1. Кедендік даулар
2. Заңды тұлға
3. Басқа да кедендік мәселелер
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» Компаниясынан аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік төлемдерді, салықтарды есептеу мәселелері бойынша жүргізілген тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымы келіп түсті.
Іс материалдарынан анықталғандай, кеден органы тауарларды еркін кеден аймағының (бұдан әрі – ЕКА) кедендік рәсімімен орналастыру шарттарының сақталуына және осы кедендік рәсімге сәйкес пайдаланылуына кедендік тексеру жүргізіп, нәтижесінде жалпы сомасы 428,0 мың теңгеге тексеру нәтижелері туралы хабарлама берілді.
«А» Компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.
Осылайша, «А» Компаниясы АЭА қатысушысы ретінде қызметті жүзеге асыру туралы шарттың (бұдан әрі – АЭА шарты) негізінде арнайы экономикалық аймақтың (бұдан әрі – АЭА) аумағында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратынын хабарлайды.
АЭА туралы Келісімінің 1-тармағына сәйкес «А» Компаниясының АЭА аумағында қызметтің 2 (екі) басым түрін (бұдан әрі – ҚБТ) жүзеге асыруы шарттың мәні болып табылады.
АЭА Келісіміне қосымша келісімдерге сәйкес, АЭА келісімі ҚБТ жаңа түрлерімен толықтырылды. Барлығы АЭА аумағында «А» Компаниясы кәсіпкерлік қызметті 11 ішкі ҚБТ бойынша жүзеге асырады.
АЭА шартының 15-тармағының 5 тармақшасына сәйкес «А» Компаниясы АЭА аумағында АЭА шартында көрсетілген ҚБТ жүргізуге міндетті.
Кедендік тексеру актінің мазмұны бойынша кеден органы 2022-2024 жж. аралығында ЕКА аумағына әкелінген, АЭА шеңберінде «А» Компаниясы мәлімдеген, АЭА 11-тармағына ҚБТ сәйкес кәсіпкерлік қызмет шеңберінде пайдалануға арналған кедендік баждар мен салықтарға қосымша есептеулер жүргізді.
«А» Компаниясы тек 1 ҚБТ-ға қатысты жобалық-сметалық құжаттаманы зерделеп, кеден органы кедендік тексеру актісіне №1 қосымшада көрсетілген тауарларды ЕКА процедурасы бойынша өңдеуге болмайтындығы туралы шешім қабылдағанын, бірақ Қоғамда ҚБТ-ның 11 түрі бар екенін ескермегенін атап өтеді.
АЭА резиденттерінің (қатысушыларының, субъектілерінің) АЭА аумағында қызметті жүзеге асыру (жүргізу) туралы келісімге (шартқа) (АЭА-дағы қызмет талаптары туралы шартқа, инвестициялық декларацияға, кәсіпкерлік бағдарламаға) сәйкес кәсіпкерлік және өзге де қызметті жүзеге асыруы мақсаттарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы заңнамасына сәйкес өзге де мақсаттарда АЭА резиденттерінің (қатысушыларының, субъектілерінің) АЭА аумағына қоюға және (немесе) онда пайдалануға арналған тауарлары еркін кеден аймағы кедендік рәсімімен орналастырылады.
«А» Компаниясына сәйкес АЭА қатысушысы ЕКА аумағында қызметті жүзеге асыру туралы шартқа сәйкес кәсіпкерлік қызмет мақсатында тауарларды ЕЭА рәсімімен орналастыруға және мұндай тауарларды ЕКА рәсімінің талаптарына және «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне (бұдан әрі – Кодекс) сәйкес пайдалануға құқылы. Еркін сауда ережелеріне сәйкес орналастырылған тауарлар көрсетілген шарттарға толығымен сәйкес келеді.
Осыған байланысты, «А» Компаниясы тауарлардың бекітілген және зерттелген құжаттамада көзделмегені және АЭА шартында көзделген тауарлар тізбесіне енгізілмегені, тиісінше үй-жайлардың шарттарына сәйкес келмейтіні және кедендік баждарды және салықтарды төлеуден босатыла отырып, ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылмауы тиіс деген кеден органының ұстанымымен келіспейді.
