Дау түрі: салықтық даулар.
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға.
Салық түрі: КТС.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - мемлекеттік кірістер органы) КТС, ҚҚС есептеу және залалды азайту туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» компаниясынан апелляциялық шағым алды.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы «А» компаниясына 01.01.2017ж.-31.12.2021ж. кезеңіндегі салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді. бойынша, оның нәтижелері бойынша 72 891,5 мың теңге сомасында КТС, 26 136,6 мың теңге сомасында өсімақы, 56 186,8 мың теңге сомасында ҚҚС, 26 158,7 мың теңге сомасында өсімақы, ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан импортталған тауарларға 545,8 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу туралы хабарлама шығарылды және 121,1 мың теңге сомасында өсімпұл, залалды азайту 5 578 724,1 мың теңге сомасында.
«А» компаниясы мемлекеттік кірістер органының қорытындысымен келіспей, мемлекеттік кірістер органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының 25.12.2017ж. Кодексінің 225, 242, 272-баптарын бұзу КТС және ҚҚС есептеу үшін негіз болып табылады, яғни 120 351,3 мың теңге сомаға тіркелген активтер бойынша шегерімдер арттырылды, шығыстар шегерімге жатқызылды, 2020 жылға 31 269,6 мың теңге сомасында және 2021 жылға 65 017,0 мың теңге сомасында кіріс алуға байланысты емес байқау кеңесінің мүшелері ұсынған консультациялық қызметтерге шығыстар шегерімдерге жатқызылды, 2020 жылға 531 288,0 мың теңге сомасында 2021 жылға 780 493,2 мың теңге сомасында тауарларды қоймаларға дейін, қоймадан бөлшек сауда желісіне дейін және сауда нүктелері арасында тасымалдау бойынша көліктік шығыстар шегерімге жатқызылды, 56 840,5 мың теңге мөлшерінде оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуінен кіріс 2021 жылға арналған МЖЖ-ға енгізілмеген.
Мемлекеттік кірістер органының осы қорытындыларымен «А» компаниясы келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
Жөндеуге арналған шығыстарды шегеруден алып тастауға қатысты
«А» компаниясының шағымынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы 2018 жылы үй-жайларды жөндеу бойынша сомасы 120 935,2 мың теңге шығыстарды шегеруден заңсыз алып тастады.
Шағымда «А» компаниясының фармацевтикалық қызметті жүзеге асыру құқығына лицензиясы бар және дәріханалар желісі арқылы дәрілік препараттарды бөлшек саудада өткізумен айналысатыны, олардың бір бөлігі өз үй-жайларында, ал бір бөлігі жалға алынған үй-жайларда орналасатыны атап өтілген. Дәріханалар орналасатын үй-жайлардың параметрлеріне қойылатын заңнамалық талаптардың болуына байланысты «А» компаниясы үй-жайларды жалдау кезінде белгіленген талаптарға сәйкес үй-жайларды жұмысқа дайындау бойынша барлық қажетті жөндеу жұмыстарын жүзеге асырады.
«А» компаниясы шағымда Салық кодексінің 272-бабының 1, 2, 5-тармақтарына сілтеме жасай отырып, жалға алынған мүлікті ағымдағы жөндеу бойынша шығыстарды шегерімнен алып тастауға байланысты залалды азайтудың күшін жоюды сұрайды, өйткені бұл шығыстарды бастапқы құжаттар негізінде КТС бойынша декларациядағы шегерімдерге жатқызуға құқығы болды деп санайды.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 266-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тіркелген активтерге халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебіне түскен кезде ескерілген негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер жатады Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес және есепті және қаржылық есептілікте табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған (немесе) осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген активтерді қоспағанда, болашақ кезеңдерде.
Салық кодексінің 265-бабы 3) тармақшасына сәйкес кейінгі шығыстар осы Кодекстің 272-бабына сәйкес тіркелген активтер бойынша шегерімге жатады.
