Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «L» компаниясынан кедендік әкелу баждарын және қосылған құн салығын есептеу бойынша аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымы келіп түсті.
Іс материалдарынан анықталғандай, кеден органы (турбокомпрессорлар, су сорғыштар, отын сүзгілері және т.б.) автобөлшектер тауарлардың кедендік құны туралы мәліметтердің дұрыстығына кедендік тексеру жүргізді, нәтижесінде жалпы сомасы 1 462,20 мың теңгені құрайтын хабарлама берілді.
«L» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Осылайша, «L» компаниясының шағымынан келесі шығады:
- 2 тауарларға арналған декларациялар (бұдан әрі – ТД) бойынша ресімделген тауарлар бойынша 2021 жылы мәлімделген кедендік құн кедендік құжаттарды және (немесе) туындаған тәуекел бейіндері шеңберіндегі ақпаратты тексеру кезінде расталды;
- 01.04.2021ж. келісімшарт бойынша «G» компаниясынан сатып алынған тауарлар үшін және 10.01.2020ж. келісімшарт бойынша «F» компаниясынан сатып алынған тауарлар үшін сатушылар жеңілдіктер берді және олар үшін төлем тараптар белгілеген мерзімде жүзеге асырылады;
- сатып алынатын тауарлардың тізімдерінде 1 дана көлемінде «стартер» және 4 дана көлемінде «втулка» көрсетіледі. Басқа «стартерға» қатысты «L» компаниясы сатып алынбаған және бұл тармақ ТД-да көрсетілмеген;
- 1 ТД-ға тауарлар жеткізуші ұсынған арнайы баға бойынша сатып алынды;
- жүктерді тасымалдау қызметтеріне ақы төлеуге қатысты инвойста 1 470 KRW (Корея Республикасының валютасы) көрсетілген баға АҚШ долларында 1 280 USD құрайды.
Сондай-ақ, шағымдан кеден органының сатушы мен сатып алушы арасындағы қатынастардың бар-жоғын анықтау кезінде сатуға қатысты мән-жайларды бақылауды жүзеге асырмағаны, сондай-ақ тауарлардың кедендік құнын анықтау әдістерінің реттілігін дұрыс қолданбағаны көрінеді.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде «L» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 396-бабының 1-тармағында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылауды жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындаудың және мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қаралып отырған жағдайда, «L» компаниясы Қытайдан, Түркия Республикасынан және Корея Республикасынан 14 ТД көлемінде «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастырумен (турбокомпрессорлар, су сорғылары, отын сүзгілері және т.б.) автокөлік бөлшектерін әкелді.
«L» компаниясы кедендік декларациялау кезінде кедендік құн әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны әдісі (1-әдіс) бойынша мәлімдейді.
Тауарларды кедендік ресімдеу сатысында құн тәуекелінің профильдері іске қосылған кезде импортталатын тауарлармен мәміле құны әдісіне (1-әдіс) сәйкес 11 ТД үшін «L» компаниясы мәлімдеген кедендік құн қабылданды.
Кодекстің 479-бабына сәйкес уәкілетті орган шағымды қарау кезінде жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру жүргізуді тағайындауға құқылы.
29.03.2024ж. кедендік тексеру актiсiнде бар мәлiметтер дәлелдi шешiм қабылдау үшiн жеткiлiксiз деп есептей отырып, уәкiлеттi орган шағымды хатпен қарау кезiнде «L» компаниясына жоспардан тыс жергiлiктi кедендiк тексеру (бұдан әрi - қосымша кедендiк тексеру) тағайындайды.
Қосымша кедендік тексеру нәтижелері бойынша жоғары тұрған кеден органы 15.08.2024ж. жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру актісін (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру актісі) шығарылды.
Қосымша кедендік тексеру актісінен «L» компаниясы «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастыра отырып, «F», «G» компанияларынан ҚХР-дан және Түркия Республикасынан «S» компаниясынан 13 ТД шамасындағы «көлік құралдарының қосалқы бөлшектері» тауарларына кедендік декларациялау жүргізілгені анықталды.
Жоғарыда көрсетілген ТД бойынша тауарларды әкелу 13 инвойстар бойынша жүзеге асырылды, оларда тауарларға ақы төлеудің белгілі бір тәртібі мен мерзімдерін көрсетілген, бұл ретте көрсетілген төлем мерзімі өтіп кеткен.
Сондай-ақ, «L» компаниясы «F» компаниясымен жасалған 18.01.2021ж. (жалпы сомасы 40 000 АҚШ доллары) және 11.01.2021ж. (жалпы сомасы 45 000 АҚШ доллары) және «G» компаниясымен жасалған 01.04.2021ж. (жалпы сомасы 12 021 АҚШ доллары) келісімшарттарды қосымша кедендік тексеру кезінде ұсынды.
