Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «В» компаниясының шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша, сондай-ақ 01.01.2023ж. бастап 31.03.2024ж. дейінгі кезең үшін ҚҚС бойынша салық міндеттемесін орындау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы хабарлама шығарылды, бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған, 64 288,0 мың теңге мөлшерінде.
«В» компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Резидент емес сатып алушы тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштерде көрсеткен тауарға ілеспе құжаттардың нөмірлерінің сәйкес келмеуі ҚҚС қайтарудан бас тартуға негіз болды (328.00-нысан).
«В» компаниясы салық органының осы қорытындыларымен келіспейді, себебі «В» компаниясы жазып берген шот – фактураларда көрсетілген көліктік (тауарға ілеспе) құжаттардың (бұдан әрі-ілеспе құжат) сериясы мен нөмірі 64 288,0 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кеткенін растамау үшін негіз болды, тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштерде резидент емес Сатып алушы көрсеткен серия мен нөмірге сәйкес келмейді (328.00-нысан).
Бұл ретте, «В» компаниясы шағымда электрондық шот-фактуралар (ЭШФ) 1С-Бухгалтерия базасында автоматты түрде қалыптастырылатынын, «тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді жеткізуді растайтын құжаттардың деректемелері» F бөлімінде ЭШФ 32.1-тармағында тауарларға ілеспе жүкқұжаттардың (ТНТ) тіркеу нөмірлері, ал ЭШФ 32.2-тармағында көрсетілген бағдарламаның өзі автоматты түрде ЭШФ-ға енгізілетін ТНТ-ны тіркеу күні көрсетіледі. Тиісінше, ЭШФ-да халықаралық көлік жүкқұжатының (CMR) сериясы мен нөмірі көрсетіле алмайды, өйткені бұл құжатты тасымалдаушы қалыптастырады.
«В» компаниясы СТН тауарға ілеспе құжат болып табылады және ЭШФ 32.1-бағанында CMR нөмірі заңнамамен бекітілмеуі тиіс деген талаптар деп санайды. CMR және SNT көлік (тауарға ілеспе) құжаттары болып табылады.
Сондай-ақ, «В» компаниясы резидент емес Сатып алушы ұсынған әкелу туралы өтініштерді резидент емес сатып алушының тіркелген жері бойынша салық органы қабылдағанын көрсетеді.
Бұдан басқа, бейрезидент сатып алушы 24.05.2024ж. мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының (СМАС) шешіміне сілтеме жасайды, оған сәйкес 01.03.2024ж. тексеру нәтижелері туралы хабарлама тауарға ілеспе құжаттардың сәйкес келмеуі себебінен 56 462,2 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кетуін қайтаруды растаудан бас тарту бөлігінде жойылды.
Жоғарыда көрсетілген СМЭС шешімі әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 22.08.2024ж. қаулысымен өзгеріссіз қалдырылды, баяндалғанға байланысты «В» компаниясы 64 288,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауды негізсіз деп санайды.
«В» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабының 5-тармағына сәйкес тауарлар экспортталған жағдайда Салық кодексіне сәйкес қайтарылуға жататын қосылған құн салығының сомасын айқындау кезінде тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан әкету фактісін растайтын кеден органының мәліметтері экспорттың кедендік рәсімінде ескеріледі.
Салық кодексінің 447 - бабының 1-тармағына сәйкес тауарлардың экспортын растайтын құжаттар:
1) өзгерістерді, толықтыруларды және оларға қосымшаларды ескере отырып, шарттар (келісімшарттар) (бұдан әрі - тауарлар экспорты жүзеге асырылатын шарттар (келісімшарттар), ал тауарлар лизингі немесе заттар түрінде қарыз берілген жағдайда-лизинг шарттары (келісімшарттары), заттар түрінде қарыз беруді көздейтін шарттар (келісімшарттар), тауарларды дайындауға арналған шарттар (келісімшарттар);
2) аумағына тауарлар импортталған Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы, жанама салықтарды төлеу және (немесе) босату және (немесе)төлеудің өзге де тәсілі туралы өтініш (қағаз жеткізгіште түпнұсқада немесе көшірмеде не электрондық нысанда);
3) тауарлардың Еуразиялық экономикалық одаққа мүше бір мемлекеттің аумағынан Еуразиялық экономикалық одаққа мүше екінші Мемлекеттің аумағына өткізілуін растайтын тауарға ілеспе құжаттардың көшірмелері.
