Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі - уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарын қоспағанда заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын (КТС) және төлем көзінен ұсталатын жекет табыс салығын (ЖТС) есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарласына «А» ЖШС апелляциялық шағым түсті.
Іс материалдарына сәйкес, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2020ж.- 31.12.2022ж. мерзіміне салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша комплекстік салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 52 242,9 мың теңге сомасында КТС және 15 702,3 мың теңге өсімпұл, 16 859,6 мың теңге сомасында ЖТС және 7 628,9 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«А» ЖШС салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
1. 2023 жылғы сыйақы бойынша шығыстар сомаларын шегерімдерден алып тастауға қатысты 556,5 мың теңге мөлшерінде
25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 246-бабының 1-тармағын бұзу салықтардың шағымданған сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болды.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша бухгалтерлік есеп деректері бойынша 2 782,3 мың теңге мөлшерінде есептеуден асатын сыйақыларды шегерімге негізсіз жатқызу белгіленді.
Салық органының осы тұжырымына сәйкес "А" ЖШС "Н" АҚ шегерімге жатқызуға жататын провизиялар (резервтер) құруға құқылы тұлғаларға жатады деп санайтындығына байланысты сәйкес келмейді.
Тиісінше, "Н" ақ міндеттемелері бойынша сыйақылар мөлшерінде шегерімге жатқызылуға жатады:
- есепті салық кезеңінде және (немесе) есепті салық кезеңінің алдындағы салық кезеңдерінде есептелген шектерде есепті кезеңде нақты төленген
- есепті салық кезеңінде салық төлеуші шығыстар деп таныған шығыстар сомасы шегінде есепті салық кезеңінің алдындағы салық кезеңдерінде нақты төленген.
"А" ЖШС дәлелдерін тексере отырып, салық органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.
Салық кодексінің 1-бабының 1) тармағына сәйкес сыйақылар деп танылады:
1) Салық кодексінің 1-бабының 62) тармақшасында айқындалған сыйақылар;
2) өзара байланысты Тараптар арасындағы кредит (қарыз) шарты бойынша тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл);
3) өзара байланысты тарапқа кепілдік төлемі.
Салық кодексінің 2-бабының 2) тармағына сәйкес егер осы баптың 3-тармағында өзгеше белгіленбесе, шегерімге жатқызылуға жататын сыйақы сомасы Салық кодексінің 192-бабының 2-тармағына сәйкес есептеу әдісі бойынша айқындалады.
Салық кодексінің 246-бабының 3-тармағына сәйкес Салық кодексінің 250-бабының 1 және 6-тармақтарына сәйкес шегерімге жатқызуға жататын провизияларды (резервтерді) құруға құқылы тұлғаға және (немесе) Салық кодексінің 233-бабының 2-тармағында көрсетілген тұлғаға міндеттемелер бойынша сыйақылар салық төлеуші нақты төлеген мөлшерде шегерімге жатады немесе үшінші тұлға осындай салық төлеушінің міндеттемелері есебінен:
1) есепті салық кезеңінде есепті салық кезеңінде және (немесе) есепті салық кезеңінің алдындағы салық кезеңдерінде салық төлеуші шығыстар деп таныған шығыстар сомасы шегінде:
2) есепті салық кезеңінің алдындағы салық кезеңдерінде салық төлеуші есепті салық кезеңіндегі шығыстар деп таныған шығыстар сомасы шегінде жүзеге асырылады.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "Н" АҚ мен "А" ЖШС арасында 15.11.2021 ж. бастап банктік қарыз шарты жасалды және 2023 ж.7310 "сыйақылар бойынша шығыстар" шотының талдауына сәйкес қарыздар бойынша есептелген сыйақылар сомасы 89 226,2 мың теңгені құрайды, ол шегерімге жатқызылуға жатады.
Сонымен қатар, 2023 жылғы КТС (100.00-нысан) бойынша декларацияға сәйкес "А" ЖШС сыйақылар бойынша шығыстар 92 008,4 мың теңге сомасына жатқызылды, тиісінше " А "ЖШС бұл шығыстар 2 782,2 мың теңге сомасына асырылды (92 008,4 – 89 226,2).
Жоғарыда баяндалғанның негізінде сыйақылар бойынша шығыстарды шегеруден 2 782,2 мың теңге сомасында алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша КТС тиісті есептеу негізді болып табылады.
2. "М" ЖШС жарғылық капиталындағы үлесті сатып алу кезінде төлем көзінен ЖТС есептеуге қатысты
Салық кодексінің 319-бабының 1-тармағын бұзу салықтың шағымданған сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеуге негіз болды.
Салық органының осы қорытындысына сәйкес "А" ЖШС "К" жеке тұлғасының атына 2 507 316,0 мың теңге сомасында табыс төлеу кезінде мұндай табыстан ЖТС төлем көзінен ұстамағанына байланысты сәйкес келмейді, өйткені мұндай табыс мүліктік табыс болып табылады және жеке тұлғаның тармақшаға сәйкес дербес салық салуға жатады Салық кодексінің 356 - бабы 1-тармағының 2-тармағы.
"А" ЖШС дәлелдерін тексере отырып, салық органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.
Салық кодексінің 318 бабына сәйкес жеке табыс салығын салу объектілері:
1) Төлем көзінен жеке тұлғаның салық салынатын табысы;
2) дербес салық салу кезінде жеке тұлғаның салық салынатын табысы.
