Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауардың кедендік құны
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) «F» компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - кеден органы) қосылған құн салығын есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауарлардың кедендік құны туралы мәліметтерді мәлімдеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 12 864,25 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«F» компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Мысалы, «F» компаниясы «А» компаниясымен (Австралия) жасасқан 07.09.2022ж. шарт бойынша (бұдан әрі - Шарт) «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімімен орналастыра отырып, «F» компаниясы «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауарды әкелуді жүзеге асырған.
Бұл тауардың құны 24.10.2022ж.проформа-инвойс бойынша 1 266,7 мың АҚШ доллары мөлшерінде мәлімделді.
Бұдан басқа, кеден заңнамасының талаптарына сәйкес, тауардың кедендік құнына тауарды ҚР кедендік аумағына әкелу кезінде оны тасымалдау құны енгізілді.
Қорытынды кедендік құны 1 306,1 мың АҚШ долларын құрады.
«Жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауары «K» компаниясы үшін нақты өндірістік процесс жағдайында оны тестілеу және сынау мақсатында «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі бойынша әкелінді.
«F» компаниясы «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі шеңберінде «F» компаниясы мерзімдік кедендік төлемдерді төлегеніне назар аударады, олардың жалпы мөлшері тоғыз айда 19 551,6 мың теңгені, яғни ай сайын 2 172,4 мың теңгені құрады.
Тестілеу және сынау барысында «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауары өндірістік процеске қатысып, «К» компаниясына пайда әкелгендіктен, Шарт тараптары тестілеу кезеңінде «А» компаниясының атына 24,5 мың АҚШ доллары мөлшерінде ай сайынғы жалгерлік төлемдер жүзеге асырылады деген шешім қабылдады.
Импортталған тауарды тестілеудің 9 ай кезеңі өткеннен кейін «К» компаниясы оны сатып алу туралы шешім қабылдады.
«Жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» - тауарды сатуды жүзеге асыру үшін «F» компания «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсіміне орналастыру жолымен «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімін аяқтауды және кедендік құнын 1 306,1 мың АҚШ долларын мәлімделді (17.07.2023ж. инвойс негізінде 1 266,7 мың АҚШ доллары мөлшерінде 39,4 мың АҚШ доллары тасымалдау бойынша жұмсалған шығыстарды қоса отырып).
«F» компаниясы «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастыру жолымен «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі аяқталған кезде сатып алушының меншігіне өткенге дейін төленген жалдау төлемдерін тауарлардың кедендік құнына енгізу заңнамада көзделмегенін хабарлайды.
Бұдан басқа, «F» компаниясы тауарлар әкелінетін Шарт тек жалдау шарты болып табылмайтынын атап көрсетеді.
Шарттың мәні нақты өндіріс жағдайында тестілеу және сынау үшін тауарларды әкелу болып табылады, олардың нәтижелері бойынша оны сатып алу туралы шешім қабылданатын болады.
Осылайша, Шарт тестілеу нәтижелеріне байланысты тауарды уақытша әкелуді де, сатып алуды да біріктіре алады.
Сондай-ақ «F» компаниясы кеден органы «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі бойынша декларациялау кезінде тауардың кедендік құнын айқындаудың дұрыс еместігі туралы көрсеткенін, бұл ретте кеден органы заңнаманың талаптарына сәйкес мәлімделген кедендік құнды келтіру, яғни 1 ТД бойынша (кедендік рәсім «уақытша әкелу (жіберу)») тауардың мәлімделген кедендік құнын түзету жөнінде іс-қимыл жасамағанын жеткізеді.
Баяндалғанның негізінде «F» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 396-бабының 1-тармағында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылауды жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындаудың және мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қаралып отырған жағдайда, «F» компаниясы Шарт шеңберінде «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімімен орналастыра отырып, «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауарын әкелуді жүзеге асырды.
«F» компаниясы «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімін аяқтау «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсіміне орналастыру жолымен және 17.07.2023ж. инвойс негізінде 1 306,1 мың АҚШ доллары мөлшерінде кедендік құнды мәлімдеумен жүзеге асырылды.
Тексеру барысында кеден органы «F» компаниясының «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауардың кедендік құны Кодекстің 6-тарауына сәйкес дәйекті анықтаусыз қойылған инвойсты негізге ала отырып айқындалғанын анықтады.
Осылайша, іс жүзінде «F» компаниясы жоғарыда көрсетілген тауардың кедендік құнын айқындаудың 1 әдісі бойынша айқындады.
Кейіннен кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы жоғарыда көрсетілген тауарға қатысты жалдау төлемдерін қосу жолымен тауардың кедендік құнының мөлшерін ұлғайта отырып, әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдісті (1-әдіс) қабылдады.
Кодекстің 304-бабына сәйкес кедендік әкелу баждарын, салықтарды ішінара төлей отырып, уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімімен орналастырылатын (орналастырылған) тауарларға қатысты кедендік әкелу баждары, салықтар олар уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімімен орналастырылған күннен бастап оның қолданылуы аяқталған күнге дейінгі кезең үшін төленуге жатады.
Кодекстің 305-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес кеден органы белгілеген уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімінің қолданылу мерзімі өткенге дейін осы кедендік рәсімнің қолданылуы, егер өзгесі кедендік транзит кедендік рәсімін қоспағанда, Кодексте көзделген шарттарда шетелдік тауарларға қатысты қолданылатын кедендік рәсімдермен уақытша әкелінген тауарларды орналастырумен аяқталуы мүмкін осы тармақта белгіленбеген.
