Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеуші санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «Г» компаниясынан Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына шағым түсті. мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді (КТС) қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын есептеу туралы.
Іс материалдарынан келіп шығатыны, салық органы 01.01.2020 жылдан бастап салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің дұрыс есептелуі мен уақтылы төленуі мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2020 ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша 26.02.2024ж. заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын есептеу туралы № 1043, мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда (КТС) 489 650,0 мың теңге сомасында, өсімпұл 242 360,0 мың теңге сомасында.
«G» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» ҚР Кодексінің 708-бабының 25.12.2017-тармағын бұзу КТС және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеуге негіз болды. (Салық кодексі) Шарттың қолданылу мерзімі аяқталғаннан кейін, атап айтқанда 30.09.2020ж. кейін АЭА қатысушысының тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды өткізуі қызметтің басым түрлеріне жатпайтын өзге де қызмет түрлерін жүзеге асырудан түскен табыс деп танылды және 489 650,0 мың теңге сомасында КТС есептелді.
Салық органының осы қорытындыларымен «G» компаниясы есептеудің себебі АЭА шартының қолданылу мерзімі өткеннен кейін алынған табыс өзге қызмет түрлерінен алынған табысқа жататындықтан келіспейді, тиісінше қызметтің басым түрлеріне қолданылатын жеңілдіктер қолданылмайды.
«G» компаниясы шағымда АЭА Шарты (бұдан әрі - Шарт) 15.12.2017ж. 30.09.2020 ж. дейін, сондай-ақ Шартқа қол қою кезінде 11.07.2017ж. редакциясында Салық кодексі қолданылды, осыған байланысты «Астана - жаңа қала» арнайы экономикалық аймағының (бұдан әрі - АЭА) қатысушысы бола отырып, «G» компаниясы қызметтің басым түрін жүзеге асырды және КТС азайту құқығы болды.
Шағымда «G» компаниясының Есеп саясатында көп қабатты тұрғын үй кешендері объектілерінің құрылысын, жеке тұрғын үй құрылысын жүзеге асыратын уәкілетті компаниялар үшін түсім уақыт сәтінде танылуға жататыны, сәт пайдалануға беру актісіне қол қойылған күн болып табылатыны көрсетілген. Топ басшылығы шарт бойынша міндеттемелерді орындалды деп есептейді, сондай-ақ клиентке бақылауды беруді және оның активті пайдаланудан қалған барлық пайданы алу мүмкіндігін растайды. Пайдалануға беру актісіне қол қою сәтіндегі түсім барлық жасалған үлестік қатысу шарттары бойынша танылады.
Бұл ретте, «G» компаниясының 2020 жылғы қызметтің басым түрінен түсетін кірісі. 30.09.2020 ж. дейін жасалған үлестік қатысу шарттарының сомаларынан тұрады. Бұл кірісті «G» компаниясы 2020 жылы таныды. 30.06.2020 ж. объектіні пайдалануға қабылдау актісі негізінде.
Сондай-ақ «G» компаниясы шағымда ХҚЕС-ке сәйкес ұйым уәде берілген тауарды немесе қызметті (яғни активті) сатып алушыға беру жолымен орындау міндетін орындағанда (немесе қалай болуына қарай) ұйым түсімді тануға тиіс екенін атап көрсетеді. Актив сатып алушы осындай активке бақылау алған кезде (немесе қалай болуына қарай) беріледі. Яғни, кіріс сатып алушы пәтерді бақылауды алған кезде танылады, бұл пәтердің белгілі бір үлесіне тіркелген құнымен расталады, сатып алушыда тиісінше оған жеке иелік етеді, бұл пәтерге үшінші тұлғалардың кіруін шектеу және жөндеу жұмыстарын жүргізу жолымен пәтерді бақылау туралы білдіреді.
«G» компаниясы шағымда пайдалануға берілген сәтте сатып алушының активке нақты иелік ететінін көрсетеді.
Сондай-ақ «G» компаниясы сатып алушының үлесі шартпен анықталып қана қоймай, жергілікті атқарушы органда да тіркелгенін атап көрсетеді.
