Даудын түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «M» компаниясының Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-Мемлекеттік кірістер органы) есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға апелляциялық шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын 2024ж.01.01. бастап 2024ж.31.03. дейінгі кезең үшін ҚҚС есептеудің дұрыстығын және уақтылы төленгенін растау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 11 503,7мың теңге мөлшерінде асып кету сомасы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылды.
«А» компаниясы мемлекеттік кірістер органының (МКО) қорытындыларымен келіспей, 11 503,7 мың теңге сомасында қайтаруға ҚҚС асып кетуін растамау бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
МКО-ның осы қорытындысымен «А» компаниясы Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексінің 25.12.2017ж. (Салық кодексі) 152-бабының 5-тармағына сәйкес келіспейді, тексеру барысында қажетті құжаттар ұсынылып, нәтижесінде қайтаруға ұсынылған ҚҚС дұрыстығы расталды, тараптардың өзара есеп айырысулары расталды.
Шағымда тексеру актісі бойынша Ресейдің ФҚҚ-на сауал жіберудің себебі екі мақсаттағы тауарларды өткізудің болуы болып табылатыны көрсетілген. Бұл ретте 23.02.2024ж. Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Индустриялық даму комитеті берген, онда өткізілген тауар экспорт кезінде лицензияны талап ететін ерекше тауарларға, қосарланған мақсаттағы тауарларға жатпайтыны көрсетіледі. Демек, Федералдық салық қызметі басқармасына сұрау салу жіберуге негіз жоқ.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомасын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талапты ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану арқылы жүргізіледі.
ТБЖ қолдана отырып ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару тәртібі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 19.03.2018ж. бұйрығымен бекітілген Қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау мақсатында қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару және тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларын, сондай-ақ тәуекел дәрежесінің өлшемдерін белгілейді. Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген № 391 (бұдан әрі - № 391 Ереже).
№ 391 Ереженің 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару дәрежесі салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ пайдалана отырып ҚҚС асып кетуін растау мақсатында осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша баллдарды берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды. «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылатын және оңайлатылған тәртіппен қайтарылуға жататын ҚҚС асып кеткен сомасын айқындау кезінде тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілер санатына жатқызылады.
Бұл ретте, № 391 Ереженің 39-тармағында салық төлеушінің өзінің заңсыз іс-әрекеттерінен пайда алу тәуекелін айқындау үшін салық пайдасын (салықтық үнемдеуді) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында жариялауға жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын өлшемдер, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге қолданылатыны белгіленген.
№ 391 ереженің 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген балл шегінен (350 баллдан) аспаса, онда осындай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.
Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттарды және (немесе) мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» есебі болып табылады.
Қарастырылып отырған жағдайда «А» компаниясының тақырыптық салықтық тексеруі 1 2024 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талаптың негізінде жүргізілді. 01.01.2024ж. 31.03.2024ж. бойынша талапта көрсетілген ҚҚС сомасы 11 503,7 мың теңгені құрады.
Тақырыптық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, дәрежені бағалау нәтижелері бойынша жиынтық қорытынды ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген балл шегінен аспады, демек, «А» компаниясы бойынша «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
Тақырыптық тексеру жүргізу барысында «А» компаниясы сатып алушысы «Ав» компаниясы болып табылатын Ресей Федерациясына тауарлардың (бейнекамералар, бейнекодралар, бақылау жүйелеріне арналған мониторлар және т.б.) экспортын жүзеге асырғаны анықталды.
Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 09.06.2023ж. № 424 Ерекше тауарлардың бақылау тізімі (бұдан әрі - 09.06.2023ж. бұйрық) бекітілді, оған сәйкес осы тізімге енгізілген тауар тауарлардың негізгі бөлігі болып табылатын бір немесе одан да көп бақыланатын компоненттері бар бақыланбайтын тауарларды (өсімдіктерді қоса алғанда) экспорттау кезінде лицензиялаудан босатылмауы тиіс және оңай алып тасталуы немесе басқа қолдану үшін пайдаланылуы мүмкін.
