Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) 37 608,5 мың теңге мөлшерінде қосылған құн салығының (ҚҚС) сомасын қайтаруға растамау бөлігінде мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» компаниясының шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2020ж.01.07. бастап 2022 ж.31.03. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша «А» компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы хабарлама шығарылды. бюджетке төленуге жататын 37 608,5 мың теңге мөлшерінде.
«А» компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Салық кодексінің 152-бабына және «А» компаниясы бойынша №391 Қағидаларға сәйкес тексеру барысында 2020ж.01.07. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңде ТБЖ сәйкестігі тұрғысынан тестілеу жүргізілгені 37 608,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін растамау үшін негіз болды.
«А» компаниясы тәуекел аймағына жатқызылды, нәтижесінде жеткізушілер бойынша «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
Салықтық тексеру актісіне сәйкес 37 608,5 мың теңге мөлшерінде қайтаруға ұсынылған сомадан Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес қайтаруға расталмаған, оның ішінде:
-1-деңгейдегі жеткізушілер бойынша анықталған бұзушылықтар бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 21 691,2 мың теңге;
- ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 16 884,1 мың теңге;
- 2 622,5 мың теңге сомасында ҚҚС есептелді.
Салық органының осы тұжырымдарымен «А» компаниясы «Пирамида» есебі бойынша белгіленген бұзушылықтар және тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану нәтижесінде негізсіз болып табылатындығына байланысты келіспейді.
«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Уәкілетті орган шағым бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында Салық кодексінің 186-бабына сәйкес 2020ж.01.07. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша «А» компаниясына тақырыптық тексеру тағайындады.
Осы хатты орындау үшін Мемлекеттік кірістер комитеті «А» компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша тақырыптық тексеру актісі жасалды.
2022 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС қайтару туралы талапқа сәйкес қайтаруға ҚҚС асып кетуі 37 608,5 мың теңгені құрады.
ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізудің ерекшеліктері Салық кодексінің 152-бабында айқындалғанын атап өткен жөн.
Бұл ретте Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі:
- Салық кодексінің 432-бабының 1 және 2-тармақтарын қолдануға байланысты салықтық өтініш;
- ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талап (бұдан әрі-ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талап).
Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағында ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары мен ТБЖ қолдану тәртібін уәкілетті орган айқындайтыны айқындалған.
Тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерге қатысты 2018ж.02.02. №118 бұйрығымен (бұдан әрі - №118 Ереже) бекітілген ҚҚС-тан асып кету сомаларының және тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының 9-тармағына сәйкес тексерілетін салық кезеңі үшін мемлекеттік кіріс органы сараптамалық осы тармақтың 1) - 2) тармақшаларында белгіленген мерзімдерде тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) жеткізушілер бойынша «Пирамида» есебі (бұдан әрі – «Пирамида» есебі).
№118 Қағидалардың 11-тармағына сәйкес тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттік кіріс органы осы Қағидалардың 9-тармағында көрсетілген мерзімдер шегінде «Пирамида» есебінің нәтижелерін талдайды.
Жоғарыда көрсетілгендей ҚҚС асып кетуін қайтару ережесі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018ж.19.03. №391 бұйрығымен (бұдан әрі - №391 Ереже) бекітілген.
Осылайша, қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер Салық кодексінің, №391 Қағидалардың жоғарыда көрсетілген нормаларына сәйкес және №118 Қағидаларда айқындалған ТБЖ-ны пайдалана отырып жүргізіледі.
«А» компаниясы 2022 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда 37 608,5 мың теңге мөлшерінде ҚҚС қайтару туралы талап қойды.
Салықтық тексерудің шағымданған актісі бойынша қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кетуі 41 197,8 мың теңгені құрады, оның ішінде:
-1-деңгейдегі жеткізушілер бойынша анықталған бұзушылықтар бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 21 691,2 мың теңге;
- ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 16 884,1 мың теңге;
- 2 622,5 мың теңге сомасында ҚҚС есептелді.
Бұл ретте «А» компаниясы анықталған бұзушылықтар бойынша 37 608,5 мың теңге сомасында ҚҚС-ға шағымданады.
Салық кодексінің 152-бабының 10-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру жүргізу барысында салық органы «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда өнім берушілердің атына салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 10) тармақшасында көзделген хабарламаны жіберетінін атап өткен жөн.