Бұл ретте 13 ТД бойынша «қосымша ақпарат/ұсынылған құжаттар» деген 44-бағанда сыртқы экономикалық келісімдер туралы мәліметтер көрсетілмеген және тауарларды кедендік декларациялау кезінде «АСТАНА-1» АЖ-ға қосылмаған, сондай-ақ жөнелтпе және коммерциялық құжаттарында сыртқы экономикалық шарттарға сілтемелер жоқ.
Осылайша, «L» компаниясы 18.01.2021ж., 11.01.2021ж. және 01.04.2021ж. қосымша келісімдермен ұсынған келісімшарттар ТД 44-бағанында олар туралы мәліметтердің болмауына, сондай-ақ жөнелтпе және коммерциялық құжаттарда оларға сілтемелердің болмауына байланысты мәлімделген кедендік құнды растайтын құжаттар ретінде қабылданбайды.
Қосымша кедендік тексеру барысында екінші деңгейдегі банкке мәмілелер паспорттары (КШН) бойынша ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ақпаратты, сондай-ақ шоттар бойынша банктік үзінді көшірмелерді ұсыну туралы сұрау салу жіберілді.
«L» компаниясы мен екінші деңгейдегі банк ұсынған мәліметтерді ескере отырып, мыналар белгіленді:
- «F» компаниясына 19 800 АҚШ доллары сомасында төлем жүргізілді (салыстыру есебіне сәйкес қарызды төлеу), ал әкелінген тауарлар бойынша жалпы сома 54 715,29 АҚШ долларын құрайды. «L» компаниясының кредиторлық берешегі $34,915,44 құрайды;
- «G» компаниясына 3 491 АҚШ доллары сомасында төлем жүргізілді (04.11.2020ж. инвойс бойынша), ал әкелінген тауарлар бойынша жалпы сома 70 066,27 АҚШ долларын құрайды. «L» компаниясының кредиторлық берешегі $66,575,27 құрайды;
- «S» компаниясына 10 375,73 АҚШ доллары сомасында төлем жүргізілді («L» компаниясы ТД-да мәлімделмеген инвойстар бойынша төлем), ал әкелінген тауарлар бойынша жалпы сома 10 021,41 АҚШ долларын құрайды. «L» компаниясының дебиторлық берешегі $354,32 құрайды.
«L» компаниясының Гонконг банкінің проблемасына байланысты «G» компаниясына қарызды төлеу мүмкін еместігі туралы уәждері шот-фактураларда көрсетілген Швейцария банкінің банктік деректемелеріне байланысты дәлелденбейді.
Сонымен қатар, «L» компаниясы ұсынған және «АСТАНА-1» АЖ-ге қоса берілген ҚХР экспорттық декларацияларын зерделеу кезінде мәліметтердің (келісімшарт нөмірі, тауардың бағасы, жүкқұжат нөмірі, көлік құралының нөмірі, тауарды жөнелтуші, декларация нөмірі QR коды) ТД-да көрсетілген мәліметтермен сәйкессіздіктер анықталды.
Осылайша, қосымша кедендік тексеру нәтижелері бойынша жеткізілген тауарлар үшін төлемнің жоқтығы расталды, ал ұсынылған төлем тапсырмалары («L» компаниясы ТД -да мәлімдемеген инвойстар бойынша төлем) сатып алушының тауарлар үшін төлемін растамайды, осыған байланысты мәлімделген кедендік құн нақты төленген немесе төленуге жататын баға болып табылмайды, сондықтан, әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдіс (1-әдіс) қолданылмайды.
Әкелінетін тауарлардың кедендік құнын олармен жасалған мәміленің құны бойынша әдіс (1-әдіс) айқындау мүмкін болмаған жағдайда, аталған әдістердің әрқайсысы ретімен қолданылады. Бұдан басқа, егер тауарлардың кедендік құнын алдыңғы әдіспен анықтау мүмкін болмаса, әрбір келесі әдіс қолданылады.
Бірдей/біртекті тауарлармен жасалған мәміленің құны Кодекстің 66-бабына сәйкес айқындалатын және кеден органы қабылдаған осы тауарлардың кедендік құны болып табылады.
Баға туралы ақпарат көзі ретінде пайдаланылған тауарлардың кедендік құнының мөлшерін айқындау кезінде 1 кг үшін бағаны есептеу СЭҚ ТН бір коды бойынша жіктелген атаулар бойынша тауарлардың жиынтық құнын негізге ала отырып жүргізілді.
