Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - Уәкілетті орган) аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - Салық органы) ҚҚС және есепке жатқызылатын ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға жатпайтын, расталмаған есептелген салық сомасынан тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «K» Компаниясының апелляциялық шағымын алды бюджетке төлеу.
Істің материалдарына сәйкес, салық органы 01.01.2023 жылдан бастап қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2023ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша 5 004,1 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан есепке жатқызылған ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
«K» Компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.
1. Валюталық түсімнің толық түспеуіне байланысты 256,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты
Салық кодексінің 152-бабы 7-тармағының бұзылуы валюталық түсімнің толық түспеуіне байланысты қайтаруға 256,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі расталмаған.
Салық органының осы қорытындысымен «К» Компаниясы тауарлар экспорты «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 25.12.2017 жылғы Кодексінің (Салық кодексі) 447-бабы 1-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында белгіленген құжаттармен расталғандықтан келіспейді.
«K» Компаниясының валюталық түсімнің түсуі бөлігіндегі шағымына «F» Компаниясының «A» Компаниясы бойынша (04.04.2023ж. 04.04.2023ж., 05.04.2023ж. дейін 05.04.2023ж. дейін, 24.07.2023ж. бастап 24.07.2023ж. дейін, 18.10.2023ж. бастап 18.10.2023ж. дейін), «AP» Компаниясы (22.05.2023ж. 22.05.2023ж. дейін, 08.08.2023ж. бастап 08.08.2023ж. дейін, 03.10.2023ж. бастап 03.10.2023ж. дейін), «U» Компаниясы (21.07.2023ж. 21.07.2023ж. дейін).
Компанияның «K» дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабы 7-тармағына сәйкес ҚҚС сомасын айқындау кезінде тауарларды экспорттаған жағдайда, Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі салық төлеушінің банк шоттарына валюталық түсім түскен тауарлардың экспорты есепке алынады, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен ашылған не тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына ic жүзінде әкелу жүзеге асырылған сатып алушы сыртқы сауда тауар алмасу (бартерлік) операциялары бойынша экспортталған тауарларды ҚҚС төлеушіге жеткізген.
Валюталық түсімнің түсуі туралы қорытындыны салық органдарына беруді Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және екінші деңгейдегі банктер Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісім бойынша уәкілетті орган бекіткен тәртіппен және нысан бойынша жүзеге асырады.
Осы қорытындыны алу үшін салық органдары осындай қорытынды жасалған күнгі жағдай бойынша валюталық түсімнің түсуі туралы тиісті сұрау салу жібереді.
Бұл ретте, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 21.02.2018ж, бұйрығымен бекітілген Валюталық түсімнің түсуі туралы қорытындыны ұсыну ережесінің 2-тармағына сәйкес. № 260 (бұдан әрі - №260 Ереже), валюталық түсімнің түсуі туралы қорытындыны Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің аумақтық филиалдары немесе екінші деңгейдегі банктер сұрау салуды алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде мемлекеттік кірістер органдарына ұсынады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 19.03.2018ж., бұйрығымен бекітілген Қосылған құн салығының асып кетуін қайтару ережесінің 65-тармағына сәйкес көрсетілуге тиіс. №391 (бұдан әрі - №391 Ереже) тауарларды экспорттау кезінде қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі көрсетілетін қызметті алушының банк шоттарына валюталық түсім түскен не сатып алушы экспортталған тауарларды ҚҚС төлеушіге берген тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына іс жүзінде әкелуді жүзеге асырған тауарлардың экспорты ескеріледі сыртқы сауда тауар алмасу (бартерлік) операциялары бойынша.
Валюталық түсім жете түспеген кезде барлық келісімшарттар бойынша расталмаған ҚҚС жалпы сомасы ескеріледі.
Осылайша, тауарлар экспорты жағдайында қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырған осындай қорытынды жасалған күнгі жағдай бойынша валюталық түсімнің түсуі туралы қорытындымен расталған салық төлеушінің Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі банктік шоттарына валюталық түсім түскен тауарлардың экспорты ескеріледі екінші деңгейдегі банктер.
Қаралып отырған жағдайда, Мемлекеттік кірістер департаменті 15.04.2024ж. 22.04.2024ж. жауабынан «F» Компаниясына сұрау салу жіберілді. Жеткізу шарттары бойынша 16.05.2023ж., 26.05.2023ж., 02.06.2023ж., 13.06.2023ж. және 27.03.2023ж. Бұл ретте, жоғарыда көрсетілген шарттар бойынша «К» Компаниясы жалпы сомасы 4 226,9 мың теңгеге тауарлар экспортына жөнелтілді.
Сәйкесінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 256,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі қайтарылатыны расталған жоқ.
Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес шағым жасалған салықтық тексеру актісінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған алшақтықтар егжей-тегжейлі сипатталғанын көрсету қажет (салықтық тексеру актісінің 2.8-тармағы).
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 7-тармағының және №391 Ереженің 65-тармағының нормаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша валюталық түсімнің толық түспеуіне байланысты 256,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізделген болып табылады.
2. «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы 2) тармақшасының және №391 Ереженің 52-тармағының бұзылуы «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша алшақтықтардың анықталуына байланысты тікелей жеткізушілер бойынша ҚҚС асып кетуін қайтаруға жатпайды, бұл ретте қайтаруға расталмаған сома шағым жасалған салық сомасын есептеу үшін негіз болып табылады ҚҚС 1 117,5 мың теңгені құрайды. Мемлекеттік кірістер басқармасына ҚҚС растау бойынша бұзушылықтарды жоюға сұрау салу жіберілген жеткізушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер мен ЭШФ АЖ мәліметтері арасында алшақтық анықталған (3 жеткізуші бойынша).
Сондай-ақ, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жеткізушіде ЭШФ АЖ-де ЭШФ үзіндісін шектеудің 6-деңгейі болуына байланысты 3 279,0 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кетуі қайтарылғаны расталған жоқ.
Тиісінше салықтық тексеру нәтижелері бойынша «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 4 396,5 мың теңге (1 117,5 + 3 279,0) сомасында ҚҚС асып кетуі қайтаруға расталған жоқ.
Салық органының осы қорытындысымен «К» Компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша 1 117,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтарудан негізсіз бас тартылғандықтан келіспейді, өйткені іс жүзінде ҚҚС есебіне мыналар бойынша жатқызылды:
- «С» Компаниясы 17,1 мың теңге сомасында;
- «P» Компаниясы 1 180,5 мың теңге сомасында;
- «L» Компаниясы 4,5 мың теңге сомасында.
Бұл ретте, «K» Компаниясының шағымында мемлекеттік кірістер органы сұрау салуларға жауаптардың алынбағанына сілтеме жасай отырып, қайтарудан бас тартатыны көрсетілген.
Сондай-ақ, шағымда «К» Компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану кезінде «К» Компаниясына қатысты 6-деңгейге жататын өнім беруші бойынша бұзушылықтар заңсыз қойылғанын атап көрсетеді.
«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабына сәйкес қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі - ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап) ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі.
Салық кодексінің көрсетілген бабының 2-тармағымен тексерілетін кезеңге қосылған құн салығы бойынша декларация табыс етілген салық кезеңін қоса алғанда, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап қойылған салық кезеңінен бастап салық кезеңі қосылады.
Сондай-ақ, №391 Ереженің 44-тармағында «Пирамида» талдамалық есебін қалыптастыру мақсатында ҚҚС бойынша ұсынылған салық есептіліктері және (немесе) ҚҚС асып кетуін қайтаруға талап берілген тоқсанның үшінші айының жиырмасыншы күніне деректердің өзектілігімен тексерілетін салық кезеңі үшін ақпараттық жүйелердің мәліметтері пайдаланылатыны көзделген.
Қаралатын жағдайда, «К» Компаниясы 2023 жылдың 4-тоқсанына ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС-ның асып кеткен сомасын (н.300.00) 01.01.2023ж. 31.12.2023ж. дейін 5 004,1 мың теңге сомасында.
Салық кодексінің 152-бабы 11-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есебі салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылатынын көрсету қажет.
Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару тәртібін Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген № 391 ереже белгілейтінін атап өткен жөн.
№391 Ереженің 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ пайдалана отырып ҚҚС асып кетуін растау мақсатында осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша баллдарды берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды. «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылатын және оңайлатылған тәртіппен қайтарылуға жататын ҚҚС асып кеткен сомасын айқындау кезінде тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілер санатына жатқызылады.
№391 Ереженің 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс комитеті белгілеген балл шегінен аспаса, онда осындай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.
25.11.2022ж. «Тәуекел дәрежесінің критерийлерін есептеудің кейбір мәселелері туралы» МКК Төрағасының № 693 бұйрығымен 350 балл мөлшерінде тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балл шегі белгіленді.
Бұл ретте, Қағидалардың 45-тармағына сәйкес №391 «Пирамида» есебі салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ басқа да құжаттарды және (немесе) мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады салық төлеушінің қызметі
«Пирамида» есебі қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын айқындау және мынадай тәуекелдерді анықтау мақсатында қалыптастырылады:
салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі;
жеткізушілердің салықтарды төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі.