«G» компаниясының пікірінше, АЭА қатысушысы бола отырып және ХҚЕС басшылыққа ала отырып, 30.06.2020 ж. кірісті заңды түрде таныды, яғни АЭА шартының қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 708-бабы 1-тармағына сәйкес Салық кодексін қолдану мақсаты үшін қызметін арнайы экономикалық аймақтың аумағында жүзеге асыратын ұйым бір мезгілде мынадай шарттарға сәйкес келетін заңды тұлға болып табылады:
1) Қазақстан Республикасының арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы заңнамасына сәйкес арнайы экономикалық аймақтың қатысушысы болып табылса;
2) арнайы экономикалық аймақтың аумағындағы салық органында немесе құзыретіне арнайы экономикалық аймақтың аумағы жататын салық органының аумақтық бөлімшесінде орналасқан жері бойынша салық төлеуші ретінде тіркелген;
3) арнайы экономикалық аймақтың аумағында қызметтің басым түрлерін жүзеге асыруға арналған қажетті инфрақұрылым мен объектілер болған кезде, өкілдіктерді қоспағанда, заңды тұлғаның арнайы экономикалық аймақтың аумағынан тыс филиалдары мен өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелері болуға құқығы жоқ;
4) арнайы экономикалық аймақтың аумағында арнайы экономикалық аймақты құру мақсаттарына сәйкес келетін қызметтің басым түрін жүзеге асырады.
Қызметтің басым түрлерін айқындау техникалық реттеу саласындағы мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын уәкілетті мемлекеттік орган бекіткен экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішіне сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 708-бабының 6-тармағына сәйкес арнайы экономикалық аймақтың қатысушысы ретінде қызметті жүзеге асыру туралы шарт жасалған күннен кейін Қазақстан Республикасының салық заңнамасына өзгерістер мен толықтырулар енгізілген жағдайда, егер мұндай өзгерістер мен толықтырулар алып тастауды және (немесе) корпоративтік табыс салығын, жеке табыс салығын, жер салығын, мүлік салығын және жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемді есептеу кезінде қолданылатын азайту мөлшерін өзгерту.
Осы тармақтың бірінші бөлігінің ережелері Қазақстан Республикасының арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы заңнамасына сәйкес жасалған арнайы экономикалық аймақтың қатысушысы ретінде қызметті жүзеге асыру туралы шарттың қолданылу мерзімі ішінде, бірақ осындай бірінші өзгеріс және (немесе) толықтыру қолданысқа енгізілген күннен бастап он жылдан аспайтын мерзімде қолданылады.
Осы тармақтың бірінші бөлігінің ережелері арнайы экономикалық аймақтың басқару органы арнайы экономикалық аймақтың қатысушысы ретінде қызметті жүзеге асыру туралы шартты Қазақстан Республикасының арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы заңнамасына сәйкес біржақты тәртіппен бұзған жағдайда қолданылмайды.
Салық кодексінің 709-бабының 4-тармағында қызметін арнайы экономикалық аймақтың аумағында жүзеге асыратын ұйым, бюджетке төленуге тиіс корпоративтік табыс салығының сомасын айқындау кезінде, Салық кодексінің 302-бабына сәйкес есептелген корпоративтік табыс салығының сомасын табыстар бойынша 100 пайызға азайтады, егер осы тармақта өзгеше көзделмесе, қызметтің басым түрлерін жүзеге асырудың нәтижесі болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізуден алынған тауарлар.
Бұл ретте, Салық кодексінің 709-бабының 7-тармағымен арнайы экономикалық аймақтың аумағында қызметін жүзеге асыратын ұйымның немесе дара кәсіпкердің басымдыққа жатпайтын өзге қызмет түрлерін жүзеге асырудан түсетін табыстары жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен корпоративтік табыс салығы немесе дара табыс салығы салынуға жатады.
Осылайша, арнайы экономикалық аймақтың аумағында қызметін жүзеге асыратын ұйым бюджетке төленуге жататын корпоративтік табыс салығының сомасын айқындау кезінде қызметтің басым түрлерін жүзеге асыру нәтижесі болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізуден алынған табыстар бойынша Салық кодексінің 302-бабына сәйкес есептелген корпоративтік табыс салығының сомасын 100 пайызға азайтады.
