Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «G» Компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы әртүрлі ассортименттегі тауарлардың (асхана ыдыстары, сусындар, ПВХ пленка, қозғалтқыштар және т.б.) кедендік құнын мәлімдеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 53 053,6 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«G» Компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
Атап айтқанда, кедендік тексеру барысында кеден органы келісімшарттар бойынша жүргізілген төлемдер сомасы мен әкелінген тауарлар сомасы арасында айырмашылық бар екенін анықтады.
Мұндай жағдайларда кеден органының пiкiрi бойынша декларант мәлiмдеген кеден құны туралы мәлiметтер сандық жағынан анықталатын және құжатпен расталатын болып табылмайды, бұл әкелiнетiн тауарлармен жасалатын мәмiле құны бойынша әдiстi қолдану үшiн шектеу болып табылады (1-әдiс).
Сонымен қатар, «G» Компаниясы барлық әкелінген тауарлар бойынша келісімшарттар, шекарадан өту туралы белгісі бар инвойстар, тауарға ілеспе құжаттар және тауарлар үшін ақы төлеу бар екенін атап өтті.
Төленген сомалар бойынша айырмаға қатысты «G» Компаниясы осы қорытынды толық емес ақпаратқа жасалғанын, осыған байланысты осы келісімшарт бойынша алдыңғы аударымдарды ескере отырып, толық ақпарат беру туралы банкке сұрау салу жіберілгенін атап көрсетеді.
Сондай-ақ «G» Компаниясы тексеру актісінде осыған ұқсас тауарлардың бұрын түзетілген құны туралы мәліметтер, берілген параметрлерге жауап беретін тауарлар және ТД туралы мәліметтер көрсетілген, бұл ретте компания жол берген бұзушылықтар, әрбір тауар бойынша кедендік құн мен ЗКҚ айқындаудың қолданылған әдісі көрсетілмегенін, ал барлық тауарлар үшін жалпы ЗКҚ көрсетілгенін атап көрсетеді.
Баяндалғанның негізінде «G» Компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Қарастырылып отырған жағдайда «G» Компаниясы 8 келісімшарт шеңберінде Австралиядан, Ауғанстаннан, Ираннан, Қытайдан және Жапониядан әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдісті мәлімдей отырып, 58 ТД бойынша ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастыра отырып, әртүрлі ассортименттегі тауарларды (асханалық ыдыстар, сусындар, ПВХ пленка, қозғалтқыштар және т.б.) импорттады (1-әдіс).
Бұдан әрі кеден органы кедендік тексеру жүргізді, оның шеңберінде «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 421, 422 және 426-баптарының негізінде (бұдан әрі – Кодекс) «G» Компаниясының атына құжаттар мен мәліметтерді, оның ішінде қосымшалары, толықтырулары бар келісімшарттар мен шарттарды, жүргізілген төлемдер туралы тізілімдерді, свифтерді, шот-фактураларды, бухгалтерлік құжаттарды, прайс-парақтарды және т.б. ұсыну жөніндегі талап жіберілді.
«G» Компаниясы кеден органының талаптарын орындау шеңберінде мынадай құжаттарды ұсынды: шарттар, инвойстар, аударуға өтініштер, жеткізушілермен салыстыру актілері, тасымалдау шарттары, көлік қызметтері үшін шот-фактуралар және бухгалтерлік құжаттар.
Сондай-ақ кедендік тексеру барысында кеден органы екінші деңгейдегі банктерге сұрау салулар жіберді.
Кедендік тексеру нәтижелері бойынша «G» Компаниясы мәлімдеген кедендік құндағы бірдей және біртектес тауарлардың құнымен салыстырғанда алшақтықтар анықталды, сондай-ақ барлық келісімшарттар бойынша әкелінген тауарлардың сомалары мен тауар үшін аударымдар арасында алшақтық бар.
Кодекстің 479-бабына сәйкес уәкілетті орган шағымды қарау кезінде жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру тағайындауға құқылы.
Кедендік тексеру актісінде бар мәліметтердің дәлелді шешім шығару үшін жеткіліксіз екенін ескере отырып, шағымды қарау барысында уәкілетті орган шағым жасалған мәселелер бойынша «G» Компаниясының көшпелі кедендік тексеруін (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру) тағайындады.
Қосымша кедендік тексерудің қорытындылары бойынша жоғары тұрған кеден органы жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру актісін (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру актісі) шығарды.
Қосымша кедендік тексерумен «G» компаниясы ТД 58 бойынша 8 келісімшарттар шеңберінде Қытайдан, Жапониядан, Ираннан, Ауғанстан мен Австралиядан әкелінген әртүрлі ассортименттегі тауарларды (іштен жану қозғалтқыштары, асханалық ыдыстар, сусындар, шырындар және басқа да тауарлар) кедендік декларациялауды жүргізгені анықталды.
Осы 8 келісімшарттың шарттары сатып алу-сату нысанасын көздейді, оларға сәйкес тауарлар үшін ақы төлеу:
– ТД берілгеннен кейін бір жыл ішінде 3 келісімшарт бойынша;
– ТД берілгеннен кейін 365 күн ішінде 2 келісімшарт бойынша немесе алдын ала төлем бойынша;
– ТД бергеннен кейін 60 күн ішінде 1 келісімшарт бойынша немесе алдын ала төлем;
– 1 келісімшарт бойынша кейінге қалдырылған төлем;
– 1 келісімшарт бойынша 100% алдын ала төлем.
