Дау: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.04.2022ж. бастап 31.12.2023ж. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы хабарлама шығарылды бюджетке төленуге жатпайтын 131 372,5 мың теңге мөлшерінде.
«К» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды. 25.12.2017ж. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабының 12-тармағын бұзу салықтың шағымданатын сомасын есептеуге негіз болды. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №391 бұйрығымен бекітілген қосылған құн салығының асып кетуін қайтару қағидалары (бұдан әрі – №391 қағидалар) 1 380,0 мың теңге сомасына қолдану (ТБЖ) нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына және сұрауларға жауаптардың болмауына байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы белгіленді Ресей Федерациясының Федералды салық қызметінен 131 372,5 мың теңге сомаға.
Салық органының осы қорытындыларымен «К» Компаниясы «Пирамида» талдамалық есебін пайдалана отырып анықталған контрагенттерде бұзушылықтардың болуы ҚҚС сомаларын қайтармауға негіз болғандығына байланысты сәйкес келмейді.
«К» Компаниясының шағымында жеткізушілерде үшінші тұлғалармен мәмілелер бойынша бұзушылықтардың болуы немесе болмауы «ҚҚС қайтару» мемлекеттік қызметін көрсетуге әсер етпеуі тиіс екендігі көрсетілген.
Сонымен, «К» Компаниясы шағымда көрсетілген ҚҚС сомасын қайтаруды растамаудың себебі Ресей Федерациясының Федералды салық қызметінен жіберілген сұрауларға жауаптардың болмауы екенін көрсетеді.
Сондай-ақ, сұрау салуды жіберудің негіздемесі жоқ екенін атап өтті, өйткені тексеру жүргізу кезеңінде тауарлардың экспортын растайтын құжаттар ұсынылды.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды. Салық кодексінің 152-бабында қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген. Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып жүргізіледі: - осы Кодекстің 432-бабының 1 және 2-тармақтарын қолдануға байланысты салықтық өтініш; - қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі - қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талап).
Бұл ретте, Салық кодексінің 152 - бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.
Салық кодексінің 152 - бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) Ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылады.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібін Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген №391 қағидалар белгілейтінін атап өткен жөн.
№391 Қағидалардың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды, олар бойынша талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында «Пирамида» және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын анықтау кезінде.
Бұл ретте №391 Қағидалардың 39-тармағында салық төлеушінің салық пайдасын (салық үнемдеуін) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелін айқындау үшін жария етуге жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге критерийлер қолданылатыны белгіленген.
№391 Қағидалардың 43-тармағында егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен асып кетсе, мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылмайтыны анықталды.
Егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша "Пирамида"есебі қалыптастырылады.
«Тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын есептеудің кейбір мәселелері туралы» Мемлекеттік кірістер комитеті Төрағасының 25.11.2022ж. №693 бұйрығымен тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша 350 балл мөлшерінде балл шегі белгіленді. «К» Компаниясы қызметінің көрсеткіштерін бағалау бойынша тәуекел дәрежесі критерийлері бойынша балдарды автоматтандырылған есептеуге сәйкес жиынтық қорытынды 102,15 балды құрады.
Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күнге олар бойынша сомалар шегінде қосылған құн салығын қайтару жүргізілмейді:
өнім берушімен өзара есеп айырысудың дұрыстығын растау үшін қарсы тексерулер жүргізуге сұрау салуларға жауаптар алынған жоқ; тексерілетін салық төлеушінің жеткізушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталды;
қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаған;
қарсы тексеру жүргізу мүмкін болмауына байланысты, оның ішінде себеппен қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаған: орналасқан жері бойынша жеткізушінің болмауы;
өнім берушінің есептік құжаттамасының жоғалуы.
Осыған ұқсас нормалар №391 Қағидалардың 67-тармағында көзделген.
Осылайша, салық заңнамасында тақырыптық тексеру барысында ҚҚС асып кетуін қайтаруды растамау жөніндегі жағдайлардың толық тізбесі көзделген. Қаралып отырған жағдайда «К» Компаниясы 2023 жылғы 4 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап қойды (300.00 т.) 01.04.2022ж. бастап 31.12.2023ж. дейінгі кезеңде 131 372,5 мың теңге сомасында.
Салық кодексінің 152-бабы 2-тармағының 3-бөлігіне сәйкес тексерілетін кезеңде салықтың осы түрі бойынша тексерулер жүргізілмеген және Салық кодексінің 48-бабында белгіленген талап қою мерзімінен аспайтын салық кезеңдері де енгізіледі.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 2), 5) тармақшаларына сәйкес салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органының лауазымды адамдарының: мемлекеттік органдардан тексеру жүргізу үшін қажетті, оның ішінде коммерциялық, банктік, салықтық және өзге де қорғалатын құжаттар мен мәліметтерді сұратуға және алуға құқығы бар екенін атап өткен жөн Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес құпия; салықтық тексеру барысында туындаған мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына) сұрау салулар жіберу.
«К» Компаниясы қызметінің көрсеткіштерін бағалау бойынша жоғарыда көрсетілгендей, тәуекел дәрежесі критерийлері бойынша балдарды автоматтандырылған есептеуге сәйкес жиынтық қорытынды 102,15 баллды құрайды, осыған байланысты «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды, оның нәтижелері бойынша ТБЖ қолдану кезінде 1380,0 мың теңге сомасына 12 тікелей өнім беруші бойынша бұзушылықтар анықталды және ТБЖ қолданылмаған Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметінен 131 372,5 мың теңге сомасына сұрауларға жауаптар алынды.
«Пирамида» Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша сәйкессіздіктердің анықталуына байланысты қайтаруға расталмаған ҚҚС ең аз сомасы келесі 12 тікелей жеткізуші бойынша 1 380,0 мың теңгені құрайды.
Сондай-ақ, Мемлекеттік кірістер басқармасына ҚҚС-ты растау бойынша бұзушылықтарды жоюға сауалдар жолданды. Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес салықтық тексерудің шағым жасалған актісінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған сәйкессіздіктер егжей-тегжейлі сипатталғанын көрсету қажет (салықтық тексеру актісінің 2.11-тармағы).
Анықталған бұзушылықтарға байланысты, сондай-ақ Ресей Федерациясының Үкіметі мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасындағы «Салық заңнамасын сақтау мәселелері бойынша ынтымақтастық және өзара көмек туралы» 30.09.1998 жылғы Келісімге сәйкес «К» Компаниясына қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомаларының дұрыстығын растау мақсатында мемлекеттік кіріс органы өзара есеп айырысуларды растау тұрғысында сұрау салулар жолдады:
- «К» ЖШҚ-дан Мәскеу қаласы бойынша №46 Федералдық салық қызметінің 04.06.2024 ж. №МКД ауданаралық инспекциясына-07-01/9179-және;
- «О» ЖШҚ-дан Мәскеу қаласы бойынша №46 Федералдық салық қызметінің 04.06.2024 ж. №МКД ауданаралық инспекциясына-07-01/9177-және;
- «Е» ЖШҚ-дан Мәскеу қаласы бойынша №5 Федералдық салық қызметінің 04.06.2024 ж. №МКД ауданаралық инспекциясына-07-01/9181-и.
Сонымен қатар, салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, жоғарыда аталған сұрауларға салықтық тексеру аяқталған кезде Мәскеу қаласы бойынша №46 және 5 федералды салық қызметінің ауданаралық инспекциясынан жауаптар түскен жоқ.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабы 1 және 12-тармақтарының және №391 Қағидалардың нормаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 131 372,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.