Ерекше тауарлардың бақылау тізімінің 4-тармағында СЭҚ ТН кодтары тауарларды (көрсетілетін қызметтерді) сәйкестендіру және қосарланған және әскери мақсаттағы өнімге жатқызу процесінде ұсынымдық және қосалқы кодтар болып табылатыны белгіленген. СЭҚ ТН кодтары толық болмауы немесе барлық бақыланатын позицияларды қамтымауы мүмкін және бақыланатын позицияның техникалық параметрлеріне сәйкес келмеуі мүмкін. Белгiлi бiр өнiмдi бiрдейлендiру және қосарланған немесе әскери мақсатқа сәйкестендiру жөнiндегi түпкiлiктi шешiм осы тiзiмнiң бақыланатын өнiмiнiң техникалық параметрлерiмен айқындалады.
Бұл жағдайда «А» компаниясы тауарлар экспортын жүзеге асырды, оның ішінде:
- IP-бейнетіркегіштер, 16 арналы H.265, 4K IP-бейнетіркегіш, СЭҚ ТН коды бойынша Ерекше тауарлардың бақылау тізіміне кіретін 8521900009 СЭҚ ТН коды 8521900009 Жазатын аппаратура және ол үшін арнайы әзірленген магниттік өлшеу таспасы;
- Бейне энкодерлер, DIRECTI 8-арналы Кодек пен рұқсатты қолдайтын HD СЭҚ ТН коды , ол СЭҚ ТН коды бойынша Ерекше тауарлардың бақылау тiзiмiне кiредi «Сандық компьютерлер», «электрондық жинақтар», iлеспе жабдықтар және олар үшiн арнайы әзiрленген компоненттер.
21.5 диагоналы және FULL HD рұқсаты бар бейнебақылау жүйелеріне арналған мониторлар СЭҚ ТН кодын 8528599009, ол СЭҚ ТН 852859 коды бойынша Ерекше тауарлардың бақылау тізіміне кіреді.
Мемлекеттік кірістер органының ақпаратынан келіп шығатыны, уәкілетті органның ерекше тауарларын сәйкестендіруді растайтын құжатты «А» компаниясы салықтық тексеру жүргізу барысында ұсынбаған. Бұл ретте салықтық тексеру актісінің «Салықтық тексеруге ұсынылған құжаттардың тізбесі» бөліміне сәйкес Ерекше тауарларды сәйкестендіру туралы қорытынды да жоқ.
Салық кодексінің 152-бабының 5-тармағымен тауарларды ҚР аумағынан ЕАЭО-ға мүше мемлекеттің аумағына экспорттаған жағдайда Салық кодексіне сәйкес қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде Салық кодексінің 447-бабында көрсетілген құжаттардан мәліметтер ескерілетінін атап өткен жөн.
Салық кодексінің 447-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің осы бабының 1) -3) тармақшаларында көзделген құжаттар тауарлар экспортын растайтын құжаттар болып табылады.
Сондай-ақ «Тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде жанама салықтарды өндіріп алу тәртібі мен олардың төленуін бақылау тетігі туралы хаттаманың» 4-тармағында Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа № 18 қосымша ҚҚС нөлдік ставкасын қолданудың негізділігін растауға арналған тізбе көзделген. (немесе) аумағынан тауарлар әкетілген мүше мемлекеттің салық төлеушісі акциз төлеуден босатқан жағдайда, салық органына салық декларациясымен бір мезгілде мынадай құжаттар табыс етіледі: осы тармақтың 1) -5) тармақшаларында көзделген, оның ішінде ҚҚС нөлдік ставкасын қолданудың негізділігін растайтын өзге де құжаттар (олардың көшірмелері) (немесе) аумағынан тауарлар экспортталған мүше мемлекеттің заңнамасында көзделген акциздерді төлеуден босату.
Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 5) тармақшасында салық органының лауазымды тұлғаларының салық тексеруін жүргізу барысында туындаған мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына) сұрау салуға құқығы бар деп белгіленгенін атап өту қажет.
Қаралып отырған жағдайда қайтаруға ұсынылған ҚҚС дұрыстығын анықтау мақсатында, сондай-ақ өткізілген тауарлар тізбесінде 09.06.2023ж. бұйрыққа сәйкес экспорттық бақылауға жататын тауарлар бар екенін ескере отырып, тақырыптық тексеру барысында Ресей Федерациясының Қаржы министрлігіне 30.09.2024ж. тақырыптық тексеру актісі аяқталған күні жауап алынбаған «А» компаниясының «Ав» компаниясымен өзара есеп айырысуын растау туралы.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағына сәйкес ҚҚС дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының нормаларын ескере отырып, Ресей Федерациясының салық органының сұрау салуына жауаптың болмауына байланысты 11 503,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша – тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
