Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеуші санаты: заңды тұлға
Салық түрі: жер салығы
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС), жер салығын, заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлердің мүлік салығын қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы (мүлік салығы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы «К» Компаниясына 01.01.2019ж. бастап 31.12.2022ж. дейінгі кезең үшін салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді, зейнетақы қорына түсетін түсімдерді, әлеуметтік аударымдар түсімдерін дұрыс есептеу және уақтылы төлеу мәселесі бойынша кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 17 590,8 мың теңге сомасында КТС есептеу және 4 250,8 мың теңге өсімпұл, ( - ) 4 688,5 мың теңге сомасында ҚҚС, 17 600,4 мың теңге сомасында жер салығы және 4 138,5 мың теңге өсімпұл, 3 583,6 мың теңге сомасында мүлік салығы және 1 284,3 мың теңге өсімпұл туралы хабарлама шығарылды.
«К» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда жер салығы мен мүлік салығын есептеу бөлігінде салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
1.2022 жылғы жер салығын есептеуге қатысты
Шағымда 25.12.2017 ж. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 505-бабына сәйкес жер салығының базалық мөлшерлемесін ескере отырып, 1 шаршы метр (ш.м.) үшін 0,48 теңге және «К» Компаниясының балансында бар жалпы ауданы 171 195 ш.м. жер учаскелері көрсетілген 2021 жылғы жер салығының сомасы 81,9 мың теңгені құрайды, ал «К» Компаниясы 2021 жылғы жер салығы бойынша есеп 0,9 мың теңге сомасына қате берілген. Осыған байланысты, «К» Компаниясы 2021 жылға жер салығын есептеуге сәйкес.
«К» Компаниясы 2022 жылы жер учаскесінің көлемі өзгермегенін атап өтті. 2022 жылғы жер салығының сомасы 0,8 мың теңгені құрады және бюджетке төленді. Алайда, 2022 жылғы жер салығы мен мүлік салығы бойынша ағымдағы төлемдердің есебі 8 720,2 мың теңге сомасына қате берілді, өйткені «жер салығы» жолында мүлік салығының сомасы көрсетілген. Осыған байланысты, «К» Компаниясы 2022 жылғы жер салығын 8 719,4 мың теңге сомаға азайту бойынша қосымша есептілік берді, ол дербес шотқа әсер етпеді және «К» Компаниясы 02.03.2022 ж. қосымша есептілік қайта жіберілді. Бұдан әрі бұл қосымша есептіліктер жер салығы бойынша 17 438,8 мың теңге сомасында артық төлем түрінде дербес шотта көрініс тапты.
«К» Компаниясының мәлімдеуінше, облыс атауы өзгерген кезде Мемлекеттік кірістер басқармасының (МКБ) коды өзгерді, осыған байланысты техникалық қате пайда болды және салық төлеушінің электрондық есебі қабылданбады.
МКБ салық төлеушінің өтініші бойынша 00.00.2022ж. салық төлеушінің дербес шотында 17 439,0 мың теңге сомаға жер салығы бойынша қолмен жазба жасалды.
Бұл ретте, салықтық тексеру барысында 00.00.2024ж. МКБ түзетуді кері қайтарады және жер салығы бойынша дербес шоттың қалдығын 17 439,0 мың теңге сомасына ұлғайтады. Осыдан кейін Салық кодексінің 505-бабының талаптарын бұза отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылға 17 437,1 мың теңге сомасында жер салығы, өсімпұл мен айыппұл есептелді.
«К» Компаниясы 2022 жылғы жер салығын есептеу осы салық бойынша борыш сомасының қалыптасуына және тиісінше өсімпұлды есептеуге алып келеді деп есептейді.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, «К» Компаниясының жер учаскелері бойынша Салық кодексінің 505-бабына сәйкес 2022 жылғы жер салығының сомасы 82,2 мың теңгені құрайды, ал жер салығы бойынша дербес шотқа сәйкес салық төлеуші (-) 17 437,1 мың теңге сомасында салық есептеді. Осыған байланысты, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылға 17 519,3 мың теңге сомасында жер салығы, өсімпұл есептелді.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 500-бабының 1-тармағына сәйкес жер учаскесi (жер учаскесiне ортақ үлестiк меншiк кезiнде – жер үлесi) салық салу объектiсi болып табылады.
Салық кодексінің 502-бабы бойынша жер салығын айқындау үшiн жер учаскесiнiң және (немесе) жер үлесінің алаңы салықтық база болып табылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 511-бабының 1-тармағынада салықты есептеу осы тараудың ережелерін ескере отырып, әрбiр жер учаскесi бойынша жеке-жеке салықтық базаға тиiстi салық мөлшерлемесін қолдану арқылы жүргiзіледi деп белгіленді.
Салық кодексінің 505-бабында елді мекендердің жеріне арналған базалық салықтық мөлшерлемелер алаңның бір шаршы метріне есептегенде, оның ішінде ауылдар жеріне базалық салықтық мөлшерлемелер алаңның бір шаршы метріне 0,48 тенге құрайды.
Бұл жағдайда, салықтық тексеру барысында «Азаматтарға арналған үкімет» МК КЕАҚ мәліметтері бойынша «К» Компаниясында жалпы ауданы 171 195 ш.м. жер учаскелері бар екені анықталды, аталған жер учаскелері бойынша 2022 жылғы жер салығының сомасы 82,2 мың теңгені (171 195 х 0,48) құрайды.
Салық кодексінің 36-бабының 2-тармағының 3), 4)-тармақшалары бойынша салық төлеуші салықтық міндеттемені орындау үшін мынадай әрекеттер жасайды:
3) салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді, салықтық база мен салықтық мөлшерлемелерді негізге ала отырып, салықтардың және бюджетке төленуге жататын төлемдердің, сондай-ақ осы Кодекстің Ерекше бөлігіне сәйкес олар бойынша аванстық және ағымдағы төлемдердің сомасын есептейді;
4) салықтық тіркелімдерді қоспағанда, салықтық нысандарды және осы Кодексте белгіленген өзге де нысандарды жасайды және белгіленген тәртіппен салық органдарына ұсынады деп атап өту кажет.
Бұл жағдайда «К» Компаниясы салық органына 2022 жылғы жер салығы және мүлік салығы бойынша ағымдағы төлемдердің мынадай есептеулерін берді (701.01-нысан), олар бойынша жер салығы бойынша ағымдағы төлемдердің сомасы:
- төлеуге 0,8 мың теңге сомасында, бұл ретте «К» Компаниясының (701.01) есебіне қосымшада төлеуге 8 720,1 мың теңге сомасында жер салығы да көрсетілген;
- төмендетуге 8 719,4 мың теңге сомасында;
- азайтуға 8 719,3 мың теңге сомасында, бұл ретте «К» Компаниясы есептеуге (701.01) қосымшада 8 719,3 мың теңге сомасында азайтуға жер салығы да көрсетілген.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 12.02.2018ж. №166 бұйрығымен бекітілген «Жер салығы және мүлік салығы бойынша ағымдағы төлемдерді есептеу (701.01-н.)» салық есептілігін жасау қағидаларының 14-тармағына сәйкес «Жер салығы және мүлік салығы бойынша ағымдағы төлемдерді есептеуге» қосымша жер салығын төлеушілердің жер салығын есептеуіне арналған аудандық маңызы бар қалаларда, ауылдарда, кенттерде, ауылдық округтерде орналасқан елді мекендердің жерлері бойынша салық. 701.01-нысанды салық төлеуші аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер бөлінісінде толтырады. Бұл ретте бір жолда аудандық маңызы бар әрбір қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің жер учаскелері бойынша жиынтық мәндер көрсетіледі. Осы қосымшада көрсетілген жер салығы бойынша ағымдағы төлемдердің есептелген сомасы жер салығы және мүлік салығы бойынша ағымдағы төлемдердің есебіне көшірілмейді.
Көрсетілген мән-жайларды ескере отырып, салық есептілігінің деректері бойынша (701.01-н.) «К» Компаниясының 104302 «Жер салығы» дербес шотында 2022 жылғы жер салығы (-)17 437,1 мың теңге сомасында көрсетілген (0,8 + 8 720,1 - 8 719,4 - 8 719,3 - 8 719,3).
27.02.2018ж. №306 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің Салық төлеушінің дербес шотын жүргізу, салық төлеушінің дербес шотындағы салықтар, бюджетке төленетін төлемдер, әлеуметтік төлемдер, айыппұлдар, өсімпұлдар бойынша есеп айырысу сальдосын есептеу, есепке алу мемлекеттік кірістер органында жүргізілетін берешектің жоқ (бар) екендігі туралы мәліметтерді қалыптастыру, сондай-ақ «Салықтарды, бюджетке төленетін төлемдер, өсімпұлдар, айыппұлдар есепке жатқызу мен қайтаруды жүргізу» Қағидалардың 10-тармағы бойынша дербес шоттардағы барлық жазбалар жазбаны жүргізу күні, сондай-ақ осындай жазбалардың заңдылығын растайтын құжаттар көрсетіле отырып, хронологиялық тәртіппен жүргізіледі.
Бұл жағдайда, МКБ «К» Компаниясының 104302 «Жер салығы» дербес шотында хабарлама бойынша 17 439,0 мың теңге сомасында жер салығын есептеу жүргізілді, салық сомаларын есептеуге арналған тізілім бойынша (-)17 439,0 мың теңге сомасында салықты азайту жүргізілді.
Салық кодексінің 210-бабының 4-тармағының 1)-тармақшасымен тексеру жүргiзуге арналған нұсқамада көрсетiлген салықтардың және бюджетке төленетiн төлемдер мен әлеуметтiк төлемдердiң түрлерi бойынша кешендi және тақырыптық тексерулердi жүргiзу кезеңiнде – тексерiлетiн салықтық кезеңнің ұсынылған салықтық есептілікті керi қайтарып алуға жол берiлмейдi.
Салық кодексінің 211-бабының 5-тармағының 1)-тармақшасы бойынша салықтық тексеруді жүргізуге арналған нұсқамада көрсетілген салықтардың және бюджетке төленетін төлемдердің, әлеуметтік төлемдердің түрлері бойынша кешенді және тақырыптық тексерулерді жүргізу кезеңінде (ұзартуды және тоқтата тұруды ескере отырып) – тексерілетін салықтық кезеңнің салықтық есептілікке өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол берілмейді.
Салық кодексінің 138-бабының 1-тармағына сәйкес салық органы жүзеге асыратын, Қазақстан Республикасының салық заңнамасы, сондай-ақ орындалуын бақылау салық органдарына жүктелген Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасы нормаларының орындалуын тексеру салықтық тексеру болып табылады.
Демек, Салық кодексінің 210, 211-баптарының нормалары салық және бюджетке төленетін төлемдер түрлері және тексеру жүргізуге арналған нұсқамада көрсетілген әлеуметтік төлемдер бойынша кешенді және тақырыптық тексерулер жүргізу кезеңінде ұсынылған салық есептілігіне кері қайтарып алуға және өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол бермеу жағдайларын регламенттеді.
Бұл жағдайда, салықтық тексеру жүргізу кезеңінде- «К» Компаниясының 104302 «жер салығы» дербес шотында ( - ) 17 439,0 мың теңгеге ( - ) жер салығы сомасын азайту жөніндегі жазбаны салық органы, яғни МКБ салықтар сомасын есептеуге тізілім бойынша жүргізді.
Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, «К» Компаниясының салық есептіліктерінің деректері бойынша салықтық тексеру аяқталған күнге (701.01-н.) 2022 жылғы жер салығы ( - ) 17 437,1 мың теңге сомасында көрсетілгені, ал «К» Компаниясына тиесілі жер учаскелерінің мөлшері мен ауданына қарай. 2022 жылғы жер салығының сомасы 82,2 мың теңгені құрайды.
«К» Компаниясы жер салығын есептеу жүргізілетін 2022 жылғы салық ставкасы мен жер учаскелері алаңдарының мөлшеріне дау айтпайды.
Осылайша, 2022 жылғы жер салығын есептеу бойынша 17 519,3 мың теңге (82,2 - (-)17437,1) сомасындағы салықтық тексеру нәтижелері негізді болып табылады.
2022 жылғы жер салығы бойынша өсімпұлды есептеуге қатысты мыналарды атап өту қажет.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша «К» Компаниясына тиесілі жер учаскелері негізінде ауданы 171 195 ш.м. және жер салығының ставкасы ш.м. 0,48 теңге мөлшерінде 2022 жылғы жер салығының сомасы 82,2 мың теңгені құрайтыны анықталды. Тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарлама бойынша 4 138,5 мың теңге сомасында жер салығы бойынша өсімпұл есептелді.
Салық кодексінің 117-бабының 1-тармағына сәйкес салықтардың және бюджетке төленетін төлемдердің, оның ішінде олар бойынша аванстық және (немесе) ағымдағы төлемдердің мерзiмiнде төленбеген сомасына есепке жазылатын мөлшер өсiмпұл деп танылады.
Салық кодексінің 117-бабының 2-тармағының 2) және 5)-тармақшалары бойынша өсімпұл:
егер осы тармақтың 2-1) тармақшасында өзгеше белгіленбесе, салықты және бюджетке төленетін төлемді, оның ішінде олар бойынша аванстық және (немесе) ағымдағы төлемді төлеу мерзімі күнінен кейінгі күннен бастап, бюджетке төлеген күнді қоса алғанда, салықтарды және бюджетке төленетін төлемдерді төлеу бойынша салықтық міндеттемені орындаудың мерзімі өткен әрбір күні үшін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мерзімі өткен әрбір күнге базалық мөлшерлемесінің 1,25 еселенген мөлшерінде;
салықтық және (немесе) кедендік тексеруді жүргізу кезінде – мұндай тексеру аяқталған күнге дейін өсімпұл есепке жазылады.
Салық төлеушінің жеке шотында тексеру нәтижелері туралы хабарламада көрсетілген, есепке жазылған (есептелген) сомалар көрсетілгеннен кейін – төлеу күнін қоса алғанда, салықтық және (немесе) кедендік тексеру аяқталған күннен бастап.
Бұл жағдайда, 2022 жылғы жер салығының сомасы 82,2 мың теңгені құрайтындықтан, Салық кодексінің 117-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес 2022 жылғы жер салығы бойынша өсімпұл осы салық бойынша салық міндеттемесін орындауды кешіктірген әрбір күн үшін есептелуге жатады.
Баяндалғанды негізге ала отырып, 2022 жылғы жер салығы бойынша салық міндеттемесін орындауды кешіктіруге жатпайтын 2022 жылғы жер салығының есептелген сомасынан өсімпұл есептеу бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізсіз болып табылады.
2. Мүлік салығын есептеуге қатысты
Шағымда көрсетілген, өйткені 2021 жылғы 2400 шотты талдау деректері бойынша салық салу объектілерінің орташа жылдық баланстық құны 1 753 098,4 мың теңгені құрайды, содан кейін арнайы салық режимі (АСР) бойынша жеңілдіктерді ескере отырып, 2021 жылғы мүлік салығының сомасы 7 888,9 мың теңгені құрайды.
«К» Компаниясы 2020 жылы жалпы құны 1 791 813,1 мың теңге болатын 2020 жылдың қазан айында пайдалануға берілген сүт-тауар фермасының (қора, сауу, перзентхана корпустары) құрылысы басталғанын атап өтті.
Сүт-тауар фермасын пайдалануға бергеннен кейін «К» Компаниясы тауарлардың, жұмыстардың және тауарлардың қолжетімділігін арттыру мақсатында Инвестициялық салымдар кезінде агроөнеркәсіптік кешен (АӨК) субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу жөніндегі субсидиялау қағидаларына сәйкес «сүтті бағыттағы ірі қара мал өсіруге арналған объектілерді құру және кеңейту» жобасының паспорты бойынша инвестициялық субсидиялауға өтінім берді. капитал сыйымдылығын төмендету және салынған инвестициялардың өтімділігін арттыру жолымен АӨК-нің басым бағыттарында (секторларында) инвестициялық жобаларды іске асыру шеңберінде көрсетілетін қызметтер. Алынған мемлекеттік субсидиялардың ішінен активтердің (сүт-тауар фермасы) құнын төмендетуге 386 969,4 мың теңге жатқызылды. Осыған байланысты аталған активтердің баланстық құны 1 404 843,7 мың теңгені құрады.
2021 жылы «К» Компаниясы: 1) жалпы құны 245 036,8 мың теңге кептіру кешені мен астық қоймасы, 50 342,5 мың теңге сомасында субсидиялар алуға байланысты активтердің баланстық құны 194 694,3 мың теңгені құрады; 2) жалпы құны 200 мың теңге болатын бұзау және емдеу корпусы объектілері бойынша инвестициялық субсидиялар пайдалануға берілді және алынды 719,3 мың теңге, 46 529,5 мың теңге сомасында субсидиялар алуға байланысты активтердің баланстық құны 154 189,8 мың теңгені құрады; 3) жалпы құны 24 666,9 мың теңге тамшылатып суару жүйесі, 12 333,5 мың теңге сомасында субсидиялар алуға байланысты активтердің баланстық құны 12 333,4 мың теңгені құрады.
«К» Компаниясы активтердің баланстық құнын айқындау кезінде «мемлекеттік субсидияларды есепке алу және мемлекеттік көмек туралы ақпаратты ашу» 20 ХҚЕС (IAS) (бұдан әрі - ХҚЕС (IAS) 20) сәйкес алынған субсидиялар сомасын шегеру әдісі қолданылды.
«К» Компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша баяндалған дәлелдерді ескере отырып, 2021-2022 жылдар үшін мүлік салығы тек 1 337,4 мың теңге сомасында есептелуге жатады деп есептейді.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, Салық кодексінің 520, 521, 700 - баптарының 1-тармақтарына сәйкес 2021-2022 жылдары негізгі құралдардың-тіркелген активтердің I тобының орташа жылдық баланстық құнын негізге ала отырып, 3 583,6 мың теңге сомасында мүлік салығы есептелді.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 519-бабының 1-тармағының 1)-тармақшалары бойынша «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бухгалтерлік есеп жүргізуді және қаржылық есептілік жасауды жүзеге асырмайтын дара кәсiпкерлерді қоспағанда, дара кәсіпкерлер және заңды тұлғалар үшiн Қазақстан Республикасының аумағындағы халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес негізгі қаражат, жылжымайтын мүлікке инвестициялар құрамында есепке алынатын, техникалық реттеу саласындағы мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес осындайларға жататын ғимараттар, құрылыстар, осындай ғимараттардың бөліктері салық салу объектісі болып табылады.
Салық кодексінің 520-бабының 1-тармағында егер осы бапта өзгеше белгiленбесе, бухгалтерлiк есептiң деректерi бойынша айқындалатын салық салу объектілерінiң жылдық орташа баланстық құны осы Кодекстің 519-бабы 1-тармағының 1), 3), 4) және 5) тармақшаларында көрсетілген дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың салық салу объектiлерi бойынша салықтық база болып табылады деп белгіленген.
Салық кодексінің 520-бабының 3-тармағына сәйкес салық салу объектiлерiнiң жылдық орташа баланстық құны ағымдағы салық кезеңiнiң әрбір айының 1-күнi мен есептiден кейiнгi салықтық кезең айының 1-күнiндегi салық салу объектiлерiнiң баланстық құндарын қосу кезiнде алынған соманың он үштен бiрi ретiнде айқындалады.
Салық кодексінің 521-бабының 1-тармағы бойынша егер осы бапта өзгеше көзделмесе, заңды тұлғалар мүлiк салығын салықтық базаға 1,5 пайыз мөлшерлеме бойынша есептейдi.
Осылайша, салық базасын, яғни салық салу объектілерінің орташа жылдық баланстық құнын анықтау Салық кодексінің 520-бабының нормаларымен реттеледі.
Сонымен бірге, Салық кодексінің 700-бабының 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес арнаулы салық режимін қолданатын ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер мен ауыл шаруашылығы кооперативтері бюджетке төлеуге жататын салықтардың сомасын Салық кодекстің 698-бабының 2-тармағында көрсетілген қызметті жүзеге асырудан түскен кіріс бойынша – корпоративтік табыс салығы мен жеке табыс салығының (төлем көзінен ұстап қалатын салықтардан басқа) сомасын 70 пайызға азайтуға құқылы.
Салық кодексінің 698-бабының 2-тармағының 1)-тармақшалары бойынша
АСР ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілердің ауыл шаруашылығы өнімін (акцизделетін өнімді қоспағанда) өндіру, өз өндірісінің көрсетілген өнімін қайта өңдеу және өткізу жөніндегі қызметіне қолданылады.
Бұл жағдайда «К» Компаниясы 2021-2022 жылдары ауыл шаруашылығы өнімін өндіруші болып табылды және ауыл шаруашылығы өнімін өндіру, аталған өнімді қайта өңдеу және өз өндірісін өткізу жөніндегі қызмет бойынша АСР қолданды.
Шағымға қоса берілген материалдардан, салықтық тексеруді жүргізген қызметкер ұсынған ақпараттан және материалдардан (айналым-сальдо ведомостары, 2400, 6200 шот карточкалары, 2930 шотты талдау, жолсілтемелер бойынша есептер, объектілерді пайдалануға қабылдау актілері, төлем құжаттары, шарттар және т. б.) «К» Компаниясы объектілерді пайдалануға қабылдау Актілеріне:
- 00.00.2020ж. №0 1150 жемшөп басына арналған сүт-тауар фермасының құрылысы пайдалануға қабылданды. Атап айтқанда, ферманың негізгі объектілері пайдалануға қабылданды: 471 басқа арналған қора корпусы; 421 басқа арналған қора корпусы; 178 басқа арналған қора корпусы; 80 басқа арналған қора корпусы; сауу корпусы; бұзау корпусы;
- 00.00.2021ж. №0 қосымша инфрақұрылым мен 45 орындық бұзау құрылысы пайдалануға қабылданды. Атап айтқанда, негізгі объектілер пайдалануға қабылданды: 45 басқа арналған бұзау, емдеу корпусы.
- 00.00.2021 ж. №00 «майлы дәнді дақылдарды өңдеуге және сақтауға, оның ішінде сүт-тауар фермасының жемшөп цехына арналған қоймаларды кеңейту» объектісі пайдалануға қабылданды. Атап айтқанда, объектілер пайдалануға қабылданды: кептіру корпусы, астық қоймасы.
Жабдықты пайдалануға беру актісі бойынша 00.00.2020ж. 00.00.2020ж. жеткізу шарты бойынша сатып алынған тамшылатып суару жүйесін пайдалануға беру жүзеге асырылды.
Бұл ретте, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің міндетін атқарушының 23.07.2018ж. №317 бұйрығымен бекітілген Инвестициялық салымдар кезінде АӨК субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу жөніндегі субсидиялау қағидаларының негізінде «К» Компаниясы мен облыстың ауыл шаруашылығы басқармасы инвестициялық субсидиялау шарттарын жасасты.
Инвестициялық салымдар кезінде АӨК субъектілері шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша мемлекеттік субсидиялар «К» Компаниялары алынды: 00.00.2020ж. 494 230,4 мың теңге сомасында; 00.00.2021ж. 12 333,5 мың теңге сомасында, 00.00.2021ж. 46 529,5 мың теңге сомасында; 00.00.2021ж. 50 342,5 мың теңге сомасында.
«К» Компаниясы бухгалтерлік есепте алған мемлекеттік субсидиялар 1274 «Өзге қысқа мерзімді дебиторлық берешек» бухгалтерлік шотының дебеті және 6230 «Мемлекеттік субсидиялардан түсетін кірістер» бухгалтерлік шотының кредиті бойынша көрсетілді.
Бұл ретте 2931 «Аяқталмаған құрылыс» бухгалтерлік шотының кредиті және дебеті бойынша 2020 жылғы 2930 «Аяқталмаған құрылыс» шотын талдау деректері бойынша:
- 2410 «Негізгі құралдар» бухгалтерлік шотында 1 435 316,7 мың теңге сомасы көрсетілген;
- 6230 «Инвестициялық салымдар бойынша Мемлекеттік субсидиялардан түсетін кірістер» бухгалтерлік шотында 386 969,4 мың теңге сомасы көрсетілген.
2020 жылғы шығарып салу бойынша есепке сәйкес, 00.00.2020ж. №0 операция бойынша 386 969,4 мың теңге сомасына шығындар енгізілді: қора корпусы бойынша 471 басқа - 64 494,9 мың теңге; қора корпусы бойынша 421 басқа - 64 494,9 мың теңге; қора корпусы бойынша 178 басқа - 64 494,9 мың тенге; 80 басқа арналған қора корпусы бойынша - 64 494,9 мың теңге; сауу корпусы бойынша - 64 494,9 мың теңге; бұзау корпусы бойынша - 64 494,9 мың теңге. Аталған объектілер 00.00.2020 ж. объектіні пайдалануға қабылдау актісі бойынша пайдалануға қабылданған сүт-тауар фермасының объектілеріне кірді.
2021 жылғы 2400 «Негізгі құралдар» шотын талдау деректері бойынша 2400 «Негізгі құралдар» бухгалтерлік шотының кредиті және 6230 «Инвестициялық салымдар бойынша мемлекеттік субсидиялардан түсетін кірістер» бухгалтерлік шотының дебеті бойынша: 2021 жылғы шілдеде 12 333,5 мың теңге, 2021 жылғы қарашада 96 872,0 мың теңге көрсетілді.
2021 жылғы өткізгіштер бойынша есепке сәйкес операциялар бойынша: 1) 00.00.2021 Ж. №0 тамшылатып суару жүйесі бойынша шығындар 12 333,5 мың теңге сомасына; 2) 00.00.2021 ж. №00 сомасына 46 529,5 мың теңге сомасына бұзау еті бойынша шығындар 27 917,7 мың теңге сомасында, емдік суару бойынша шығындар корпусқа 18 611,8 мың теңге сомасында; 3) 00.00.2021 ж. №000 сомасында 50 342,5 мың теңге сомасына майлы дәнді дақылдарды өңдеу және сақтау үшін қойма, сүт-тауар фермасының жемшөп цехы бойынша шығындар енгізілді. Көрсетілген объектілер Жабдықты пайдалануға беру актісі бойынша 00.00.2020 ж., объектіні пайдалануға қабылдау актілері бойынша 00.00.2021 ж. пайдалануға қабылданды.
Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, жоғарыда аталған негізгі құралдар объектілерінің құны (сүт-тауар фермасы (қора, сауу, босандыру корпустар), бұзау, емдеу корпустар, майлы дәнді дақылдарды өңдеуге және сақтауға арналған қоймалар, оның ішінде сүт-тауар фермасының жемшөп цехы (кептіру корпусы, астық қоймасы), тамшылатып суару жүйесі) көрсетілген объектілерді салу және сатып алу кезінде «К» Компаниясы шеккен шығыстарды өтеу сомасына азайтылды, бұл да шағымда баяндалған «К» Компаниясының дәлелдерінен туындайды.
«Негізгі құралдар» 16 Халықаралық қаржылық есептілік стандартының (IAS) (бұдан әрі - ХҚЕС (IAS) 16) 7-тармағына сәйкес негізгі құралдар объектісінің бастапқы құны актив ретінде танылуға тиіс, егер:
(a) ұйымның осы объектімен байланысты болашақ экономикалық пайда алуы ықтимал деп танылады; және
(b) берілген объектінің бастапқы құнын сенімді түрде бағалауға болады.
ҚЕХС 16-ның 6-тармағына сәйкес баланстық құн-актив жинақталған амортизация сомалары мен оның құнсыздануынан жинақталған залалдар шегерілгеннен кейін танылатын сома.
Бұл ретте 16 ХҚЕС (IAS) 28-тармағында негізгі құралдар объектісінің баланстық құны 20 ХҚЕС (IAS) сәйкес мемлекеттік субсидиялар сомасына азайтылуы мүмкін екені анықталды.
ХҚЕС 20-ның 24-тармағына сәйкес активтерге қатысты мемлекеттік субсидиялар, оның ішінде әділ құн бойынша монетарлық емес субсидиялар қаржылық жағдай туралы есепте не кейінге қалдырылған кіріс ретінде субсидияны көрсету жолымен не активтің баланстық құнын айқындау кезінде оны шегеру жолымен ұсынылады.
Осылайша, негізгі құралдар объектісінің баланстық құны ХҚЕС (IAS) 20 сәйкес мемлекеттік субсидиялар сомасына азайтылуы мүмкін.
Бұл жағдайда, «К» Компаниясының Есеп саясатының 1111.3-тармағына сәйкес негізгі құралдардың баланстық құны ХҚЕС (IAS) 20 сәйкес алынған үкіметтік субсидиялар сомасына олардың нақты құнынан аз болуы мүмкін деп көзделген.
Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес, егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есептің деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының 02.28.2007ж. Заңының 6-бабының 2-тармағымен (әрі қарай - Бухгалтерлік есеп туралы заң) есеп саясаты Қазақстан Республикасының бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы заңнамасының талаптарына, халықаралық немесе ұлттық стандарттарға, шағын және орта бизнеске арналған халықаралық стандартқа және бухгалтерлiк есеп шоттарының үлгi жоспарына сәйкес, олардың қажеттiлiктерi мен қызмет ерекшелiктерi негiзге алына отырып, бухгалтерлiк есептi жүргiзу және қаржылық есептiлiктi жасау үшiн дара кәсiпкер немесе ұйым қолдануға қабылдаған нақты принциптердi, негiздердi, ережелердi, тәртiп пен практиканы бiлдiредi деп анықталды.
Баяндалған мән-жайларды негізге ала отырып, жоғарыда аталған негізгі құралдар болып табылатын объектілердің баланстық құнын инвестициялық салымдар кезінде «К» Компаниясы шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеуге алынған мемлекеттік субсидиялар сомасына азайтуды, «К» Компаниясы 16, 20 ХҚЕС (IAS), сондай-ақ өзінің Есептік саясаттын ережелерін ескере отырып жүргізгені жөн.
Сонымен қатар, «К» Компаниясы Салық кодексінің 520-бабы 3-тармағының талаптарын бұза отырып, 2021-2022 жылдардағы мүлік салығын салу объектілерінің орташа жылдық баланстық құны салық салу объектілерінің баланстық құнын ағымдағы салық кезеңінің әрбір айының 1-күні мен есептіден кейінгі салық кезең айының 1-күніндегі қосу кезінде алынған соманың он екіден бірі ретінде айқындалғанын атап өту қажет.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, мемлекеттік субсидиялар сомаларын ескере отырып, жоғарыда аталған негізгі құралдар объектілерінің орташа жылдық баланстық құнын айқындау бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізсіз болып табылады. Бұл ретте, 2021-2022 жылдардағы мүлік салығының сомалары Салық кодексінің 520-бабының 3-тармағына сәйкес айқындалған салық салу объектілерінің орташа жылдық баланстық құны негізге алына отырып қайта есептелуге жатады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша: салық міндеттемесін орындаудың мерзімін өткізіп алуға жатпайтын 2022 жылғы жер салығының есептелген сомасынан өсімпұл есептеу; мемлекеттік субсидиялар сомаларын ескере отырып, негізгі құралдардың орташа жылдық баланстық құнын негізге ала отырып айқындалған 2021-2022 жылдардағы мүлік салығын есептеу бөлігінде салық органын тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою туралы шешім қабылданды, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдырды.