Бұл ретте қандай автомобиль маркалары мен олардың техникалық сипаттамаларын анықтау мүмкін болмады, сондықтан бірдей (2-әдіс) және біртекті (3-әдіс) бар мәміле құнының әдістері қолданылмайды.
Шегеру (4-әдіс) және қосу (5-әдіс) әдістері де Кодекстің 70 және 71-баптарында көрсетілген және осы әдістерді қолдану үшін қажетті мәліметтердің болмауына байланысты қолданылмайды.
Кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы Кодекстің 72-бабына сәйкес резервтік әдісті (6-әдіс) қолданды.
Кодекстің 72-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны Кодекстің 66, 68, 69, 70 және 71-баптарына сәйкес айқындала алмаған жағдайда, осындай тауарлардың кедендік құны ЕАЭО кедендік аумағында бар мәліметтер негізінде Кодекстің 6-тараудың қағидаттары мен ережелері негізге алына отырып айқындалады.
Бірдей/біртекті тауарларға негізделген резервтік әдісті қолдану кезінде ЕАЭО кедендік аумағына әкету үшін өткізілген және ЕАЭО кедендік аумағына әкелінетін бірдей/біртекті тауарлармен жасалған мәмілелер осындай тауарлардың кедендік құны болып табылады.
Осыған байланысты кеден органы 13 ТД үшін резервтік әдісті (6-әдіс) қолданды.
Қосымша кедендік тексеру актісіне сәйкес тауарларды тасымалдау кезінде келтірілген шығыстар бойынша сәйкессіздіктердің болуына қатысты 1 ТД-дан бойынша тауарларды кедендік декларациялау кезінде мәлімделген кедендік құнға 190 АҚШ доллары немесе 80 045,10 теңгені мөлшерінде тасымалдау сомасы енгізілмегенін атап өтеміз, бұл туралы ЕДБ мәліметтермен және «L» компаниясының бухгалтерлік құжаттармен расталады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде, қосымша кедендік тексеру кезінде 14 ТД -дан төмен тауарлардың кедендік құнын заңсыз анықтауға қатысты кеден органымен бұрын жүргізілген кедендік тексеру нәтижелері расталды.
Сонымен қатар, шағымға және қарсылыққа қосымшаға «L» компаниясымен ұсынған «F» және «S» компанияларымен салыстыру актілері, сондай-ақ «F» компаниясы алдындағы берешекті толық өтеу туралы төлем тапсырмалары келесі себептер бойынша қабылданбайды.
Жоғарыда көрсетілген салыстыру есептері 19.11.2020ж. бастап 09.06.2024ж. дейін («S» компаниясымен) және 29.03.2021ж. бастап 09.06.2024ж. дейін («F» компаниясымен) кезеңдерге құрастырылды, бұл салыстыру есептерінде шағымға берілген сыртқы экономикалық шарттар бойынша тауарларға ақы төлеу туралы ақпарат жоқ, сондай-ақ контрагенттерге төленген төлемдердің мақсаты туралы ақпарат жоқ.
Сонымен қатар, қарсылық пен шағымға қосымша берілген «S» компаниясы бойынша салыстыру актілерінде әртүрлі мәліметтербар:
- кезең соңындағы сальдо бойынша (шағымға қосымша ұсынылған сальдо «L» компаниясының пайдасына 354,32 АҚШ долларын құрайды, ал қарсылықта ұсынылған сальдо жоқ);
- «30.11.2020ж. 00000000040 ТМҚ мен қызметтердің түсуі» құжатына сәйкес (шағымға ұсынылған қосымшаға сәйкес «L» компаниясының «Несие» бағанында 1 591,06 АҚШ доллары сомасы көрсетіледі, ал қарсылыққа ұсынылған «L» компаниясының «Несие» бағанында 1 945,38 АҚШ доллары сомасы көрсетіледі);
- «кезең үшін айналымдар» бағанындағы «несие» бағанында («L» компаниясындағы шағымға ұсынылған қосымша бойынша «Дебет» бағанында сома 10 375,73 АҚШ долларын, «Несие» бағаны бойынша – 10 021,41 АҚШ долларын құрайды, бұл ретте «L» компаниясында қарсылыққа ұсынылған «Дебет» және «Несие» бағандарында сома 10 375,73 АҚШ долларын құрайды).
Сонымен қатар, төлем жүргізілген сыртқы экономикалық операцияларға сілтемелердің болмауына байланысты «F» компаниясының төлем тапсырмаларын қабылдау мүмкін емес.
Осылайша, қосымша кедендік тексеруді ескере отырып, кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.