Әрбір салық кезеңі үшін көрсетілетін қызметті алушы мен әртүрлі деңгейдегі өнім берушілер арасындағы өзара есеп айырысулардың жиынтық кестесі «Пирамида» есебін қалыптастыру нәтижесі болып табылады.
Қарастырылып отырған жағдайда, тексеру барысында тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша баллдарды автоматтандырылған есептеу жүргізілді, бұл ретте баллдардың жиынтық қорытындысы 103,5 баллды құрайды, бұл балл шегінен (350 баллдан) аспады, тиісінше «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
2.1 Салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты
№391 Ереженің 46-тармағына сәйкес жеткізушінің салық есептілігі мәліметтерін және АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған алшақтықтар, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің орындалмауын (толық орындалмауын) көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі деп танылады.
№391 Ереженің 52-тармағына сәйкес «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде ҚҚС-ның асып кеткен сомасының дұрыстығын растау. (немесе) мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтары анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерге келетін ҚҚС асып кеткен сомасына азайтылған салықтық өтініште, оның ішінде өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС сомасын төмендету жеткізушіде ҚҚС және. (немесе) жеткізушінің жазып берілген шот-фактуралары бойынша электрондық шот-фактуралардың АЖ (бұдан әрі - ЭШФ) мәліметтерімен.
№391 Ереженің 53-тармағына сәйкес растауға жататын ҚҚС асып кеткен сомасы мынадай тәртіппен анықталатынын атап өту қажет:
1) №391 Қағидалардың 52-тармағында көрсетілген фактілерді ескере отырып, салық заңнамасын бұзу сомасы шегінде әрбір салық төлеушіден бастап, ҚҚС қайтару туралы талапты және (немесе) салықтық өтінішті ұсынған көрсетілетін қызметті алушыға дейін тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілер есепке жатқызған ҚҚС сомасының ең азы белгіленеді;
2) жиынтығында мынадай сомалардың ең азы белгіленеді:
осы тармақтың 1) тармақшасына сәйкес айқындалған ҚҚС сомасынан жиынтық қалыптасқан ҚҚС сомасы;
тікелей өнім берушіден ҚҚС қайтару туралы талапты немесе салықтық өтінішті ұсынған көрсетілетін қызметті алушы есепке жатқызған ҚҚС сомасы;
3) ҚҚС қайтару туралы талапта немесе салықтық өтініште көрсетілген ҚҚС асып кеткен сомасынан осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген тәртіппен айқындалған ҚҚС сомасы шегеріледі.
Тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізудің әртүрлі кезеңдерінде бұзушылықтар қайталанған кезде, ҚҚС шегерілетін сомасы осындай бұзушылықтар сомасы шегінде айқындалады.
Салық кодексінің 152-бабы 10-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру жүргізу барысында салық органы «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда жеткізушілердің атына Салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 10) тармақшасында көзделген хабарламаны жібереді.
Бұл ретте, егер тексерілетін салық төлеушінің тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушісі басқа салық органында орналасқан жері бойынша тіркеу есебінде тұрса, тақырыптық тексеруді тағайындаған салық органы тиісті салық органына осындай жеткізушілердің талдамалық есепті талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою бойынша Салық кодексіне сәйкес шаралар қабылдау туралы сұрау салу жібереді «Пирамида».
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес салық тексеруі аяқталған күнге тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде қосылған құн салығын қайтару жүргізілмейді.
Қаралып отырған жағдайда, «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша салықтық тексеру актісінде анықталғандай, жеткізушінің салық есептілігі мәліметтерін және ЭШФ АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде алшақтықтар анықталды. сондай-ақ қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасы 1 117,5 мың теңгені құрайтын тікелей жеткізушілер бойынша басқа да мәліметтер, оның ішінде «С» Компаниясы бойынша 1 098,1 мың теңге, «P» Компаниясы бойынша 15,9 мың теңге, «L» Компаниясы бойынша 3,5 мың теңге.
Бұл ретте, жеткізушінің салық есептілігінің мәліметтерін және ЭШФ АЖ мәліметтерін, сондай-ақ басқа да мәліметтерді салыстыру нәтижесінде алшақтықтар анықталған жеткізушілер бойынша жоғарыда көрсетілген кәсіпорындардың орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органдарына сұрау салу жіберілді. Салықтық тексеру аяқталған сәтте бұзушылықтар жойылмаған.