Заңнаманың мазмұнына сүйене отырып, «А» Компаниясы мынадай қорытынды жасады:
– ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарлар ЕЭА аумағында орналастырылған және орналасқан;
– осы мерзім ішінде АЭА қызметі тоқтатылған жоқ;
– осы мерзім ішінде ЕКА кедендік рәсімі қолданыла берді, яғни баждар мен ҚҚС төлемей, ЕКА шегінде тауарларды әкелумен, сақтаумен және пайдаланумен кәсіпкерлік қызметті жүргізу мүмкіндігі сақталды;
– осы мерзім ішінде «А» Компаниясы АЭА қатысушысы мәртебесін жоғалтқан жоқ;
– ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарлар АЭА Шартына сәйкес, яғни АЭА Шартында көзделген ҚБТ-ға сәйкес АЭА аумағында пайдаланылған;
– ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларды «А» Компаниясының өзі пайдаланған;
– ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларға қатысты «А» Компаниясы жасаған әрекеттер Кодекстің 285-бабына сәйкес келген.
Демек, ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарлар АЭА аумағындағы кез келген операцияларға қатыса алады. Бұл ретте шетелдік тауарлар, тіпті олар толық немесе ішінара жұмсалса да және түпкілікті өнімде болмаса да, тауарды дайындауға жәрдемдесуі мүмкін.
Бұдан басқа, кеден органы «А» Компаниясы кеден заңнамасын бұза отырып, ЕКА кедендік рәсімін аяқтамай «Т» Компаниясының пайдасына 1 тауарларға декларация (бұдан әрі – ТД) бойынша мәлімделген тауарларды өткізуді жүзеге асырды деп есептейді.
«А» Компаниясы осы бұзушылық бойынша кеден органының ұстанымымен келіспейді, өйткені ТД бойынша мәлімделген тауарлар шығарылған күні «АЭА басқарушы компаниясы» АҚ мен «А» Компаниясы арасында ҚБТ 1, ҚБТ 2, ҚБТ 3 қызметінің басым түрлерін жүзеге асыруға АЭА шарты жасалды.
«А» Компаниясы «А» Компаниясы мен «I» Компаниясы арасында жасалған 11.01.2022ж. бас мердігерлік шарт шеңберінде зауыт құрылысы бойынша инвестициялық жобаны іске асыруды жүзеге асырды, оның құрылысы кезінде ЕКА бойынша ТД-да мәлімделген тауарлар пайдаланылды.
ТД бойынша мәлімделген тауарларды пайдалану орындалған жұмыстардың актісімен расталады, бұдан басқа «А» Компаниясы кеден органына тауарларды тұтыну жөніндегі есептерді берді.
Сондай-ақ кеден органы, «G» Компаниясы және «А» Компаниясы арасында ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларға қатысты ЕКА кедендік рәсімінің қолданылуын аяқтау туралы актіге қол қойылды.
Осылайша, «А» Компаниясы кеден органының ЕКА кедендік рәсімі аяқталғанға дейін тауарлар өткізілгені туралы дәлелдері шындыққа сәйкес келмейді деп есептейді.
Бұдан басқа, «А» Компаниясы алюминий терезе витраждарын дайындауға арналған шикізат пен жинақтауыштар жергілікті жеткізушілерден кедендік жеңілдіктер мен преференцияларды қолданбай сатып алынғанын хабарлайды.
Баяндалғанға байланысты «А» Компаниясы кедендік тексеру нәтижелері бойынша шығарылған хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ-қа қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
1. Тауарларды ЕКА кедендік рәсімімен орналастырудың және ЕКА кедендік рәсімі шеңберінде кедендік төлемдерді төлеуден босатудың заңдылығы.
Кодекстің 281-бабына сәйкес ЕКА кедендiк рәсiмi шетелдік тауарларға және Еуразиялық экономикалық одақтың тауарларына қатысты қолданылатын кедендік рәсім болып табылады, оған сәйкес тауарларды осы кедендік рәсіммен орналастыру және оларды осындай кедендік рәсімге сәйкес пайдалану шарттары сақталған кезде кедендік баждар, салықтар, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждары төленбей, осындай тауарлар АЭА аумағының шегінде немесе оның бөлігінде қойылады және пайдаланылады.