Қаралатын жағдайда, салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, АЭА қатысушысының Шарттың қолданылу мерзімі өткеннен кейін, атап айтқанда 30.09.2020ж. кейін тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды өткізуі қызметтің басым түрлеріне жатпайтын өзге де қызмет түрлерін жүзеге асырудан түскен табыс болып танылды және 489 650,0 мың теңге сомасында КТС есептелді.
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптарын және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін атап өту қажет.
Бұл ретте, «G» компаниясы шағымға мынадай растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса берді: есепке алу саясаты, объектіні пайдалануға қабылдау актісі 30.06.2020ж., меншік иесі (құқық иеленуші) туралы мәліметтер 27.07.2020ж. № 002196613157 Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы 12.10.2018ж. № RR-DL-111/131 және 30.11.2018ж. № 1 қосымша келісім, 25.05.2020ж. қабылдау туралы мәліметтер, 17.08.2020ж. пәтерді беру туралы шарт. 25.05.2020 ж. таза әрлеу бойынша жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін кілттерді беру жөніндегі келісім. № RR-DL-111/131 және ЭСФ № ESF-16940013749-20200819-39649543.
«G» компаниясы ұсынған растайтын құжаттарды талдау сатып алушымен пәтерді беру туралы Шарт пен электрондық шот-фактура Шарттың қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін, яғни 30.09.2020 ж. дейін ресімделгенін көрсетеді.
Салық органдарының ақпаратына сәйкес, «G» компаниясы 17.05.2018ж. «Астана қаласының Инвестициялар және даму басқармасы» ММ-мен жасалған шартқа № 1 «Астана - жаңа қала» АЭА-ның қатысушысы ретінде қызметін қызметтің басым түрі - Астана қаласында орналасқан, ішіне салынған, ішіне-жапсарлас салынған үй-жайлары мен паркингі бар апартаменттері бар «R» көп функционалды тұрғын үй кешенін салу және пайдалануға беру қызметін жүзеге асырады Есіл ауданы, Есіл өзенінің сол жағалауы
5-тармаққа сәйкес Шарт 30.09.2020 ж. дейінгі мерзімге жасалды.
«Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабы 15-тармағының 2) тармақшасына сәйкес қызметті жүзеге асыру туралы шарттың қолданылуы, оның ішінде қызметті жүзеге асыру туралы шарт мерзімі өткен немесе мерзімінен бұрын бұзылған кезде тоқтатылады.
«G» компаниясы 30.09.2020 жылдан кейін объектіні пайдалануға қабылдау актісінің күні бойынша кірісті тануға байланысты «G» компаниясы 100 жылдан кейін алған сату бойынша кірістен КТС 30.06.2020 пайызға төмендегені анықталды, себебі «G» компаниясы «B» ЖШС компаниялар тобына кіреді және «B» ЖШС есеп саясатын қолданады.
«В» ЖШС Есепке алу саясатының 10-бөлімінде көп қабатты тұрғын үй кешендері объектілерінің құрылысын, жеке тұрғын үй құрылысын жүзеге асыратын уәкілетті компаниялар үшін түсім уақыт кезінде танылуға жатады, пайдалануға беру актісіне қол қойылған күн сәт болып табылады. Топ басшылығы шарт бойынша міндеттемелерді орындалды деп есептейді, сондай-ақ клиентке бақылауды беруді және оның активті пайдаланудан қалған барлық пайданы алу мүмкіндігін растайды. Пайдалануға беру актісіне қол қою сәтіндегі түсім барлық жасалған үлестік қатысу шарттары бойынша танылады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 28.07.2016 жылғы Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттың үлгілік нысаны бекітілді, оның 1-тармағынан көп пәтерлі тұрғын үйдегі үлесті беру туралы шарт бойынша тіркелген пайдалануға қабылдау актісі болған кезде күнтізбелік 60 күн ішінде үлескерге оның үлесі-тұрғын/тұрғын емес үй-жайы беріледі.
«Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабының 1-тармағына сәйкес уәкілетті компания үлескерге салынған көп пәтерлі тұрғын үйдегі оның үлесін тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шартта көзделген мерзімнен кешіктірмей беруге міндетті.
Пайдалануға беру актісіне қол қою орындау міндетіне кірмейтінін атап өту қажет, өйткені бұл міндетті орындау үлескерге оның тұрғын үйдегі үлесін бермейді, ал үлесті беру шартын жасасу үшін қажетті шарт болып табылады, мұны орындау міндеті ретінде қарастыру керек.
Сондай-ақ, «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» Заңның 15-бабының 3-тармағында құрылыс салушының және (немесе) уәкілетті компанияның көппәтерлі тұрғын үйдегі үлесті беру жөніндегі міндеттемелері көппәтерлі тұрғын үйді пайдалануға қабылдаған, көппәтерлі тұрғын үйдегі үлесті беру туралы шартқа тараптар қол қойған сәттен бастап орындалды деп есептеледі, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
Бухгалтерлік есеп мақсатында ұйым қаржылық есептілікті пайдаланушылар үшін пайдалы болатын түсімнің және ақша ағындарының туындауының сипаты, шамасы, мерзімдері мен белгісіздігі туралы ақпаратты көрсеткен кезде қолдануға тиіс қағидаттар 15 «Сатып алушылармен шарттар бойынша түсім» (бұдан әрі - ХҚЕС) ХҚЕС-те регламенттелген ҚФБ 15).
ҚЕХС 15 25-тармағында, осындай қызмет сатып алушыға тауарды немесе қызметті беретін жағдайларды қоспағанда, орындауға міндеттер шарт орындау үшін ұйым жүзеге асыруға тиіс қызметті қамтымайтыны көзделген. Мысалы, қызметтер көрсетушi шарт жасасу үшiн әртүрлi әкiмшiлiк мiндеттердi орындауға мәжбүр болуы мүмкiн. Мұндай міндеттерді орындау қызметті сатып алушыға міндеттердің орындалуына қарай бермейді. Осылайша, шарт жасасу жөніндегі мұндай қызмет орындау міндеті болып табылмайды.
ҚЕХС 15 31-тармағына сәйкес ұйым уәде берілген тауарды немесе қызметті (яғни активті) сатып алушыға беру жолымен орындау міндетін орындаған кезде (немесе қалай болуына қарай) ұйым түсімді тануға тиіс. Актив сатып алушы осындай активке бақылау алған кезде (немесе қалай болуына қарай) беріледі.
Сондай-ақ ҚЕХС 15 38-тармағында, егер орындау міндеті 35-37-тармақтарға сәйкес кезең ішінде орындалмаса, ұйым орындау міндетін белгілі бір уақыт сәтінде орындайды деп көзделген. Сатып алушы уәде берілген активке бақылау алатын, ал ұйым орындау міндетін орындайтын уақытты анықтау үшін ұйым 31-34-тармақтардағы бақылауға қойылатын талаптарды назарға алуға тиіс.
Бұл ретте жоғарыда көрсетілген мән-жайлар ҚЕХС 15-нің 25, 31 және 38-тармақтарында жазылған қағидаттарға «В» ЖШС Есеп саясатының 2-тарауының 10-бөлімі ережелерінің сәйкес келмейтінін көрсетеді.
Бұл жағдайда «В» ЖШС-нің есеп саясаты ұйым уәде берілген тауарды немесе қызметтерді (яғни активті) сатып алушыға беру жолымен орындау міндетін орындағанда (немесе қалай болуына қарай) ұйым түсімді тануға тиіс екендігі туралы ҚЕХС 15-нің 31-тармағына қайшы келеді. Актив сатып алушы осындай активке бақылау алған кезде (немесе қалай болуына қарай) беріледі.
Осылайша, үлестік қатысу туралы шартқа қатысты сатып алушы шарт бойынша уәде берілген тауарды (тұрғын/тұрғын емес үй-жайды) және оған толыққанды бақылауды тұрғын үйдегі үлесті беру шарты жасалғаннан және ол мемлекеттік тіркелгеннен кейін ғана алады.