Кодекстің 305-бабының 5-тармағында кеден органы белгілеген уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімінің қолданылу мерзімі өткеннен кейін кедендік рәсімнің қолданылуы тоқтатылатыны көзделген.
Кодекстің 306-бабы 3-тармағының 3) тармақшасына сәйкес кедендік әкелу баждарын, салықтарды, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждарын декларантта уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімінің қолданылуы аяқталған кезде тоқтатылады. Кодекстің 305-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес кедендік әкелу баждарын, салықтарды және бюджетке төленетін басқа да (немесе) осы бапқа сәйкес төленуге тиіс мөлшерде оларды өндіріп алу.
«F» компаниясы «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімін мәлімдеу жолымен «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімін аяқтауды жүргізді, осыған байланысты 306-баптың 3-тармағына сәйкес «уақытша әкелу» кедендік рәсіміне орналастырылған тауарларға қатысты кедендік әкелу баждарын, салықтарды, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждарын төлеу бойынша міндет (рұқсат) тоқтатылды және «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімі бойынша ТД кедендік құнды түзетуге жатады.
Кодекстің 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміле құны, яғни оларды ЕАЭО кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.
Кодекстің 67-бабында әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын бағаға қосымша есептеулер көзделген.
Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 01.03.2021ж. №23 Жалдау немесе қаржылық жалдау (лизинг) шарты бойынша Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнын айқындау туралы ереже (бұдан әрі - Ереже) бекітілді.
Жалдау шарты бойынша Ереженiң 1-тармағына сәйкес жалға берушi жалға алушыға жалдау затын ақыға уақытша иеленуге және пайдалануға немесе уақытша пайдалануға беруге мiндеттенедi.
Жалға алушы затты пайдаланғаны үшін ақы төлейді (жалдау ақысы). Жалдау ақысын енгiзу тәртiбi, шарттары мен мерзiмдерi жалдау шартымен белгiленедi.
Жалға алу шартында жалға алынған тауарлар жалға алу мерзімі аяқталғаннан кейін немесе жалға алушы шартта келісілген барлық сатып алу бағасын енгізген жағдайда ол аяқталғанға дейін жалға алушының меншігіне өтетіні көзделуі мүмкін.
Егер жалға алынған мүлiктi сатып алу туралы шарт жалдау шартында көзделмесе, ол тараптардың қосымша келiсiмiмен белгiленуi мүмкiн.
Ереженiң 9-тармағының 3 және 4 абзацтарына сәйкес, егер жалдау немесе лизинг шартында меншiк құқығының ауысуы көзделген жағдайда, төлеу меншiк құқығының ауысуы үшiн шарт болып табылатын төлемдердiң жиынтығы тауарлардың кедендiк құнын айқындау үшiн негiз болып табылады.
Егер жалдау немесе лизинг шартында меншік құқығының ауысуы көзделмеген жағдайда, тауарлардың кедендік құнын айқындау да жалдау төлемдерінің немесе лизингтік төлемдердің сомасына негізделуі мүмкін.
Кеден органы мен «F» компаниясы ұсынған құжаттарды зерделеу кезінде «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауардың тестілеу және нақты өндірістік процесс жағдайында сынау мақсатында «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі бойынша Шарт шеңберінде әкелінгені анықталды.
Шартқа сәйкес дистрибьютор («F» компаниясы) соңғы пайдаланушыға жабдықты («жиынтықтағы кенді байыту жабдығы») өткізуге және жалға беруге эксклюзивті құқықтар алады және жабдықты жалға беруге байланысты аумақта технологияны пайдаланады. Сенім білдіруші («А» компаниясы) технологияның жабдықты жалға алу тапсырысында көрсетілген кәсіпорында сынақтан өтуін қалайды.
Жабдықтың атауы, саны және оны жалға алу құны, түпкілікті пайдаланушы, талаптары, мерзімдері және жеткізу мен төлеу шарттары Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын жабдықты жалға алу тапсырыстарында көрсетілген.
Шарттың қолданылу мерзімі ішінде түпкілікті пайдаланушы жабдықты сатып алуға құқылы.
07.09.2022ж. жабдықтарды жалға алу тапсырысына сәйкес жалдаудың қорытынды құны 196,1 мың АҚШ долларын құрайды.
Екiншi деңгейдегi банктiң мәлiметтерiне сәйкес «F» компаниясы жалпы 1 462,8 мың АҚШ доллары мөлшерiнде ақы төледi (тауардың құны 1 266,7 мың АҚШ доллары мөлшерiнде және жалдау төлемдерi 196,1 мың АҚШ доллары мөлшерiнде).
Жоғарыда көрсетілген ақы төлеу фактісі сондай-ақ Компания ұсынған 01.01.2022 - 15.05.2024 жылдардағы кезеңде тауарларды жөнелтушімен салыстыру актісімен расталады.
«F» компаниясы «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімін «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсіміне орналастыру жолымен және кедендік құнын мәлімдеумен 1 306,1 мың АҚШ долларын (инвойс негізінде 17.07.2023ж. 1 266,7 мың АҚШ доллары мөлшерінде, 39,4 мың АҚШ доллары тасымалдау бойынша жұмсалған шығыстарды қоса отырып), бұл ретте «F» компаниясы жалдау төлемдерін кедендік құнға енгізбеген.
Шартта белгіленген тауардың бағасын және жалдау төлемдерінің мөлшерін, сондай-ақ оларды төлеу фактісін ескере отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС есептеу заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.