Салық кодексінің 443-бабының 3-тармағында тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, Еуразиялық экономикалық одақта қызметтер көрсету кезінде ҚҚС салудың ерекшеліктерін реттейтін 50-тараудың мақсаттары үшін тауарға ілеспе құжаттар деп: халықаралық автомобиль жүкқұжаты, теміржол көлігі жүкқұжаты, тауар-көлік жүкқұжаты, бірыңғай үлгідегі жүкқұжат, багаж ведомосы, пошта ведомосы, багаж түбіртегі, авиакомпания жүкқұжаты, коносамент, сондай-ақ құжаттар, тауарларды құбыр көлігімен және электр беру желілері арқылы өткізу кезінде пайдаланылатын өзге де құжаттар және акцизделетін тауарлардың жекелеген түрлерін өткізу кезінде пайдаланылатын өзге де құжаттар, сондай-ақ ҚР заңдарында және ҚР қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген тасымалдау кезінде ілеспе тауарлар мен көлік құралдары; шот-фактуралар, ерекшеліктер, тиеп-жөнелту және буып-түю парақтары, сондай-ақ басқа да құжаттар, тауарлар туралы мәліметтерді, оның ішінде тауарлардың құнын растайтын және ҚР қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарға сәйкес пайдаланылатын мәліметтер.
Салық кодексінің 387-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағынан экспортталатын және Қазақстан Республикасының аумағына импортталатын тауарларды, оның ішінде пошта жөнелтілімдерін тасымалдау халықаралық тасымалдау деп танылады.
Егер тасымалдауды ресімдеу Салық кодексінің 387-бабының 4-тармағында белгіленген бірыңғай халықаралық тасымалдау құжаттарымен жүзеге асырылса, осы тараудың мақсаттары үшін тасымалдау халықаралық болып саналады.
Салық кодексінің 387-бабының 4-тармағына сәйкес халықаралық тасымалдарды растайтын құжаттар Халықаралық автомобиль қатынасында жүктерді тасымалдау кезінде – тауар-көлік жүкқұжаты болып табылады.
Бұдан басқа, «ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің халықаралық автомобиль жүк тасымалдары саласындағы өзара іс-қимылы туралы келісімді бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 11 тамыздағы №833 қаулысының 8-тармағында осы Келісімде көзделген жүктерді тасымалдау тауар-көлік жүкқұжаты (CMR) бойынша жүзеге асырылатыны көрсетілген.
Тауар-көлік жүкқұжатында (CMR) көрсету үшін қажетті мәліметтер жүктерді тасымалдау қағидаларына 1-қосымшада көрсетілген
ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2021.06.16 №307 бұйрығымен бекітілген Автомобиль көлігімен.
Тауар-көлік жүкқұжаты негізгі тасымалдау құжаты болып табылады, ол бойынша жүк жөнелтуші жөнелтілетін жүкті есептен шығару және оны жүк алушының кірісіне алу жүргізіледі.
Жүкті тапсырған кезде жүргізуші жүк алушыға тауар-көлік жүкқұжатының үш данасын (қағаз жеткізгіште ресімделген жағдайда) көрсетеді, ол жүкті қабылдауды тауар-көлік жүкқұжатының әрбір данасында өзінің қолымен және мөрімен (мөртабанымен) куәландырады және тауар-көлік жүкқұжатының барлық даналарында автокөлік құралының келу және кету уақытын көрсетеді.
«Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш (328.00-нысан) «салық есептілігін толтыру және ұсыну қағидаларының 2-тарауына сәйкес тауарларды импорттау кезінде жанама салықтардың сомаларын айқындау үшін салық төлеуші кесте толтырады, оның 9-бағанында көлік (тауарға ілеспе) құжаттарының сериясы, нөмірі көрсетіледі.
Қарастырылып отырған жағдайда «В» компаниясы 05.10.2022ж. және 11.12.2023ж. келісімшарттарды орындау шеңберінде резидент емес сатып алушының (Ресей Федерациясы) атына тауарлар (азаматтық авиацияға арналған шиналар) жеткізілді.