Салық кодексінің 272-бабының 1-тармағында келесі шығыстар деп пайдалану, жөндеу, реконструкциялау, жаңғырту, ұстау, тарату бойынша шығындар және олар бухгалтерлік есепте танылғаннан кейін мынадай тіркелген активтерге қатысты шеккен басқа да шығындар танылады:
- тіркелген активтерді, оның ішінде оларды пайдалануды уақытша тоқтату кезеңінде;
- халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебінде ескерілетін және табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдардың, жылжымайтын мүлікке инвестициялардың, материалдық емес және биологиялық активтердің тіркелген активтеріне жатпайтын:
осы Кодекстің 266-бабы 2-тармағының 1) тармақшасында - коммерциялық табудан кейін өндіру басталған кезге дейінгі кезеңде;
осы Кодекстің 266-бабы 2-тармағының 7) және 15) тармақшаларында;
- осы Кодекстің 260-бабында көрсетілген активтер.
Кейінгі шығыстарға, оның ішінде осы Кодекстің 252-бабына сәйкес аударымдары шегерімге жатқызылатын тарату қорының қаражаты есебінен жүргізілген жер қойнауын пайдаланушылардың шығыстарын қоспағанда, салық төлеушінің резервтік қорлары есебінен жүргізілетін шығыстар жатады.
Мүліктік жалдау (жалға алу) шарты бойынша алынған мүлікті пайдалану, жөндеу, реконструкциялау, жаңғырту, ұстау жөніндегі шығындар және оған қатысты келтірілген басқа да шығындар кейінгі шығыстар деп танылады.
Салық кодексінің 190-бабы 2 және 3-тармақтарына сәйкес есепке алу құжаттамасы: «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) сәйкес оны жүргізу міндеті жүктелген тұлғалар үшін - бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - осы файлды ерікті түрде ұсынатын тұлғалар үшін; осы баптың 4-тармағында көрсетілген адамдар үшін - бастапқы есепке алу құжаттары; салық нысандары; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есептің деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағында бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтитыны белгіленген.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық тасығыштардағы бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, онда басқалармен қатар операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауларын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы көзделген.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 31.03.2015ж. бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесінің 35, 36-тармақтарына сәйкес. Активтерді есепке алу үшін нысандары Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.12.2012ж. №241 бұйрығымен бекітілген түгендеу карточкалары қолданылады. №562 «Бастапқы есепке алу құжаттарының нысандарын бекіту туралы» бұйрығы (бұдан әрі - №562 бұйрық). Түгендеу карточкалары активтердің кірісіне, оларды ауыстыруға, жете жабдықтауға, реконструкциялауға, жаңғыртуға, күрделі жөндеуге және есептен шығаруға арналған құжаттардың негізінде бір данада толтырылады және активтердің негізгі сапалық және сандық көрсеткіштерін, сондай-ақ оларға жататын маңызды жапсарлас құрылыстарды, бейімделулерді қамтиды.
Түгендеу нөмірлері активтерге олардың реттік-сериялық жүйе бойынша түсуіне қарай беріледі. Жалға алынған активтерді есепке алу үшін нысаны №562 бұйрықпен бекітілген жалға алынған (ұзақ мерзімді жалға алынған) активтерді есепке алу карточкасы қолданылады. Активтерді түгендеу, монтаждау немесе сынау процесінде ақаулар анықталған кезде активтің анықталған ақаулары туралы акт қолданылады, оның нысаны №562 бұйрықпен бекітілген.
Сондай-ақ, Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының 31-тармағында активтерді жөндеуден, реконструкциялаудан (жаңғыртудан) қабылдап алу-беруді ресімдеу үшін нысаны №562 бұйрықпен бекітілген жөнделген, реконструкцияланған (жаңғыртылған) активтерді қабылдап алу-беру актісі қолданылатыны көзделген. Тапсырыс берушінің активтерді қабылдауға материалдық жауапты қызметкері және жөндеуді, реконструкциялауды (жаңғыртуды) жүргізген орындаушының өкілі қол қойған акт екі данада жасалады. Актіге бас бухгалтер (бухгалтер) қол қояды және оны тапсырыс берушінің басшылығы бекітеді.
