Дау түрі: салықтық даулар
Салық төлеушілер санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) 01.10.2022 жылдан бастап қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «I» Компаниясынан апелляциялық шағым келіп түсті 31.03.2024ж. бойынша қайтаруға расталмаған, бюджетке 88 050,2 мың теңге мөлшерінде төлеуге жатпайтын.
«I» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасын белгілеу үшін 6 688,9 мың теңге сомасына, тікелей жеткізушілер бойынша 353,8 мың теңге сомасына, артық ұсынылған (бұрын қайтарылған) сома 13 131,2 мың теңге мөлшерінде және Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметінен 88 050,2 мың теңге сомаға сұрау салу.
Салық органының осы қорытындыларымен «I» Компаниясы ҚҚС-тың ұсынылған сомасын қайтаруға растамаудың себебі Ресей Федерациясының Санкт-Петербург қаласы бойынша Федералдық салық қызметі басқармасының жіберілген сұрау салуларға жауаптарының болмауы болып табылатындықтан келіспейді.
Шағымда «Д» ЖШҚ «I» Компаниясының жалғыз сатып алушысы болып табылатыны және салықтық тексерулердің алдыңғы актілеріне сәйкес Мордовия Республикасы бойынша Федералдық салық қызметінің Саранск қаласы басқармасына сұрау салу бұрын (№ДГД-УАКН-1-7304-И 17.07.2023 жылғы) жіберілгені және (№15-12/23654 30.08.2023 жылғы ) жауап алынғаны көрсетілген.
Сондай-ақ, «I» Компаниясы шағымда «Д» ЖШҚ орналасқан жерінің мекенжайын өзгерткенін және «I» Компаниясының пікірі бойынша тоқсан сайынғы сұрау салуларды жіберудің мағынасыз екенін атап көрсетеді.
«I» Компаниясының шағымында салықтық тексеру актісінде тауарды экспортқа жөнелту туралы ақпараттың жоқтығы көрсетілген, бұл ретте жоғарыда көрсетілген кезеңдер үшін тауарларды экспортқа жөнелту салық заңнамасында көзделген құжаттармен расталады.
Сондай-ақ, шағымда «Г» ЖШС бойынша 1 894,3 мың теңге көлемінде ҚҚС сомасы қайтаруға екі рет расталмағаны айтылған
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Қазақстан Республикасының 152 жылғы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Кодексінің 25.12.2017-бабына сәйкес қосылған құн салығының асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізудің ерекшеліктері көзделген.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі - ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап) ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі.
Салық кодексінің көрсетілген бабының 2-тармағымен тексерілетін кезеңге қосылған құн салығы бойынша декларация табыс етілген салық кезеңін қоса алғанда, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап қойылған салық кезеңінен бастап салық кезеңі қосылады.
Салық кодексінің 152-бабы 11-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есебі салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылатынын көрсету қажет.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару тәртібін Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы № 391 бұйрығымен бекітілген Қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару қағидалары белгілейтінін атап өткен жөн. (бұдан әрі - №391 ереже), олар Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген.
№391 ереженің 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі асып кетуді растау мақсатында осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша баллдарды берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды.
№391 ереженің 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс комитеті белгілеген балл шегінен аспаса, онда осындай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.
25.11.2022ж. «Тәуекел дәрежесінің критерийлерін есептеудің кейбір мәселелері туралы» МКК Төрағасының № 693 бұйрығымен 350 балл мөлшерінде тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балл шегі белгіленді.
Бұл ретте, Қағидалардың 45-тармағына сәйкес № 391 «Пирамида» есебі салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ басқа да құжаттарды және (немесе) мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады салық төлеушінің қызметі
«Пирамида» есебі қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын айқындау және мынадай тәуекелдерді анықтау мақсатында қалыптастырылады:
салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі;
жеткізушілердің салықтарды төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі.
Әрбір салық кезеңі үшін көрсетілетін қызметті алушы мен әртүрлі деңгейдегі өнім берушілер арасындағы өзара есеп айырысулардың жиынтық кестесі «Пирамида» есебін қалыптастыру нәтижесі болып табылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салық тексеруі аяқталған күні қосылған құн салығы сомасының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде қосылған құн салығын қайтару жүргізілмейді.