Кодекстің 281-бабының 2-тармағына сәйкес АЭА резиденттерінің (қатысушыларының, субъектілерінің) АЭА аумағында қызметті жүзеге асыру (жүргізу) туралы келісімге (шартқа) (АЭА-дағы қызмет талаптары туралы шартқа, инвестициялық декларацияға, кәсіпкерлік бағдарламаға) сәйкес кәсіпкерлік және өзге де қызметті жүзеге асыруы мақсаттарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы заңнамасына сәйкес өзге де мақсаттарда АЭА резиденттерінің (қатысушыларының, субъектілерінің) АЭА аумағына қоюға және (немесе) онда пайдалануға арналған тауарлары еркін кеден аймағы кедендік рәсімімен орналастырылады.
Кодекстің 208-бабының 3-тармағына сәйкес тауарларды мәлімделген кедендік рәсіммен орналастыру шарттарын сақтауды растау жөніндегі міндет декларантқа жүктеледі.
«А» Компаниясы тұлғаны АЭА қатысушысы ретінде тіркеу туралы куәліктің негізінде АЭА қатысушысы болып табылады, осыған байланысты ЕКА кедендік рәсімімен орналастыра отырып, тауарларды кедендік декларациялауды жүргізді.
«А» Компаниясының АЭА қатысушысы ретіндегі қызметі нысанасы № 1 ҚБТ АЭА және № 2 ҚБТ аумағында жүзеге асыру болып табылатын АЭА Шарты негізінде жүзеге асырылды. Сондай-ақ, қосымша келісімдермен, АЭА Шарты ҚБТ жаңа түрлерімен толықтырылды (барлығы 11 ҚБТ).
ЕЭА Шартының 18-тармағында оларға қатысты ЕКА кедендік рәсімі қолданылатын ЕЭА-ға ҚБТ қатысушының жүзеге асыруы үшін қажетті тауарлардың тізбесі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, қажеттілігіне қарай мемлекеттік сараптамадан өткен жобалау-сметалық құжаттамада белгіленетіні белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда «А» Компаниясы 2022-2024жж. 26 ТД бойынша ЕСА кедендік рәсімімен құрылыс құралдары мен бұйымдары (кілттер мен бұрандалар жиынтығы, клеммалар, перфоратор, монтаждау және т.б.) орналастырылған және ресімделген.
Кедендік тексеру барысында 26 ТД бойынша мәлімделген тауарлар бекітілген және сараптамадан өткен құжаттамада көзделмегені және АЭА Шарты шеңберінде әкелінетін тауарлар тізбесіне сәйкес келмегені анықталды.
Кодекстің 282-бабының 1-тармағының 1) тармақшасын сәйкес тауарларды орналастыруға арналған кедендік ЕКА рәсіміне тауарларды қызметтер көрсету кезінде тауарлармен жасалатын операциялар Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасына сәйкес кодтың өзгеруіне байланысты тауарлар сипаттамаларын өзгертпейтін жағдайда, порттық АЭА немесе логистикалық АЭА резиденттері (қатысушылары, субъектілері) болып табылмайтын және порттық АЭА немесе логистикалық АЭА резиденттерімен (қатысушыларымен, субъектілерімен) осындай қызметтер көрсету туралы шарт жасасқан тұлғалардың тауарларды порттық АЭА немесе логистикалық АЭА аумағына қоюына арналуы№
АЭА Шартына сәйкес оларға қатысты ЕКА кедендік рәсімі қолданылатын ҚБТ АЭА қатысушысының жүзеге асыруы үшін қажетті тауарлар тізбесінде құрылыс құралдары мен бұйымдарының атаулары жоқ екенін (кілттер мен бұрамалар жиынтығы, клеммалар, перфоратор, монтаждау және т.б.) ескере отырып «А» Компаниясы Кодекстің 282-бабы 1-тармағының 1) тармақшасын бұза отырып, тауарларды ЕКА кедендік рәсімімен орналастырудың шарттары мен талаптарын сақтамаған.