Сонымен қатар, шағымды қарау барысында «К» Компаниясының есебіне жатқызылған сомаларға талдау жүргізілді және жоғарыда көрсетілген жеткізушілердің анықталған бұзушылықтарын жою:
1) «К» Компаниясы «С» Компаниясынан 17,1 мың теңге сомасында ҚҚС есебіне нақты жатқызылды, онда өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС бойынша Декларацияда көрсетілген және ИС-да көрсетілген жазып берілген шот-фактуралар бойынша ҚҚС төмендету түріндегі камералдық бақылау нәтижелері бойынша бұзушылық анықталды ЭШФ-мен 1 098,1 мың теңге сомасына
Тиісінше, «С» Компаниясының тікелей жеткізушісі бойынша 17,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуі қайтаруға жатпайды немесе салықтық тексеру нәтижелері бойынша 1 081,0 мың теңге (1098,1-17,1) артық бас тартылды.
2) «К» Компаниясы «Р» Компаниясынан 4,5 мың теңге сомасында ҚҚС есебіне іс жүзінде жатқызылды, онда өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС Декларациясында көрсетілген және ИБ көрсетілген жазып берілген шот-фактуралар бойынша ҚҚС төмендету түріндегі камералдық бақылау нәтижелері бойынша бұзушылық анықталды ЭШФ-мен 15,9 мың теңге сомаға.
Тиісінше, «С» Компаниясының тікелей жеткізушісі бойынша 4,5 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуі қайтаруға жатпайды немесе салықтық тексеру нәтижелері бойынша 11,4 мың теңге (15,9-4,5) артық бас тартылды
да ҚҚС есебіне жатқызылды, онда өткізілген тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген және осы Кодексте көрсетілген жазып берілген шот-фактуралар бойынша ҚҚС төмендету түріндегі камералдық бақылау нәтижелері бойынша бұзушылық анықталды 3,5 мың теңге сомаға ЭШФ АЖ.
Тиісінше, «С» Компаниясының тікелей жеткізушісі бойынша 3,5 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуі қайтаруға жатпайды.
Осылайша, жалпы сомасы 25,1 мың теңгеге «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтар нәтижесінде салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша ҚҚС асып кетуі қайтаруға жатпайды
Жоғарыда баяндалғанның негізінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 1 092,4 мың теңге (1 117,5-25,1) сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізсіз болып табылады.
2.2 Жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі бойынша ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты
№391 Ереженің 47-тармағына сәйкес жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелімен тауарларды іс жүзінде жеткізусіз, жұмыстарды орындаусыз, қызметтерді көрсетусіз ҚҚС сомаларын есепке алуға құқық алу мақсатында мәмілелер жасасуды көрсететін белгілердің болуы танылады.
Мұндай белгілерге әртүрлі деңгейдегі жеткізушілердің болуы жатады:
Салық кодексінің 120-1-бабына сәйкес электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактуралардың үзінді көшірмесі шектелген;
заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде оларды тіркеу (қайта тіркеу) жарамсыз деп танылған;
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216-бабы бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркелу фактісі бар;
сот жарамсыз деп таныған мәмілелер.
Салық кодексінің 120-1-бабының 1-тармағына сәйкес салық органдары тәуекел дәрежесі жоғары бұзушылықтар бойынша белгіленген мерзімде орындалмаған және (немесе) камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама орындалмаған деп танылған жағдайда электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактуралардың үзінділерін шектеуді жүргізетінін көрсету қажет.
Қаралатын жағдайда, жеткізушілердің салықтарды төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі бойынша салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 01.01.2023ж. 31.12.2023ж. бойынша 3 279,0 мың теңгені құрайды.
Мәселен, «К» Компаниясы «Т» Компаниясы бойынша 3 279,0 мың теңге сомасында ҚҚС есебіне жатқызылды, бұзушылық ЭШФ АЖ-де ЭШФ үзінді көшірмесіне шектеу қойылған «CF» Компаниясының 6-деңгейдегі жеткізушісінде анықталды, бұл ретте ҚҚС ең аз сомасы 3 279,0 құрайды мың теңге.
Сонымен қатар, шағымды қарау барысында Серіктестіктің ҚҚС есебіне нақты 4 208,4 мың теңге сомасында «О» Компаниясының 2-деңгейдегі жеткізушісі «Т» Компаниясы бойынша жатқызылғаны анықталды. (ҚҚС 76 979,4 мың теңге сомасында) «А» Компаниясының 3-деңгейдегі жеткізушісінен ҚҚС есебіне жатқызылды (ҚҚС 198 749,6 мың теңге сомасында), «F» Компаниясының 4-деңгейдегі жеткізушісі (ҚҚС 25 358,5 мың теңге сомасында), «O» Компаниясының 5-деңгейдегі жеткізушісі (ҚҚС 29 991,8 мың теңге сомасында), «CF» Компаниясының 6-деңгейдегі жеткізушісі (10 055,3 мың теңге сомасындағы ҚҚС), ол бойынша ЭШФ АЖ ЭШФ үзінді көшірмесі шектелген, тиісінше қайтаруға жатпайтын ҚҚС асып кетуінің ең аз сомасы 4 208,4 мың теңгені құрайды.