Қарастырылатын жағдайда тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы 94,00 баллды құрады, бұл Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс комитеті белгілеген балл шегінен (350) аспайды, тиісінше, жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелін ескере отырып, «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
№391 Ереженің 46-тармағына сәйкес жеткізушінің салық есептілігі мәліметтерін және АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған алшақтықтар, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің орындалмауын көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі деп танылады.
Бұл ретте, көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының тікелей жеткізушілері бойынша ғана салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша «Пирамида» талдамалық есебін қалыптастырады.
№391 Ереженің 52-тармағына сәйкес «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жағдайда, ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау талапта көрсетілген сомалар шегінде жүргізіледі. (немесе) мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтары анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерге келетін ҚҚС асып кеткен сомасына азайтылған салықтық өтініште, оның ішінде:
- өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) өнім берушінің жазып берілген шот-фактуралары бойынша электрондық шот-фактуралар АЖ мәліметтері арасында салыстыру кезінде анықталған өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС сомасын төмендету;
- өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер және сатып алушының сатып алған тауарлары, жұмыстары, қызметтері бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы алшақтық;
- есептелген ҚҚС сомаларын төлеу бойынша салық міндеттемесін орындамаған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу.
Қаралатын жағдайда, «I» Компаниясы «М» ЖШС тікелей жеткізушісінен 11 256,0 мың теңге сомаға ҚҚС-ты есепке жатқызды, бұл ретте, осы жеткізуші бойынша «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша жеткізушіден ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер арасында салыстыру кезінде және (немесе) жеткізушінің жазып берген шот-фактуралары бойынша электрондық шот-фактуралар АЖ мәліметтерімен ҚҚС сомасы 353,8 мың теңге мөлшерінде төмендетілгені анықталды. Осыған байланысты, 06.08.2024ж. № 298-1, бұл ретте салық тексеруі аяқталған күні жауап алынбады.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 1 және 12-тармақтарының және №391 Ереженің 46-тармағының нормаларын ескере отырып, тікелей жеткізуші «М» ЖШС бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 353,8 мың теңгені құрайды.
№391 Ереженің 47-тармағында көзделген салық төлеуден жалтару схемаларын жеткізушілердің қолдану тәуекелі бойынша 6 688,9 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты атап өткен жөн.
№391 Ереженің 47-тармағына сәйкес жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелімен тауарларды іс жүзінде жеткізусіз, жұмыстарды орындамай, қызметтерді көрсетусіз ҚҚС сомаларын есепке алуға құқық алу мақсатында мәмілелер жасасуды көрсететін белгілердің болуы танылады.
Мұндай белгілерге әртүрлі деңгейдегі жеткізушілердің болуы жатады:
Салық кодексінің 120-1-бабына сәйкес электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактуралардың үзінді көшірмесі шектелген;
заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде оларды тіркеу (қайта тіркеу) жарамсыз деп танылған;
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216-бабы бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркелу фактісі бар;
сот жарамсыз деп таныған мәмілелер.
Жоғарыда көрсетілгендей, тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып, «I» компаниясының бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы № 391 ереженің 43-тармағына сәйкес белгіленген шектен аспады, «Жеткізушілер бойынша пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
Қалыптастырылған «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша өнім берушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі бойынша, оның ішінде Салық кодексінің 120-1-бабына сәйкес электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактуралардың үзінді көшірмесі шектелген өнім берушілер бойынша бұзушылықтар анықталды.
Қарастырылатын жағдайда, салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, № 391 ереженің 47-тармағында көрсетілген тәуекелді ескере отырып, келесі деңгейдегі жеткізушілерде ЭШФ АЖ-де ЭШФ үзіндісін шектеу бөлігінде бұзушылықтар анықталды және мемлекеттік қайта тіркеу жарамсыз деп танылды, қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы мынаны құрайды: сомасы 6 688,9 мың теңге.
Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес шағым жасалған салықтық тексеру актісінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған алшақтықтар егжей-тегжейлі сипатталғанын көрсету қажет (салықтық тексеру актісінің 2.10-тармағы).