Осылайша, тіркелген активтер - бұл бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарына, бухгалтерлік есеп туралы ұлттық заңнамаға сәйкес танылған және кіріс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдар. Меншікті және жалға алынған негізгі құралдарды жөндеуге арналған шығындар кейінгі шығыстар деп танылады және тіркелген активтер бойынша шегерімге жатады. Бұл ретте, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді, онда активтерді есепке алу үшін түгендеу карточкалары қолданылады, жалға алынған активтерді есепке алу үшін жалға алынған (ұзақ мерзімді жалға алынған) активтерді есепке алу карточкасы қолданылады. Сондай-ақ жөндеуден, қайта жаңартудан (жаңғыртудан) активтерді қабылдау-беруді ресімдеу үшін екі данада жасалатын және бас бухгалтер (бухгалтер) қол қоятын және тапсырыс берушінің басшылығы бекітетін жөнделген, қайта жаңартылған (жаңғыртылған) активтерді қабылдау-беру актісі қолданылады.
Қарастырылып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2018 жылы тіркелген активтер бойынша шегерімдерден алынып тасталды. меншікті және жалға алынған негізгі құралдарды жөндеуге 120 351,3 мың теңге сомасында шығыстар.
Мемлекеттік кірістер органы ұсынған ақпараттан келіп шығатыны, «А» компаниясы КТС бойынша Декларацияда (н.100.00) 2018 жылғы тіркелген активтер бойынша шегерімдерді есептеу кезінде. Салық кодексінің 2-бабының 5 және 272-тармақтарына сәйкес 375 116,4 мың теңге сомасында шегерімге жатқызылатын кейінгі шығыстар ескерілді (100.02.010-жол (1.00.02-нысан) 61 281,1 мың теңге сомасында, 100.02.012-жол (1.00.02-нысан) 313 835,3 мың теңге сомасында).
Салықтық тексеру барысында мемлекеттік кірістер органы «А» компаниясының атына 07.09.2022ж., 09.08.2023ж. салықтық тексеру жүргізу үшін қажетті құжаттарды, оның ішінде олардың негізінде тіркелген активтер бойынша шегерімдер есептелген растайтын құжаттарды табыс ету туралы.
«А» компаниясы кейінгі шығыстар бойынша 100.00.009 ІІІ Н «Өзге де қызметтер мен жұмыстар сатып алынды» жолына 254 765,1 мың теңге сомасына салық тіркелімі (н. 100.00) және бастапқы құжаттар (орындалған жұмыстардың актілері, шот-фактуралар) берілді.
Демек, «А» компаниясы салықтық тексеру барысында 120 351,3 мың теңге (375 116,4 - 254 765,1) сомаға кейінгі шығыстар бойынша растайтын құжаттарды: ақаулы актілерді, жобалау-сметалық құжаттаманы, орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актілерін ұсынбады.
«А» компаниясы шағымға 100.00.09 Жұмыстар мен қызметтердің құны, жалға алынған негізгі құралдар, преференция объектілері бойынша кейінгі шығыстар болып танылатын ТМҚ өзіндік құны (н. 1.00.00) VI жолы бойынша салық тіркелімін 2018 атап өткен жөн.
Тіркелім деректеріне сәйкес 2018 жылғы кейінгі шығыстар сомасы. 375 116,4 мың теңгені құрады, оның ішінде меншікті мүлік бойынша - 61 281,1 мың теңге, жалға алынған мүлік бойынша - 313 835,3 мың теңге.