Осылайша, жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану тәуекелі бойынша ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 01.01.2023ж. 31.12.2023ж. бойынша 4 208,4 мың теңгені құрайды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Салық кодексінің 152-бабы 1 және 12-тармақтарының және № 391 Ереженің нормаларын ескере отырып, «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 4 233,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау (4208,4 + 25,1) салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады, бұл ретте, 163,0 мың теңге (4 396,5-4 233,5) сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізсіз болып табылады.
3. Басқа себептер бойынша ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға растамауға қатысты
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының бұзылуы Ресей Федералдық салық қызметінің Ауданаралық инспекциясына сұрауларға жауаптың болмауына байланысты 5 004,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтару расталмаған.
Салық органының осы қорытындысымен «К» Компаниясы мемлекеттік кірістер органының сұрау салуларға жауаптардың алынбағандығына және экспорттың расталмағандығына сілтеме жасай отырып, қайтарудан бас тартатындығына келіспейді.
«К» Компаниясы шағымда тауарлар экспорты 30.06.2023ж., 27.03.2023ж., 27.03.2023ж., 26.05.2023ж., 13.06.2023ж., 16.05.2023ж., 02.06.2023ж., 29.08.2023ж. және тауарларды (автокөлік құралдарына арналған қосалқы бөлшектер, аксессуарлар мен өзге де керек-жарақтар) жеткізуге арналған «U» Компаниясымен, «А» Компаниясымен және «АР» Компаниясымен жасалған 27.03.2023ж. жеткізу шартына қосымша келісім.
«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағына сәйкес салық тексеруі аяқталған күні олар бойынша:
өнім берушімен өзара есеп айырысулардың дұрыстығын растау үшін қарсы тексерулер жүргізуге арналған сұрау салуларға жауаптар алынбаған;
тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған;
қосылған құн салығы сомасының дұрыстығы расталмаған;
үстеме тексеру жүргізудің мүмкін еместігіне байланысты қосылған құн салығы сомасының дұрыстығы расталмаған, оның ішінде:
жеткізуші орналасқан жері бойынша болмаған;
жеткізушінің есепке алу құжаттамасы жоғалған.
Осыған ұқсас нормалар № 391 Ереженің 67-тармағында көзделген.
Осылайша, салық заңнамасында тақырыптық тексеру жүргізу барысында ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамау бойынша жағдайлардың толық тізбесі көзделген.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 2), 5) тармақшаларына сәйкес салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органының лауазымды тұлғалары: мемлекеттік органдардан тексеру жүргізу үшін қажетті құжаттар мен мәліметтерді, оның ішінде коммерциялық, банктік, салықтық және басқа да құжаттарды сұратуға және алуға құқылы Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес заңмен қорғалатын өзге де құпияны сақтауға, салықтық тексеру барысында туындаған мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына) сұрау салулар жіберуге құқылы.
Ресей Федерациясының Үкіметі мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасындағы 30.09.1998 жылғы келісімге сәйкес анықталған бұзушылықтарға байланысты, сондай-ақ «К» Компаниясы қайтаруға ұсынған ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау мақсатында «Салық заңнамасын сақтау мәселелері бойынша ынтымақтастық және өзара көмек туралы» мемлекеттік кірістер органы Ресей Федералдық салық қызметінің Ауданаралық инспекциясына (29.05.2024ж.) «К» Компаниясының «U» Компаниясымен, «А» Компаниясымен, «АР» Компаниясымен қаржылық-шаруашылық өзара қарым-қатынастары туралы ақпарат ұсынуға қатысты сауалдар жолдады салықтық тексеру аяқталған сәтте көрсетілген сұрау салулар бойынша жауаптар алынбаған.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салық тексеруі аяқталған күні ҚҚС сомасының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының және № 391 Ереженің нормаларын ескере отырып, жоғарыда көрсетілген сауалдарға жауаптардың Ресейдің Федералдық салық қызметінің Ауданаралық инспекциясына түспеуіне байланысты 5 004,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі қайтаруға жатпайды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, шағымды қарау нәтижелері бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС асып кеткен сомасы 9 493,9 мың теңге (256,3 + 4 233,5 + 5 004,1) мөлшерінде айқындалды, бұл ретте «К» Компаниясы тиісінше 5 004,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап қойды салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