Резидент емес сатып алушы тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштердің «Көлік (тауарға ілеспе) құжаты» 9-бағанында (328.00-нысан) мынадай деректер көрсетілген:
16.08.2023 ж. №19 ілеспе құжат 10.07.2023 ж. №12, ал CMR №2023011 рәсімделді;
16.08.2023 ж. №20 ілеспе құжат 10.07.2023 ж. №11, ал CMR №2023010 рәсімделді;
16.08.2023 ж. №21 ілеспе құжат 18.07.2023 ж. №13, ал CMR №2023012 рәсімделді;
16.08.2023 ж. №22 ілеспе құжат 18.07.2023 ж. №14, ал CMR №2023012 рәсімделді;
16.08.2023 ж. №23 ілеспе құжат 27.07.2023 ж. №15, ал CMR №2023013 рәсімделді;
12.12.2023 ж. №29 07.11.2023 ж. №17 ілеспе құжат көрсетілді, ал №2023016 CMR ресімделді;
12.12.2023 ж. №30 07.11.2023 ж. №16 ілеспе құжат көрсетілді, ал №2023015 CMR ресімделді;
14.12.2023 ж. №31 22.11.2023 ж. №19 ілеспе құжат көрсетілді, ал CMR № 2023017 рәсімделді;
14.12.2023 ж. № 32 22.11.2023 ж. №18 ілеспе құжат көрсетілді, ал CMR № 2023017 рәсімделді;
18.01.2024 ж. №2 25.12.2023 ж. №21 ілеспе құжат көрсетілді, ал CMR № 2023018 рәсімделді;
12.02.2024 ж. № 3 04.01.2024 ж. №1 ілеспе құжат көрсетілді, ал №2023019 CMR ресімделді;
12.02.2024 ж. № 4 ілеспе құжат 04.01.2024 ж. №2, ал CMR №2023019 рәсімделді;
12.02.2024 ж. №5 15.01.2024 ж. №44 ілеспе құжат көрсетілді, ал №655 0155 6365 авиажүк жүкқұжаты ресімделді;
12.02.2024 ж. №6 12.01.2024 ж. №3 ілеспе құжат көрсетілді, ал №655 0155 6365 авиажүк жүкқұжаты ресімделді;
12.02.2024 ж. № 7 ілеспе құжат 26.01.2024 ж. №5, ал CMR №2024001 рәсімделді;
12.02.2024 ж. №8 ілеспе құжат 26.01.2024 ж. №5, ал CMR №2024001 рәсімделді;
12.02.2024 ж. №9 ілеспе құжат 26.01.2024 ж. №6, ал CMR №2024001 рәсімделді;
12.02.2024 ж. №10 ілеспе құжат 26.01.2024 ж. №7, ал CMR №2024001 рәсімделді
ілеспе құжаттардың нөмірлері халықаралық көлік жүкқұжаттарының нақты нөмірлеріне сәйкес келмейтін жерде.
Тиісінше, тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы жоғарыда көрсетілген өтініштерде көрсетілген ілеспе құжаттардың нөмірлері (328.00-нысан) халықаралық көлік жүкқұжаттарының нақты нөмірлеріне сәйкес келмейді, осыған байланысты салықтық тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға 121 992,9 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені расталмады.
Салық кодексінің 36-бабы 2-тармағының 1-тармағына, 3) тармақшасына сәйкес, егер Салық кодексінде өзгеше белгіленбесе, салық төлеуші салық міндеттемесін орындауды дербес жүзеге асыратынын атап өту қажет.
Демек, салық есептілігінде көрсетілген мәліметтердің дұрыстығы мен толықтығы үшін жауапкершілік салық төлеушіге жүктеледі.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 211-бабының ережелері Салық кодексінің 48-бабында белгіленген талап қою мерзімін ескере отырып, осы өзгерістер мен толықтырулар жататын салық кезеңі үшін қосымша салық есептілігін жасау жолымен салық төлеушінің салық есептілігіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді.
Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін атап өту қажет.
«В» компаниясы 03.09.2024ж. тексеру нәтижелері туралы хабарламаға толық шағымданады, алайда 1 607,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты дәлелдер келтірілмеген, тиісінше салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
01.01.2023 ж. бастап 31.03.2023ж. дейінгі кезеңде ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талапта көрсетілген қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомасы 64 288,0 мың теңгені құрайтынын, бұл ретте салықтық тексеру нәтижелері бойынша бұзушылықтар 123 600,4 мың теңге сомасына белгіленгенін көрсету қажет (121 992,9 + 1 607,5).
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабының және №391 Қағидалардың нормаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 64 288,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.