Тіркелімге сәйкес 2018 жылғы кейінгі шығыстар. енгізілген, оның ішінде:
Үй-жайларды жөндеуге арналған материалдарды есептен шығару - 48 216,6 мың теңге;
Үй-жайларды жөндеу бойынша қызмет көрсету - 291 329,5 мың теңге;
Ұйымдастыру техникасын және басқа да негізгі құралдарды жөндеуге арналған материалдарды есептен шығару - 52,2 мың теңге;
Автокөлікті жөндеу, тұрақ, ақылы жол жүру қызметтері - 425,9 мың теңге;
Ұйымдастыру техникасы мен өзге де негізгі құралдарды жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі қызметтер - 1 188,4 мың теңге.
Бұл ретте, «А» компаниясы ұсынған салық тіркелімі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 19.03.2018ж. № 388 «Салық тіркелімдерінің нысандарын және оларды жасау ережелерін бекіту туралы».
Бұдан басқа, шағымға жалпы сомасы 120 351,3 мың теңгеге үй-жайларды жөндеу бойынша «А» компаниясына көрсетілген қызметтер бойынша «К» компаниясы жазып берген шот-фактуралар тізілімі ұсынылды.
«А» компаниясы салықтық тексеруге ұсынған тауарларды, жұмыстарды жеткізушілердің тізілімінен «К» компаниясы 2018 ж. жалпы сомасы 113 389,3 мың теңгеге ұйымдастыру техникасын жөндеу және қызмет көрсету бойынша қызметтер көрсетілді, жалпы сомасы 435,6 мың теңгеге жарнамалық қызметтер көрсетілді, жалпы сомасы 39 411,9 мың теңгеге тауарлық-материалдық қорлар жеткізілді.
Баяндалғаннан келiп шығатыны, салықтық тексеруге және шағымды қарауға ұсынылған құжаттарда көрсетiлген мәлiметтердiң сомалары бойынша алшақтықтары бар.
Осылайша, Салық кодексінің 272-бабының нормаларын, сондай-ақ көрсетілген фактілер мен мән-жайларды ескере отырып, 2018 жылы тіркелген активтер бойынша шегерімдердің азаюы. салықтық тексеру нәтижелері бойынша 120 351,3 мың теңге сомасында негізделген.
Басқару қызметтеріне арналған шығыстарды шегеруден алып тастауға қатысты
Шағымнан келіп шығатыны, Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарының ережелеріне сәйкес «А» компаниясы Байқау кеңесінің мүшелері көрсететін басқару қызметтеріне арналған шығыстарды шегерімге жатқызуға құқылы. «А» компаниясы байқау кеңесі туралы ережеге сәйкес осы орган атқарушы органның қызметін бақылауға жауап береді, даму стратегиясын, шығыстардың жылдық бюджеттерін, қарыз ақшасын тартуды және «А» компаниясының кіріс алуына тікелей әсер ететін өзге де басқару функцияларын бекітеді. Осыған байланысты, «А» компаниясы шығыстарды алып тастауды заңсыз деп есептейді, өйткені осы шығыстар кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға тікелей байланысты.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 242-бабы 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын кірісті айқындау кезінде Салық кодекспен сәйкес шегерімдерге жатқызылмайтын шығыстарды алып тастап, шегерімге жатқызылады.
Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.
Егер осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану, оларды тану күнін қоса алғанда, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.
Осылайша, салық төлеушiнiң шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызмет көрсетулер бойынша шығыстар кiрiс алуға бағытталуы, сондай-ақ салық төлеушiнiң басшысы мен бас бухгалтерi немесе оған уәкiлеттiк берiлген қызметкер қол қойған тиiстi құжаттармен расталуы шартымен шегерiмге жатқызылуға тиiс. Бұл ретте, жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 190-бабының нормаларына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылға 31 269,6 мың теңге сомада, 2021 жылға 65 017,0 мың теңге сомасында «А» компаниясы Байқау кеңесінің мүшелері болып табылатын жеке тұлғаларға төлеуге арналған шығыстар шегерімнен шығарылды.