Бұл ретте, егер тексерілетін салық төлеушінің тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушісі басқа салық органында орналасқан жері бойынша тіркеу есебінде тұрса, тақырыптық тексеруді тағайындаған салық органы тиісті салық органына талдау нәтижелері бойынша анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілердің бұзушылықтарды жою жөніндегі осы Кодекске сәйкес шаралар қабылдау туралы сұрау салуды жібереді «Пирамида» аналитикалық есебі.
Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағына сәйкес Салық кодексінің мақсаттары үшін салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) Ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылады.
Бұл ретте «Пирамида» талдамалық есебі осы баптың 2-тармағында көзделген салық кезеңі үшін қалыптастырылады.
Тақырыптық тексеру актісіне сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2022ж.03.28. №317 бұйрығына сәйкес №391 ережеге өзгерістер енгізілді, олар 2022ж.04.11. бастап күшіне енді.
Қағидалардың 43-тармағы, егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып, бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы Комитет белгілеген балдар шегінен аспаған жағдайда, «Пирамида» есебін қалыптастыруды көздейді.
Осылайша, «Пирамида» есебі ТБЖ қолдану нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы шекті мәннен аспайтын салық төлеушілер бойынша қалыптастырылады. Шекті мәннен асқан жағдайда «Пирамида» есебі қалыптастырылмайды.
№391 Қағидалардың 42-тармағына сәйкес көрсетілетін қызметті алушының қызмет көрсеткіштеріне сәйкестігі белгіленген тәуекел дәрежесі критерийлері бойынша балдар көрсетілетін қызметті алушыны адалдық дәрежесі төмен және тәуекел дәрежесі жоғары салық төлеушілер санатына жатқызу үшін пайдаланылатын тәуекел дәрежесінің барлық критерийлері бойынша жалпы жиынтық қорытындыны айқындау үшін жинақталады (тәуекел аймағы).
Жоғарыда баяндалғанның негізінде Салық кодексінің 152-бабына сәйкес, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2022ж.28.03. №317 бұйрығына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында бекітілген есептеу тәртібіне сәйкес серіктестіктің тәуекел дәрежесі критерийлері бойынша балдарды Автоматтандырылған есептеу жүргізілді.
Автоматтандырылған есептеу нәтижелері бойынша ТБЖ критерийлері бойынша балдар саны 117,96 балды құрады.
Тәуекел дәрежесі критерийлерін пайдалана отырып, «А» компаниясын бағалау нәтижелері бойынша 117,96 баллдың жиынтық қорытындысы серіктестіктің өнім берушілері бойынша №391 Қағидалардың 43-тармағына (350 балл) сәйкес белгіленген шектен аспағанына байланысты «Өнім берушілер бойынша Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
Тақырыптық тексеру актісінде көрсетілгендей, тексерілетін кезеңде ҚҚС асып кетуінің жалпы сомасы 37 608,5 мың теңгені құрайды, оның ішінде салықтық тексеру барысында өнім берушілер бойынша «Пирамида» талдамалық есебін одан әрі қалыптастыру тоқтатылды, олар бойынша ҚҚС сомасы 14 700,4 мың теңгені құрайды:
- Ірі салық төлеушілердің мониторингінде тұрған 1 салық төлеуші, 30,4 мың теңге сомасына ҚҚС;
- Өз өндірісінің тауарларын өндіретін 5 салық төлеуші, 141,0 мың теңге сомасына ҚҚС;
- Есепке жатқызылған ҚҚС сомасы АЕК-тің 10 еселенген мөлшерінен аспайтын 16 салық төлеуші, 324,2 мың теңге сомаға ҚҚС;
- 14 204,8 мың теңге сомасына электр және жылу энергиясын, суды және (немесе) газды жеткізуді жүзеге асыратын 2 салық төлеуші.
Бұл ретте, №391 Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру барысында 52 тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілер бойынша «Пирамида» есебінің нәтижелері талданды, олар бойынша серіктестік есепке жатқызған ҚҚС сомасы 88 437,8 мың теңгені құрады, талдау нәтижесінде 52 салық төлеуші бойынша бұзушылықтар анықталды, онда ҚҚС ең аз сомасы 38% - 3 құрады 575,3 мың теңге (кәсіпорындардың тізбесі тақырыптық тексеру актісінде 2.10 және 2.11-бөлімдерде көрсетілген).
Баяндалғанның негізінде тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша 37 608,5 мың теңге сомасында ТБЖ және «Пирамида» талдамалық есебін қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС асып кеткені расталады.
Осылайша, тақырыптық тексерудің нәтижелерін ескере отырып, салықтық тексерудің шағымданған актісінің нәтижелері бойынша 37 608,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растауға негізді болып табылады.
Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына және 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін және тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша – тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.
