге);

- 2021 жылғы 2-тоқсан - 8 122,8 мың теңге (асып кеткен сома 18 689,6 мың теңге, талап етудегі сома 26 812,4 мың теңге);

- 2021 жылғы 3-тоқсан - 7 780,2 мың теңге (асып кеткен сома 51 513,4 мың теңге, талап етудегі сома 59 293,6 мың теңге);

- 2021 жылғы 4-тоқсан - 7 692,0 мың теңге (асып кеткен сома 22 475,6 мың теңге, талап етудегі сома 30 167,6 мың теңге);

- 2022 жылғы 1 тоқсан - 7 284,2 мың теңге (асып кеткен сома 28 410,9 мың теңге, талап етудегі сома 35 695,1 мың теңге);

- 2022 жылғы 2-тоқсан - 7 282,1 мың теңге (асып кеткен сома 160 677,6 мың теңге, талап етудегі сома 167 959,6 мың теңге).

Демек, салық төлеушінің артық ұсынуы себебінен қайтаруға расталмаған 42 311,6 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кеткен сомасы шағым жасалған салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

Осылайша, тақырыптық тексерудің нәтижелері бойынша қайтарылуға расталмаған ҚҚС асып кеткен сомасы 4 114 341,7 мың теңгені, оның ішінде 2 213 025,8 мың теңге сомасында салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша және Қағидалардың 47-тармағында көрсетілген тәуекел бойынша, оның ішінде жалған 1 859 004,3 мың теңге сомасында және ҚҚС асып кетуінің артық ұсынылған сомасы 42 311,6 мың теңге сомасында.

Ал 2022 жылғы 4-тоқсан үшін ҚҚС бойынша Декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талапқа сәйкес 01.07.2020 жылдан бастап 31.12.2022ж. дейін 3 441 882,9 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі қайтаруға ұсынылды.

Осылайша, тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша 3 441 882,9 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізделген болып табылады.

Сонымен қатар, тақырыптық тексеру актісінен келіп шығатыны, Қағидалардың 72-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша қайтарылуға жататын ҚҚС асып кету сомасы бұрын қайтарылған сомаларды ескере отырып, талапта көрсетілген ҚҚС асып кету сомасынан барлық анықталған бұзушылықтарды алып тастау жолымен есептеледі.

Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша бұрын бюджеттен қайтарылған және қайтарылуға расталмаған ҚҚС асып кеткен сомасы 630 147,1 мың теңге мөлшерінде айқындалды, ал шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша 2 891 333,4 мың теңге мөлшерінде айқындалды.

Осылайша, тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, бұрын бюджеттен қайтарылған және қайтарылуға расталмаған 2 261 186,3 мың теңге (2 891 333,4 - 630 147,1) мөлшеріндегі ҚҚС асып кеткен сома шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша негізсіз болып табылады.

Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына, 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган тақырыптық тексеру нәтижелерін және Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып шешім шығарады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша бұрын бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған 2 261 186,3 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кеткен сомасы бөлігінде шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігі өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.