«А» компаниясы шағымға мынадай құжаттарды қоса берді: Байқау кеңесі туралы ереже (бұдан әрі - Байқау кеңесі туралы ереже), орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері, көрсетілген қызметтер туралы актілер, байқау кеңесі мүшелерін тіркеу хаттамалары.
ҰК туралы ереженің 3-тармағына сәйкес байқау кеңесі «А» компаниясының бас директорының қызметін бақылауды жүзеге асыру мақсатында құрылатын «А» компаниясының тұрақты жұмыс істейтін органы болып табылады.
ҰК туралы ереженiң 5-тармағына сәйкес байқау кеңесiнiң негiзгi мiндетi - «А» компаниясы қызметiнiң оның мақсаттарына қол жеткiзуге, «А» компаниясы ресурстарын пайдаланудың тиiмдiлiгiн арттыруға және басқару шешiмдерiн қабылдау кезiнде тәуекелдердi азайтуға бағытталған стратегиялық мәселелерiн шешу.
Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесінің 27-тармағында құрылыс-монтаж жұмыстарын қоспағанда, орындалған жұмыстарды (көрсетілген қызметтерді) қабылдау-тапсыру үшін шаруашылық операциясын жасау фактісін растау үшін орындаушы жасайтын № 562 бұйрықпен нысаны бекітілген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі қолданылатынын атап өту қажет.
Орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актілерінің нысаны (Р-1 нысаны) техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауларын көрсетуді көздейді.
Сондай-ақ актінің нысанында толтыруға жататын «Жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауы (техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде)» 2-бағаны көзделген.
Демек, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісінде көрсетілген орындалған жұмыстар, көрсетілетін қызметтер техникалық ерекшелікке сәйкес жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің түрлерін (кіші түрлерін) көрсетуі, сондай-ақ операцияның жасалу фактісі куәландырылатын есепті қамтуы тиіс.
Бұл жағдайда орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерінде «Қызметтердің атауы» бағанында «Байқау кеңесі» деген бір жолмен көрсетілген.
Орындалған жұмыстардың көрсетілген актілері орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісінің нысаны үшін белгіленген талаптарға сәйкес келмейді, яғни кіші түрлер бөлінісінде Байқау кеңесінің мүшелері «А» Компаниясына көрсеткен қызметтердің егжей-тегжейлі сипаттамасы жоқ.
Жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 242-бабына сәйкес шегерімдерді салық төлеуші нақты жүргізілген шығыстар бойынша оның кіріс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді, демек, қызметтер осы шығыстар жылдық жиынтық кіріс алу мақсаттары үшін, сондай-ақ дұрыс ресімделген ашық шығыстар болған кезде шегерімге жатқызылады орындалған жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) актілері.
Осылайша, «А» компаниясы жеке тұлғалармен №562 бұйрықтың талаптарын бұза отырып жасаған орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері операцияның (оқиғаның) жасалу фактісі және оны жасау құқығы туралы куәландыра алмайды.
Демек, Салық кодексінің 242-бабының нормаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «А» компаниясының Байқаушы кеңесі мүшелеріне төлемдер бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау негізделген.
Көлік шығыстарын шегерімдерден алып тастауға қатысты
«А» компаниясы шағымда Салық кодексінің 242-бабының 1, 3-тармақтарына сілтеме жасай отырып, көлік шығыстарын шегерімдерден алып тастауды заңсыз деп есептейді, өйткені тауарды қоймалар желісі ішінде өткізу немесе орталық қоймадан дәріхана қоймасына дейін жеткізу, оның ішінде лицензиялық және заңмен белгіленген талаптарды сақтау үшін Халықаралық қаржы стандартының ұсыныстарына жатпайды есептілік. (IAS) 2 «Қорлар» (бұдан әрі - ҚЕХС 2), сондай-ақ көлік шығыстарының санаттарын мұндай бөлу кәсіпорынның ішкі нормативтік актілерінде бекітілген
Сондай-ақ, «А» компаниясы шағымда мұндай шығыстарды тауарлардың үлкен көлемін және орын ауыстыру жиілігін ескере отырып, нақты дәрімен сәйкестендіру мүмкін еместігін және қосымша есептеу кезінде мемлекеттік кірістер органы мұндай шығыстарды қалай ескеруге болатынын әдістемені ұсынбағанын атап көрсетеді.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Жоғарыда көрсетілгендей Салық кодексінің 242-бабына сәйкес қызметтер осы шығыстар жылдық жиынтық табыс алу мақсаттары үшін жұмсалған жағдайда, сондай-ақ дұрыс ресімделген құжаттар болған кезде шегерімге жатқызылады.
Жоғарыда сондай-ақ салық есебi жүргiзу тәртiбi Қазақстан Республикасының бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы заңнамасында белгiленетiн бухгалтерлiк есеп деректерiне негiзделетiндiгi көрсетiлдi.
ҚЕХС 2-нің 10 және 11-тармақтарына сәйкес қорлардың өзіндік құны сатып алуға арналған барлық шығындарды, қайта өңдеуге арналған шығындарды және қорлардың ағымдағы орналасқан жері мен жай-күйін қамтамасыз ету үшін жұмсалған өзге де шығындарды қамтуы тиіс, қорларды сатып алуға арналған шығындар сатып алу бағасын, импорттық баждарды және өзге де салықтарды қамтиды. (салық органдары кейіннен ұйымдарды өтейтіндерді қоспағанда), сондай-ақ тасымалдауға, тиеуге-түсіруге арналған шығындар және дайын өнімді, материалдар мен қызметтерді сатып алуға тікелей жататын өзге де шығындар. Тиісінше, ТМҚ сатып алумен байланысты көлік шығыстары бухгалтерлік есепте ТМҚ құнында ескеріледі.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру актiсiнен көрiнiп тұрғандай, тауарларды тасымалдау қоймаларға дейiн, қоймадан бөлшек сауда желiсiне және сауда нүктелерi арасында жүзеге асырылды.
1.1-тармаққа сәйкес. 01.11.2018 ж. салық тексеруіне ұсынылған Шарттың (бұдан әрі - Шарт) бір тарап - Орындаушы («S» компаниясы) екінші тарап өзіне сеніп тапсырған жүкті межелі пунктіне жеткізуге және жүкті алуға уәкілетті тұлғаға - Жүк алушыға беруге, сондай-ақ 1.3-тармақта көрсетілген қызметтерді көрсетуге міндеттенеді. екінші тарап - Тапсырыс беруші («А» компаниясы) осы шарттың талаптарымен Орындаушының қызметіне ақы төлеуге міндеттенеді.
Бұл ретте, «Жүктерді жеткізу құны» шартының № 3 қосымшасына сәйкес жүк келесі маршруттар бойынша жеткізілді: Мәскеу - Қостанай, Мәскеу - Шымкент, Мәскеу - Астана, Мәскеу - Алматы, Мәскеу - Нижний Новгород - Пенза - Қостанай, Мәскеу - Нижний Новгород - Шымкент, Санкт-Петербург - Шымкент, Екатеринбург - Алматы, Новосибирск - Шымкент, Ирбит - Саранск - Шымкент, Шымкент - Алматы, Шымкент - Тараз, Алматы - Астана, Алматы - Қостанай, Астана - Көкшетау, Шымкент - Түркістан - Шәуілдір - Шымкент, Шымкент - Шардара - Арыс - Шымкент, Шымкент - Ақтөбе, Шымкент - Қаскелең - Астана - Қостанай, Алматы - Талғар - Есік - Шонжы - Жаркент, Семей - Өскемен, Өскемен - Самар - Ақсуат - Ақжар - Зайсан және т.б.
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптарын және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін көрсету қажет.
Бұл жағдайда, «А» компаниясы шағымға тауарларды жеткізушілерден негізгі қоймаға дейін тасымалдауға арналған шығыстарды растайтын, тауарларды сатып алуға тікелей қатысты шығындарға жатқызуға жататын және бухгалтерлік есепте ТМҚ құнында тиісті есепке алуға жататын дәлелдемелерді қоса бермеген.
Сондай-ақ «А» компаниясы негiзгi қоймадан табыс алуға байланысты шығыстар ретiнде шегерiмге жатқызылуға тиiс өткiзу орындарына дейiнгi көлiк шығыстарын растайтын дәлелдемелердi ұсынбады.
Осылайша, Салық кодексінің 242-бабының және ҚЕХС 2-бабының талаптарын ескере отырып, 2020 жылға көлік шығыстарын шегеруден алып тастау. 165 611,7 мың теңге сомасында және 2021 жылға сомасы 188 166,1 мың теңге негiзделген болып табылады.
Жылдық жиынтық табыстың ұлғаюына қатысты.
«А» компаниясының шағымынан келiп шығатыны, Қазақстан Республикасы Қаржы министрiнiң 15 жылғы 15 бұйрығымен бекiтiлген Салық есептiлiгiн жасау ережесiнiң 20.01.2020-тармағының 1) тармақшасына сәйкес. КТС бойынша декларацияда (н. 1 00.00) 100.00.014 І - 100.00.014 V жолдарында ЖКД-ға енгізілетін табысқа сәйкес келетін Салық кодексінің ережесі, сондай-ақ осындай табыстың сомасы көрсетіледі, бұл ретте 226-1-18 кодтау Салық кодексінің 18-тармағы 1-тармағы 226-бабына сәйкес келеді, атап айтқанда: оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуі
«А» компаниясы шағымда 2021 жылғы КТС бойынша Декларацияда (н. 100.00.014 жолы бойынша 58 477,8 мың теңге сомасы көрсетілген.
Осыған байланысты, «А» компаниясы 2021 жылғы шығынның азаюын есептейді. МҚЖ-ға бағамдық айырмадан кірістің заңсыз енгізілуіне байланысты.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 225-бабы 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғасының жылдық жиынтық табысы салық кезеңі ішінде осы тұлғаның Қазақстан Республикасындағы және одан тысқары жерлердегі көздерден алуына жататын (алынған) табыстардан тұрады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 226-бабының 1-тармағында жылдық жиынтық табысқа енгізуге жататын кірістердің түрлері, оның ішінде оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуінен кірістер көрсетілген.
Қаралатын жағдайда, «А» компаниясы салықтық тексеру барысында және шағымды қарауға бухгалтерлік есептің деректерін (2021 жылғы айналым-сальдо ведомосі), сондай-ақ 2021 жылғы КТС бойынша кезекті және қосымша Декларацияны (н.100.00.).
Бас бухгалтер орынбасарының қолымен және «А» компаниясының мөрiмен расталған айналым-сальдо ведомосының 2021 жылғы деректерiне сәйкес салықтық тексеру актiсiнен келiп шығатыны бойынша басқа да кiрiстер 3 284 970,9 мың теңгенi құрады.
Ал 2021 жылғы КТС бойынша Декларацияның (н. 100.00) өзге кірістер 3 228 130,4 мың теңгені құрады, тиісінше 56 840,5 мың теңгеге төмендетілді (3 284 970,9-3 228 130,4).
Бұл ретте, шағымды қарауға ұсынылған 2021 жылғы айналым-сальдо ведомосінің деректеріне сәйкес өзге де кірістер 3 269 125,9 мың теңгені құрады, 2021 жылғы КТС бойынша Декларация деректерінен алшақтық. (ф.100.00) 40 995,6 мың теңгенi құрайды.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 56 840,5 мың теңге мөлшерінде басқа да кірістер сомасына МБК ұлғайту негізделген.