Бұл ретте қосымша кедендік тексеру актісінде 8 келісімшарт бойынша бөлінген жеткізілетін тауарлардың атаулары, ТД нөмірлері, жеткізу шарттары және ақы төлеу шарттары, сондай-ақ 3310 шотының карточкасы бойынша мәліметтер (Жеткізушілер мен мердігерлерге қысқа мерзімді кредиторлық берешек) және тауарларды жеткізушілермен өзара есеп айырысуларды салыстыру актілері бойынша мәліметтер көрсетілген.
Сондай-ақ қосымша кедендік тексеру барысында екінші деңгейдегі банктерге сұрау салулар жіберілді, оның нәтижелері бойынша барлық 8 келісімшарт бойынша тауарларға ақы төлеу шарттары бойынша сәйкессіздіктер (кредиторлық және дебиторлық берешектің болуы, төлемнің болмауы), сондай-ақ тауарларды жеткізушілермен салыстыру актілері және 3310 шоттарының карточкалары бойынша сәйкессіздіктер анықталғаны анықталды. Бұдан басқа, 4 келісімшарт екінші деңгейдегі банкте есептік тіркеуден алынды (жабық).
Кодекстің 65-бабына сәйкес тауарлардың кедендік құнын айқындау тауарлардың еркін немесе жалған кедендік құнын пайдалануға негізделмеуге тиіс.
Бұл ретте тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, сандық анықталатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс.
Кодекстің 66-бабының 1-тармағымен әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалатын мәміле құны, яғни оларды ЕАЭО кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.
Кодекстің 66-бабының 3-тармағында сатып алушы тікелей сатушыға немесе сатушының пайдасына өзге тұлғаға жүзеге асырған немесе жүзеге асыруға жататын осы тауарлар үшін барлық төлемдердің жалпы сомасы әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын баға болып табылады деп айқындалған.
Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 20.12.2012ж. шешімімен бекітілген Әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау әдісін қолдану ережесінің (1-әдіс) 3-тармағына сәйкес. Кеден одағының бірыңғай кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құны № 283 Келісімнің 4-бабының 1-тармағына сәйкес мәміле құны, яғни осы тауарлар үшін оларды Кеден одағының кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын және Келісімнің 4-бабының 1-тармағында көзделген шарттарды орындау кезінде Келісімнің 5-бабына сәйкес толықтырылған баға.
Бұл ретте қосымша кедендік тексеру барысында «G» Компаниясы жүргізген ақша қаражатының аударымдары бойынша төлемнің орындалуын қадағалау мүмкін болмады, өйткені төлем нақты тауар партиясының құнына байланысты емес төлемдермен жүргізіледі.
Осыған байланысты, тауарлардың кедендік құны әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын баға болып табылмайды, осыған байланысты әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдіс (1-әдіс) қолданылмайды.
Осылайша, қосымша кедендік тексеру жүргізу барысында әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша (1-әдіс) 58 ТД бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау үшін растайтын мәліметтердің болмауы, сондай-ақ осы әдісті қолданудың мүмкін еместігі бөлігінде бұрын жүргізілген кедендік тексеру бойынша кеден органының тұжырымдары расталды.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасында ресімделген ұқсас тауарлардың салыстырмалы талдауына сәйкес (кедендік рәсім, тауардың коды, шығарылған елі, әкелу көлемі, әкелу күні, 1 кг тауардың бағасы, әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау әдісі, көлік түрі бойынша) 33 ТД бойынша оларға қатысты кеден органы резервтік әдісті қолданғаны анықталды (6-әдіс) қосымша кедендік тексерумен баға ақпаратының көздері резервтік әдісті қолдану үшін өлшемдерге сәйкес келмейтіні анықталды (6-әдіс). Атап айтқанда, 16 ТД (25 тауар) бойынша баға ақпаратының көздері сандық сипаттамаларға, тауарларды әкелу уақытының кезеңіне сәйкес келмейді, 11 ТД (17 тауар) бойынша тауарлардың ең төменгі кедендік құны қолданылды, 4 ТД (8 тауар) бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу кезінде қателіктерге жол берілді, 3 ТД (5 тауар) бойынша Кодекстің 72-бабының 2-тармағы тармаққа сәйкес келмейтін баға қолданылды.
Бұл ретте «G» Компаниясы қосымша кедендік тексеру актісіне қарсылық білдірді, оған сәйкес келісімшарттың біреуі бойынша Өнім беруші алдындағы берешек өтелді, бұл екінші деңгейдегі банкпен салыстыру актісімен, аударымға арналған өтініштермен және Өнім берушімен өзара есеп айырысуды салыстыру актілерімен расталады.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде 50 ТД бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу заңсыз болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен 50 ТД бойынша мәлімделген тауарлар бойынша кедендік бажды есептеу бөлігінде кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды, ал мәлімделген тауарларға қатысты 8 ТД бойынша заңды деп танылды.