Бұл ретте, Салық кодексінің 319-бабының 1-тармағында жеке тұлғаның жылдық табысы осы тұлғаның салық кезеңі ішінде Қазақстан Республикасында және одан тысқары жерлерде алуға жататын (алған) табыстардан, салық салуға жататын табыстар түрінде тұратыны айқындалған:
1) төлем көзінде;
2) жеке тұлға дербес.
Салық кодексінің 321-бабына сәйкес жеке тұлғаның жылдық табысына оның 1) – 18) тармақшаларында көрсетілген табыстарының барлық түрлері, оның ішінде осы баптың 1) – 16) тармақшаларында көрсетілмеген, салық агентінен немесе Қазақстан Республикасынан тыс көздерден алынған басқа да кірістері енгізіледі.
Салық кодексінің 350 – бабының 1-тармағымен жеке табыс салығын есептеуді, ұстап қалуды және бюджетке төлеуді салық агенті Салық кодексінің 321-бабының 1) - 12) және 17) тармақшаларында көрсетілген кірістер бойынша төлем көзінен жүзеге асырады, егер мұндай кірістер көрсетілген салық агентімен төленуге (төленуге) жататын болса.
Салық кодексінің 1 – бабы 1-тармағының 53) тармақшасына сәйкес салық агенті-дара кәсіпкер, жеке практикамен айналысатын тұлға, заңды тұлға, оның ішінде оның құрылымдық бөлімшелері, сондай-ақ Салық кодексіне сәйкес салықтарды есептеу, ұстап қалу және аудару жөніндегі міндет жүктелген резидент емес заңды тұлға, және (немесе) бірыңғай төлем көзінен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының әлеуметтік кодексінде айқындалған интернет-платформа операторынан ұсталады.
Бұл ретте Салық кодексінің 190 - бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеушінің (салық агентінің) Салық кодексінің талаптарына сәйкес салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы ақпаратты жинақтау және жүйелеу, сондай-ақ бюджетке салықтар мен төлемдерді есептеу және салық есептілігін жасау мақсатында есепке алу құжаттамасын жүргізу процесі Салық есебі болып табылады.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бұл ретте бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолдарын көрсету және оның дұрыстығы көзделген (оның) ресімдеу.
Осылайша, салық кодексіне сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қарастырылып отырған жағдайда "К" жеке тұлғасы (сатушы) мен "А" ЖШС (Сатып алушы) арасында "М"ЖШС жарғылық капиталына қатысу үлесін сатып алу-сату шарты жасалды.
1.1-тармаққа сәйкес. Сатушы сатады, ал Сатып алушы жарғылық капиталдағы 97,89937452% үлесін сатып алады. 2.1-тармаққа сәйкес. "М" ЖШС жарғылық капиталындағы үлесі сатып алушыға 2 338 720,0 мың теңгеге сатылды.
2.3-тармаққа сәйкес. Шарт шарт ұзақ мерзімді болып табылады, сондықтан екінші және үшінші транш сомалары теңге бағамы АҚШ долларына өзгерген кезде коэффициентті қолдану жолымен индекстелетін болады. Бұл ретте, егер үшінші траншты есептегеннен кейін индекстеуді ескере отырып, барлық үш транштың сомасы 2 338 720,0 мың теңгеден төмен болса, онда үшінші транштың сомасы 2 338 720,0 мың теңге үлесінің бағасын қамтамасыз етуге тиіс.
2.4-тармаққа сәйкес. Шарттың әрбір Тарапы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес салықтарды төлеу жөніндегі тиісті міндеттемелерді дербес орындайды.
"А" ЖШС банк құжаттарына сәйкес "М" ЖШС жарғылық капиталындағы үлесті сатып алу бойынша төлемдер сомасы 2 507 316,4 мың теңгені құрайды, оның ішінде:
- 796 240,0 мың теңге (04.02.2020 ж. төлем тапсырмасы);
- 855 000,0 мың теңге (17.11.2020 ж. төлем тапсырмасы);
- 856 076,4 мың теңге (16.11.2021 ж. төлем тапсырмасы).
Бұл ретте, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "А" ЖШС бухгалтерлік есепте сатып алынған жарғылық капиталдағы үлестің құны 2 221 "еншілес ұйымдарға инвестициялар" шоты бойынша 2 338 720,0 мың теңге сомасында және Шартта көрсетілген құннан асатын төлемдер сомасы 168 596,4 мың теңге сомасында бухгалтерлік анықтама негізінде көрсетіледі 16.11.2021 ж. 7430 "Бағамдық айырма бойынша шығыстар" шоты бойынша көрсетілген.
Бухгалтерлік есеп деректері бойынша жарғылық капиталдағы сатып алынған үлестің құны – 2 338 720,0 мың теңге мөлшерінде" еншілес ұйымдарға инвестициялар " ретінде көрсетілгенін ескере отырып, "К" жеке тұлғасына 168 596,4 мың теңге мөлшерінде қосымша төлемнің құны тармақшаға сәйкес төлем көзінен салық салуға жататын басқа табыстарға жатқызылуы тиіс 17) Салық кодексінің 321-бабы және 350-бабының 1-тармағы.
Осылайша, салық тексеру актісінің нәтижелері бойынша төлем көзінен ұсталатын 16 859,6 мың теңге сомасында ЖТС есептеу негізді болып табылады.
Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына және 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін және тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