Осылайша, «А» Компаниясы жоғарыда көрсетілген тауарларды ЕКА кедендік рәсіміне заңсыз орналастырды және осы рәсім шеңберінде кедендік баж бен ҚҚС төлеуден босатылды.
Кодекстің 399- 2-тармағының 1) тармақшасын сәйкес тауарлар шығарылғаннан кейін кедендік бақылауды жүргізу нәтижелері бойынша кеден органы осы бапқа сәйкес кедендік баждарды, салықтарды, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждарын, егер кеден органына кедендік декларацияда мәлімделген төленген кедендік баждардың, салықтардың, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждарының мөлшеріне әсер ететін мәліметтерді тексеру үшін кеден органы сұрау салған (талап еткен), олар туралы мәліметтер кедендік декларацияда көрсетілген құжаттар ұсынылса, бірақ мұндай құжаттар тексерілетін мәліметтерді растамаса, есептейді.
Жобалау-сметалық құжаттаманың тізбесінде құрылыс құралдары мен бұйымдарының (кілттер мен бұрандамалар жиынтығы, клеммалар, перфоратор, монтаждау және т.б.) жоқтығын ескере отырып, кеден органының 26 ТД бойынша кедендік баж бен ҚҚС есептеуі заңды түрде жүргізілді.
2. Кедендік бақылаудағы тауарларды өткізу және беру.
«А» Компаниясы 1 ТД бойынша ЕКА кедендік рәсіміне алюминий терезе витраждарын (алюминий профилі, бекіту элементі, пластмасса тығыздағыш, винт, резеңке төсем, терезе тұтқасы және т.б.) шығаруға арналған тауарларды орналастырды.
Кейіннен «А» Компаниясы (Сатушы) «Т» Компаниясымен (Сатып алушы) жеткізу шартын жасасты, оған сәйкес «А» Компаниясы алюминий терезе витраждарын дайындайды және Сатып алушының меншігіне береді.
Кодекстің 281-бабының 9-тармағына сәйкес ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған шетел тауарларынан дайындалған (алынған) тауарлар және ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған шетел тауарларынан және ЕАЭО тауарларынан дайындалған (алынған) тауарлар (ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған шетел тауарларынан дайындалған (алынған) тауарлар), шетелдік тауарлар мәртебесіне ие болады
Кодекстің 285-бабына сәйкес ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарлардың барлығына немесе бір бөлігіне және (немесе) ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарлардан дайындалған (алынған) тауарларға қатысты АЭА аумағында осы тауарларды иелену, пайдалану және (немесе) оларға билік ету құқықтарын беруді көздейтін мәмілелер жасалуы мүмкін. Бұл ретте еркін кедендік аймақтың кедендік рәсімінің қолданылуы Кодексте белгіленген тәртіппен аяқталуға тиіс.
Кодекстің 288-бабының 7-тармағына сәйкес ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларды кедендік рәсімнің қолданылуы аяқталмай өзге тұлғаға берген жағдайда АЭА қатысушысында осындай беру күні кедендік төлемдер мен салықтарды төлеу бойынша міндет туындайды.
Кедендік тексеру барысында «А» Компаниясының «Т» Компаниясының 1 ТД бойынша әкелінген тауарларды беру фактілері анықталды, бұл «А» Компаниясының кедендік тексеру барысында ұсынған мынадай құжаттармен расталады: материал шығысының калькуляциясы, шот-фактура, 6010, 1310 бухгалтерлік есеп карточкасы, 1310 шоты бойынша айналым-сальдо ведомосы, сондай-ақ демалысқа жүкқұжат және электрондық шот-фактура
Жоғарыда көрсетілген құжаттарды негізге ала отырып, тауарларды сату 21.06.2024ж. жүргізілді, тиісінше қарастырылып отырған ТД бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды төлеу мерзімі көрсетілген күннен басталады.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде кеден органы кедендік бақылаудағы тауарларды өткізуге байланысты кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу заңды түрде жүргізілді.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.