Салық кодексінің 192-бабы 1-тармағына сәйкес, егер Салық кодексінде өзгеше белгіленбесе, салық төлеуші (салық агенті) Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда есептеу әдісі бойынша теңгемен салық есебін жүргізуді жүзеге асырады.
Салық кодексінің 192-бабының 2-тармағымен есептеу әдісі есепке алу әдісі болып табылатыны, оған сәйкес операциялардың және өзге де оқиғалардың нәтижелері оларды жасау фактісі бойынша танылады, оның ішінде мүлікті өткізу немесе кіріске алу мақсатында жұмыстар орындалған, қызметтер көрсетілген, тауарлар тиелген және сатып алушыға немесе оның сенім білдірілген тұлғасына берілген күннен бастап, ақшаны немесе оның баламасын алған немесе төлеген күннен бастап емес.
Салық кодексінің 226-бабы 2-тармағына сәйкес табысты тану, оны тану күнін қоса алғанда, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Табысты халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес тану Салық кодексіне сәйкес табысты айқындау және тану тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген табыс салық салу мақсаттары үшін Салық кодексінде айқындалған тәртіппен ескеріледі.
Салық кодексінің 227-бабының нормаларына сәйкес Салық кодексінің 228 - 240-баптарына сәйкес жылдық жиынтық табысқа енгізілетін табыстардан басқа, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу кезінде туындайтын табыс, сондай-ақ Салық кодексінің 258-бабының 4-тармағында көрсетілген, осы Кодекстің Салық кодексінің 258-бабының 1-тармағы.
Сатудан түскен кірісті тану күні халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалады.
Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің ақпаратына және ұсынылған құжаттарға сәйкес «G» компаниясы мен М. арасында 13.09.2018ж. № RR-DL-104/105 және 02.10.2018ж. № 1 қосымша келісім. сомасы 76 209,6 мың теңге. Келісімнің мәні Астана қаласы, Есіл ауданы, Достық көшесі, № 1 үйдің ауданында орналасқан тұрғын үйдің құрылысы болды.
Таза әрлеу бойынша жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін кілттерді беру жөніндегі 26.12.2019 жылғы келісім. № RR-DL-104/105, ол бойынша «G» компаниясы № 105 4 бөлмелі пәтердің кілтін жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін береді.
«G» компаниясы 13.09.2018ж. № RR-DL-104/105 және нысанды пайдалануға қабылдау туралы 30.06.2020ж. актісі, М. жалпы ауданы 152,2 шаршы метр 4 бөлмелі пәтер берілді және 10.12.2020ж. пәтерді беру туралы шарт жасалды. және 76 209,6 мың теңге сомаға «R» ТК пәтерлерді сату бойынша ESF-160940013749-20201213-40339295 электрондық шот-фактурасы жазылды.
Бұдан басқа, салықтық тексеру жүргізу және шағымды қарау барысында 2020 жылғы 4-тоқсанда ЭШФ АЖ-дан деректердің түсірілуіне талдау жүргізілді, оның нәтижелері бойынша 2 448 250,2 мың теңге сомаға тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды сату бойынша 93 электрондық шот-фактура анықталды, тиісінше Сатып алушылармен пәтерлерді беру туралы шарттар 30.09.2020 ж. және Шарттың қолданылу мерзімі өткеннен кейін, атап айтқанда 30.09.2020 ж. кейін электрондық шот-фактуралар жазып берілді.
Осыған байланысты жоғарыда көрсетілген табыстар қызметтің басым түрлеріне жатпайтын өзге де қызмет түрлерін жүзеге асырудан түскен табыстар деп танылды және Салық кодексінің 709-бабы 7-тармағына сәйкес жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен корпоративтік табыс салығы салынуға жатады.
Осылайша, корпоративтік табыс салығын есептеу мақсатында тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді өткізуден түсетін табыс ұйым сатып алушыға уәде берілген тауарды немесе көрсетілетін қызметті (яғни активті) беру жолымен орындау міндетін орындайтын салық кезеңінде танылуға жатады. Осыған байланысты 2020 жылға КТС есептеу. 489 650,0 мың теңге сомасында тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