Сонымен қатар, № 391 Ереженің 53-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді жеткізушілер есепке жатқызған ҚҚС сомасының ең азы №391 Ереженің 52-тармағында көрсетілген фактілерді ескере отырып, салық заңнамасын бұзу сомасы шегінде әрбір салық төлеушіден бастап ҚҚС қайтару туралы талапты ұсынған көрсетілетін қызметті алушыға дейін белгіленетінін атап өткен жөн (немесе) салықтық өтініш. Тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізудің әртүрлі кезеңдерінде бұзушылықтар қайталанған кезде, ҚҚС шегерілетін сомасы осындай бұзушылықтар сомасы шегінде айқындалады.
Қаралып отырған жағдайда «I» компаниясы 4-деңгейде жеткізушілері «Г» ЖШС болып табылатын «А» ЖШС және «Р» ЖШС бойынша ҚҚС есебіне жатқызылды, есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы тиісінше 1 894,3 мың теңгені, 1894,3 мың теңгені құрады.
Осыған байланысты, «Г» ЖШС жеткізушісі бойынша тауарларды жеткізудің әртүрлі кезеңдерінде бұзушылықтың қайталануы анықталды, бұл ретте ҚҚС шегерілетін сомасы бұзушылық сомасы шегінде, яғни 1 894,3 мың теңге айқындалуы тиіс.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 1 894,3 мың теңге сомасында «Г» ЖШС жеткізушісі бойынша ҚҚС ең аз сомасын қайтаруға қайта растамау нәтижесінде ҚҚС асып кетуін қайтарудан негізсіз бас тартылды.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 2), 5) тармақшаларына сәйкес салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органының лауазымды тұлғалары: мемлекеттік органдардан тексеру жүргізу үшін қажетті, оның ішінде Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес коммерциялық, банктік, салықтық және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын құжаттар мен мәліметтерді сұратуға және алуға құқылы Қазақстан; салықтық тексеру барысында туындаған мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына) сұрау салулар жіберуге құқылы
Қаралып отырған жағдайда, Қостанай облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің ақпаратына сәйкес, «Д» ЖШҚ жазып берген электрондық шот-фактураларда мекен-жайы көрсетілген: 430034, Мордовия Республикасы, Саранск қаласы, Лодыгин көшесі, 3 үй, 421, алайда, ашық дереккөздерден алынған мәліметтерге сәйкес «Д» ЖШҚ мекенжайы бойынша: Ресей, Санкт-Петербург қ., ішкі тер.ж. Екатеринингоф муниципалдық округі, айналма арнаның алабы, 138 к.7 литер А Офис үй-жайы 2Н, 6/12-9А, яғни құжаттарда көрсетілген деректер мен ашық көздерден алынған мәліметтер арасында алшақтық бар.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, жоғарыда көрсетілген нормаға және Ресей Федерациясының Үкіметі мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасындағы 30.09.1998 жылғы «Салық заңнамасын сақтау мәселелері бойынша ынтымақтастық және өзара көмек туралы» мемлекеттік кірістер органы «Д» ЖШҚ-мен өзара есеп айырысуды растау үшін Ресей Федерациясының Санкт-Петербург қаласы бойынша Федералдық салық қызметі басқармасына (03.09.2024ж. № МКД-МҚАҚН-1-14/8720-4). Бұл ретте, салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, жоғарыда көрсетілген сұрау салуға салықтық тексеру аяқталған күні жауап келіп түскен жоқ.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағына сәйкес салық тексеруі аяқталған күні ҚҚС сомасының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабының және № 391 Ереженің нормаларын ескере отырып, Ресей Федерациясының Санкт-Петербург қаласы бойынша Федералдық салық қызметі басқармасынан салық тексеруін аяқтау күніне жауаптың болмауына байланысты 88 050,2 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға жатпайды.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша артық ұсынылған ҚҚС сомасына байланысты 13 131,2 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі қайтарылғаны расталмағанын атап өту қажет, бұл ретте «I» компаниясы шағымда көрсетілген бөлікте осы мән-жайларды растайтын мән-жайлар мен дәлелдемелерді келтірмеді.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, шағымды қарау нәтижелері бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС-ның асып кеткен сомасы 106 329,8 мың теңге мөлшерінде айқындалды (353,8 + 6 688,9-1 894,3 + 13 131,2 + 88 050,2), бұл ретте «I» компаниясына ҚҚС-ның асып кеткен сомасын қайтару туралы 88 050,2 мың теңге, тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды
