Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "V" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кірістер органы қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша, сондай-ақ 01.01.2024 ж. бастап 31.03.2024 ж. дейінгі кезең үшін ҚҚС бойынша салық міндеттемесін орындау мәселелері бойынша Қоғамның тақырыптық салықтық тексеруін жүргізді, оның нәтижелері бойынша ҚҚС асып кеткен сомасы туралы хабарлама шығарылды. есепке жатқызуға, бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 50 648,4 мың теңге мөлшерінде.
"V" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
1. Қайтаруға 37 757,6 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растамауға қатысты:
Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағын және қосылған құн салығының асып кетуін қайтару және 19.03.2018 ж. қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының 47-тармағын бұзу салықтың шағымданатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болды. №391 (бұдан әрі - №391 ереже), "Пирамида" талдамалық есебін қалыптастыру нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың, ЭШФ АЖ деректері мен әртүрлі деңгейлерде сатып алу бойынша ҚҚС бойынша салық есептілігі деректерінің арасындағы алшақтықтардың болуына байланысты 50 648,4 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі қайтарылуға жатпайды.
Салық органының осы тұжырымымен "V" компаниясы 17 жеткізушіде ЭШФ АЖ-да ЭШФ жазып беруді шектеудің 2, 5, 6 деңгейінің болуы ҚҚС-тан асып кетуді қайтаруға растамауға әсер етпеуі тиіс екендігіне байланысты келіспейді, өйткені компанияда өзара есеп айырысулар мен олармен мәмілелер жоқ.
Бұдан басқа, "Пирамида" есебі бойынша 1-ші деңгейдегі тікелей жеткізушілерде бұзушылықтар анықталмағандықтан, 25.12.2017 ж. Қазақстан Республикасының "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (Салық кодексі) 434-бабының 2-тармағына сәйкес ҚҚС асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға құқылы.
"V" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты (бұдан әрі – ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талап) ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі.
Осы баптың 2-тармағында тексерілетін кезеңге салық төлеуші ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талап қойған салық кезеңінен бастап салық кезеңі, ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талап көрсетілген қосылған құн салығы бойынша декларация табыс етілген салық кезеңін қоса алғанда, енгізілетіні айқындалған.
Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) Ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері "Пирамида" талдамалық есебі болып табылатынын көрсету қажет.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152 - бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні "Пирамида"есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібін Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және "мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы"Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген №391 қағидалар белгілейтінін атап өткен жөн.
№391 Қағидалардың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды, олар бойынша талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында "Пирамида" және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын анықтау кезінде №391 Қағидалардың 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген балдар шегінен аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша "Пирамида"есебі қалыптастырылады.
"Тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын есептеудің кейбір мәселелері туралы" МКК Төрағасының 25.11.2022 ж. №693 бұйрығымен тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша 350 балл мөлшерінде балл шегі белгіленді.
Бұл ретте, №391 Қағидалардың 45-тармағына сәйкес "Пирамида" есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері (немесе) салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтер болып табылады.
"Пирамида" есебі қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомаларының дұрыстығын айқындау және мынадай тәуекелдерді анықтау мақсатында қалыптастырылады:
- салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі;
- жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану қаупі.
"Пирамида" есебін қалыптастырудың нәтижесі көрсетілетін қызметті алушы мен әр салық кезеңі үшін әртүрлі деңгейдегі жеткізушілер арасындағы өзара есеп айырысулардың жиынтық кестесі болып табылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде қосылған құн салығын қайтару жүргізілмейді.
Қаралып отырған жағдайда тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы 135,06 балды құрады, бұл Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен (350) аспайды, тиісінше өнім берушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелін ескере отырып, "Пирамида" талдамалық есебі қалыптастырылды.
№391 Қағидалардың 47-тармағына сәйкес өнім берушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі тауарларды нақты жеткізбей, жұмыстарды орындамай, қызметтер көрсетпей ҚҚС сомаларын есепке жатқызу құқығын алу мақсатында мәмілелер жасасуды көрсететін белгілердің болуы деп танылады.
Мұндай белгілерге әртүрлі деңгейдегі жеткізушілердің болуы жатады:
- салық кодексінің 120-1-бабына сәйкес электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактураларды жазып беру шектелген;
- заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде тіркеу (қайта тіркеу) жарамсыз деп танылған;
- оларға қатысты Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216 бабы бойынша қылмыстық істі сотқа дейінгі тергеп тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркеу фактісі бар;
- сот жарамсыз деп таныған мәмілелер.
Жоғарыда көрсетілгендей, тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып, компанияны бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы №391 Қағидалардың 43-тармағына сәйкес белгіленген шектен аспады, "өнім берушілер бойынша Пирамида"талдамалық есебі қалыптастырылды.
Қалыптастырылған "Пирамида" есебінің нәтижелері бойынша өнім берушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі бойынша бұзушылықтар анықталды, оның ішінде Салық кодексінің 120-1-бабына сәйкес электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактураларды жазып беру шектелген өнім берушілер бойынша.
Қарастырылып отырған жағдайда, компанияның 9 тікелей жеткізушісі бойынша салықтық тексеру нәтижелері бойынша келесі деңгейдегі 17 жеткізушіде (Ж. Ш.Д., "К" компаниясы, "R. P. K." компаниясы, Н. А. Ж., "А. К." компаниясы, "T. A. C." компаниясы, "S. M."компаниясы), С. м. Н., "Q. T. L." компаниясы, К. В. А., "G. S. C." компаниясы, "M" компаниясы, "х. т. Г." компаниясы, "L. M." компаниясы, "А" компаниясы, "х. т. Г." компаниясы және "М. С."компаниясы). ЭШФ АЖ-да ЭШФ жазып беру шектеулерінің болу фактілері анықталды, олар бойынша қайтаруға расталмаған ҚҚС асуының ең аз сомасы 37 757,6 мың теңгені құрайды.
Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес салықтық тексерудің шағым жасалған актісінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған сәйкессіздіктер егжей-тегжейлі сипатталғанын көрсету қажет (салықтық тексеру актісінің 2.10-тармағы).
Сонымен қатар, шағымды қарау барысында тікелей өнім берушіге "Б.Ж." компаниясы алтыншы деңгейдегі өнім берушілерде "Q.T.L." компаниясы және "G.S.C." компаниясы Мемлекеттік кірістер органының шешімімен салықтық тексеру аяқталғанға дейін электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактураларды жазып берудің шектеулері алынып тасталғаны анықталды.
Мәселен, мемлекеттік кірістер басқармасының 22.05.2024 ж. шешімімен "Q.T.L." компаниясына қатысты электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде шот-фактураларды жазып беруді шектеу туралы шешім шығарылды, бұл ретте осы мемлекеттік кірістер басқармасының 28.08.2024 ж.шешімімен шот-фактураларды жазып беру бойынша көрсетілген шектеу жойылды.
Сол сияқты, мемлекеттік кірістер басқармасының 11.06.2024 ж.шешімімен "G.S.C." компаниясы Электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде шот-фактураларды жазып беруді шектеу туралы шешім шығарды, бұл ретте осы мемлекеттік кірістер басқармасының 02.08.2024 ж. шешімімен шот-фактураларды жазып беру бойынша көрсетілген шектеу жойылды.
Демек, "Q.T.L." компаниясы мен "G.S.C." компаниясы салықтық тексеру аяқталған кезде (03.09.2024 ж.) шот-фактураларды жазып беру бойынша шектеулер болған жоқ, тиісінше, жалпы сомасы 2 913,0 мың теңгеден асатын ҚҚС қайтарылуға жатады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасын және №391 қағидаларды ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2 913,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізсіз болып табылады.
2. Қайтаруға 10 038,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растамауға қатысты.
№391 Қағидалардың 46-тармағына сәйкес өнім берушінің салық есептілігінің мәліметтерін және АЖ мәліметтерін салыстырып тексеру нәтижесінде анықталған сәйкессіздіктер, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің орындалмағанын көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі болып табылады.
Бұл ретте, көрсетілетін қызметті беруші тек қана көрсетілетін қызметті алушының тікелей жеткізушілері бойынша салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша "Пирамида" талдамалық есебін қалыптастырады.
Қарастырылып отырған жағдайда, "Пирамида" Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша жеткізушінің салық есептілігінің мәліметтерін және тікелей жеткізушілер бойынша АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған сәйкессіздіктер "С.К." компаниясы, "K.T.M." компаниясы, "А" компаниясы, "К" компаниясы, "И" компаниясы, "Т.Б.С."компаниясы, "К.К." компаниясы, "Б.В." компаниясы, "I.E." компаниясы, Ш.В.Г., "К." компаниясы, "В" компаниясы, "А" компаниясы, "T.B.M.G." компаниясы, "E.A." компаниясы және "C.C.P." компаниясы олар бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС асуының ең аз сомасы 10 038,1 мың теңгені құрайды.
Бұл ретте Салық кодексінің 158 - бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес салықтық тексерудің шағым жасалған актісінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған сәйкессіздіктер егжей-тегжейлі сипатталған (салықтық тексеру актісінің 2.9-тармағы).
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасын және №391 қағидаларды ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 10 038,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы 2 913,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растамау бөлігінде шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.
